Το Υπουργείο Δικαιοσύνης προχωρά σε νέα νομοθετική πρωτοβουλία που επεκτείνει την κτηματολογική διαμεσολάβηση και σε ακίνητα όπου πολίτες προβάλλουν δικαίωμα κυριότητας λόγω έκτακτης χρησικτησίας. Η ρύθμιση αφορά ακίνητα που φέρουν τον χαρακτηρισμό αγνώστου ιδιοκτήτη και δίνει τη δυνατότητα διόρθωσης εκτός δικαστηρίου, χωρίς την πολυδάπανη και χρονοβόρα διαδικασία που ίσχυε μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, στο 72% της κτηματογράφησης που καλύπτει 3,45 εκατομμύρια ακίνητα, σχεδόν το 9% παραμένει αγνώστου ιδιοκτήτη. Η νέα ρύθμιση έρχεται να δώσει διέξοδο σε χιλιάδες πολίτες που έως σήμερα αδυνατούσαν να κατοχυρώσουν την ιδιοκτησία τους.
Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση
Η δυνατότητα διόρθωσης των εγγραφών αγνώστου ιδιοκτήτη μέσω κτηματολογικής διαμεσολάβησης θεσπίστηκε πρόσφατα με τον ν.5197/2025. Με τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία, το πεδίο εφαρμογής της διάταξης επεκτείνεται πλέον και στις περιπτώσεις όπου ο πολίτης προβάλλει δικαίωμα κυριότητας λόγω έκτακτης χρησικτησίας. Πρόκειται για συνέχεια μιας ρύθμισης που, όπως αναφέρει το Υπουργείο Δικαιοσύνης, είχε ήδη αποδειχθεί επιτυχημένη στην πράξη πριν από την τωρινή επέκτασή της. Η αλλαγή αυτή σχεδιάστηκε από την Ειδική Γραμματεία Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών του υπουργείου, η οποία έχει την ευθύνη για τα ζητήματα διαμεσολάβησης στη χώρα.
Μέχρι σήμερα, ακόμη και όταν το Δημόσιο, οι ΟΤΑ και τα ΝΠΔΔ δεν διεκδικούσαν δικαιώματα επί του ακινήτου, ο πολίτης ήταν υποχρεωμένος να καταθέσει αίτηση στο δικαστήριο για να αναγνωριστεί η κυριότητά του. Η διαδικασία αυτή αποδεικνυόταν συχνά πολυδάπανη και χρονοβόρα για τον ενδιαφερόμενο, ο οποίος έπρεπε να αναμένει επί μακρόν την έκδοση δικαστικής απόφασης. Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις, ο πολίτης χρειαζόταν να προσφύγει δύο φορές στο δικαστήριο προκειμένου να κατοχυρώσει τελικά την ιδιοκτησία του. Με την επέκταση της κτηματολογικής διαμεσολάβησης, η διαδικασία αυτή μεταφέρεται πλέον εκτός δικαστηρίου, με στόχο να επιλυθεί το ζήτημα με τρόπο άμεσο και λιγότερο επαχθή για τον πολίτη.
Οι αλλαγές για τους πολίτες
Η ρύθμιση προβλέπει, καταρχάς, πραγματική δημοσιότητα μέσω της καταχώρησης στο Κτηματολόγιο του Φύλλου Βασικών Στοιχείων, ώστε να παρέχονται τα σχετικά δεδομένα και να υπάρχει δυνατότητα ενημέρωσης ή παρέμβασης από τρίτους που τυχόν διεκδικούν δικαιώματα επί του ίδιου ακινήτου. Η ίδια η διαδικασία της κτηματολογικής διαμεσολάβησης θα διενεργείται από διαμεσολαβητές εγγεγραμμένους σε ειδικό μητρώο, ώστε να διασφαλίζεται η εγκυρότητα και η αμεροληψία της διαδικασίας. Σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης, στο πρακτικό διαμεσολάβησης ενσωματώνεται έγγραφο από το Δημόσιο, τους ΟΤΑ και τα ΝΠΔΔ που βεβαιώνει τη μη προβολή δικαιωμάτων επί του ακινήτου. Παράλληλα, ο ενδιαφερόμενος πολίτης οφείλει να προσκομίσει τουλάχιστον δύο ένορκες βεβαιώσεις, καθώς και έντυπο Ε9 για την επίμαχη ιδιοκτησία που να καλύπτει τουλάχιστον δέκα έτη πριν από την υποχρεωτική συνεδρία διαμεσολάβησης.
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης σειρά πρόσθετων αποδεικτικών στοιχείων που μπορούν να ενισχύσουν την υπόθεση του πολίτη ενώπιον του διαμεσολαβητή. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται αποδείξεις παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, τηλεφωνίας και ύδρευσης στο όνομα του ενδιαφερομένου, μισθωτήρια συμβόλαια στα οποία εμφανίζεται ως εκμισθωτής, καθώς και αποδείξεις είσπραξης μισθωμάτων από το συγκεκριμένο ακίνητο. Στα αποδεκτά στοιχεία εντάσσονται ακόμη δηλώσεις ενώπιον δημόσιων ή φορολογικών αρχών, οικοδομική άδεια στο όνομα του ενδιαφερομένου, καθώς και τοπογραφικά διαγράμματα βεβαίας χρονολογίας που έχουν προσαρτηθεί σε τίτλους ιδιοκτησίας, συμβολαιογραφικές πράξεις ή οικοδομικές άδειες. Τέλος, μπορεί να προσκομιστεί ιδιωτικό συμφωνητικό πώλησης ή διανομής, εφόσον έχει συνταχθεί τουλάχιστον είκοσι έτη πριν από την προσφυγή στη διαμεσολάβηση και φέρει βεβαία χρονολογία.
Τι ακολουθεί
Η ρύθμιση περιλαμβάνεται στο άρθρο 61 του υπό επεξεργασία νομοσχεδίου, το οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής προς συζήτηση. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης αναφέρει ότι μέσω της νέας διάταξης επιλύονται διαχρονικά προβλήματα με τρόπο άμεσο και εξωδικαστικό, με πρόταγμα την προστασία των δικαιωμάτων κάθε πολίτη. Παράλληλα, όπως σημειώνει το υπουργείο, η αξιοποίηση χιλιάδων ακινήτων που παραμένουν σήμερα αγνώστου ιδιοκτήτη αναμένεται να ενισχύσει τη λειτουργία της οικονομίας. Η κτηματολογική διαμεσολάβηση, όπως διαμορφώνεται πλέον, φιλοδοξεί να αποτελέσει τη βασική οδό επίλυσης για χιλιάδες ιδιοκτήτες που έως σήμερα βρίσκονταν σε νομικό αδιέξοδο.
