Μια νέα πυρηνική συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Σαουδική Αραβία αναμένεται να ανακοινωθεί σήμερα Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος στο βασίλειο του Κόλπου. Την ανακοίνωση αναμένεται να κάνει η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα των CBS News, του BBC και των New York Times. Η συμφωνία αφορά πυρηνικό πρόγραμμα ύψους δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων και θα διαρκέσει 30 χρόνια.
Τι προβλέπει η συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα
Η συμφωνία θα επιτρέψει σε αμερικανικές εταιρείες να συμμετάσχουν στην κατασκευή πυρηνικής υποδομής στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας. Οι εταιρείες που θα εμπλακούν δεν έχουν αποκαλυφθεί ακόμη και η συμφωνία θα πρέπει να περάσει από την έγκριση του Κογκρέσου. Το πιο αμφιλεγόμενο σημείο αφορά τον πιθανό εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφος του βασιλείου, καθώς μετά την εκπόνηση κοινής αμερικανοσαουδαραβικής μελέτης θα μπορούσε να επιτραπεί η κατασκευή μονάδας εμπλουτισμού σε εγκατάσταση που θα κατασκευαστεί από τις ΗΠΑ, αντί το Ριάντ να βασίζεται σε εισαγόμενα καύσιμα.
Η ρύθμιση αυτή διαφοροποιεί τη νέα συμφωνία από εκείνη που είχαν υπογράψει οι ΗΠΑ το 2009 με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου το γειτονικό βασίλειο είχε αποδεχθεί να μην παράγει δικά του καύσιμα και να τηρεί μια σειρά πρόσθετων περιορισμών. Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, η νέα συμφωνία δεν περιλαμβάνει το λεγόμενο «χρυσό πρότυπο», δηλαδή τη ρητή παραίτηση από τον εμπλουτισμό ουρανίου και την επανεπεξεργασία πυρηνικών αποβλήτων. Παράλληλα, δεν αναμένεται να προβλέπει την εφαρμογή του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, το οποίο δίνει στους διεθνείς επιθεωρητές διευρυμένες δυνατότητες ελέγχου, ακόμη και σε μη δηλωμένες εγκαταστάσεις.
Ανησυχίες για ενδεχόμενη πυρηνική βόμβα
Πυρηνικοί εμπειρογνώμονες και πρώην αξιωματούχοι στο Ισραήλ, τον κορυφαίο σύμμαχο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, έχουν εκφράσει την ανησυχία τους ότι το σχέδιο θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει τη Σαουδική Αραβία στην ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Αμερικανοί βουλευτές και ειδικοί σε θέματα μη διάδοσης πυρηνικών όπλων αντιμετωπίζουν επίσης με προβληματισμό την απουσία αυστηρών δικλίδων ασφαλείας στο κείμενο. Ο de facto ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, είχε δηλώσει παλαιότερα στο CBS News ότι το βασίλειο δεν σχεδιάζει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, διευκρίνισε όμως ότι «χωρίς αμφιβολία, εάν το Ιράν αναπτύξει πυρηνική βόμβα, θα ακολουθήσουμε το παράδειγμά του το συντομότερο δυνατό».
Το ζήτημα των πυρηνικών βρίσκεται στο επίκεντρο της πολύμηνης σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν. Οι δύο πρώτες χώρες είχαν αναφέρει ότι ένας από τους λόγους της επίθεσης κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο ήταν η αποτροπή της Τεχεράνης από την απόκτηση πυρηνικών όπλων, κάτι που το Ιράν αρνείται ότι σχεδίαζε. Η νέα συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία, όπως σημειώνει το Wall Street Journal, θεωρείται τεράστια εμπορική ευκαιρία για την αμερικανική πυρηνική βιομηχανία, ωστόσο προκαλεί έντονο διάλογο στην Ουάσινγκτον σχετικά με τους κινδύνους διάδοσης πυρηνικών όπλων στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
Τι ακολουθεί
Η συμφωνία έχει ήδη εγκριθεί από τον Ντόναλντ Τραμπ και αναμένεται να παρουσιαστεί επίσημα σήμερα, ενώ θα χρειαστεί στη συνέχεια να περάσει από τον έλεγχο του Κογκρέσου προτού οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες κατασκευής και οι εταιρείες που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα.
