Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών έθεσε νέο όρο στην πυρηνική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία, συνδέοντάς την άμεσα με την αναγνώριση του Ισραήλ από το Ριάντ. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος για ειρηνικούς σκοπούς στη Σαουδική Αραβία θα προχωρήσει μόνο εφόσον η χώρα εξομαλύνει τις σχέσεις της με το Ισραήλ και προσχωρήσει στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Η προϋπόθεση αυτή δεν περιλαμβανόταν στις αρχικές ανακοινώσεις, ωστόσο ο Λευκός Οίκος την επιβεβαίωσε στη συνέχεια. Η εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα μεγαλύτερα διπλωματικά ζητήματα της Μέσης Ανατολής.
Η ανακοίνωση του Τραμπ και ο νέος όρος
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε τη νέα συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Ριάντ για την πυρηνική ενέργεια, θέτοντας σαφή προϋπόθεση για την ολοκλήρωσή της. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η μεταφορά αμερικανικής πυρηνικής τεχνολογίας στη Σαουδική Αραβία θα εξαρτηθεί από την προσχώρηση του Ριάντ στις Συμφωνίες του Αβραάμ και την εξομάλυνση των σχέσεών του με το Ισραήλ. Ο Λευκός Οίκος ξεκαθάρισε ότι χωρίς αυτό το βήμα, «η συμφωνία δεν θα προχωρήσει». Πρόκειται για σημαντική στρατηγική κίνηση, καθώς η Ουάσιγκτον συνδέει πλέον απευθείας την πρόσβαση της Σαουδικής Αραβίας στην αμερικανική πυρηνική τεχνολογία με έναν από τους βασικούς στόχους του Τραμπ στην περιοχή, τη διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Για τη Σαουδική Αραβία, το πυρηνικό πρόγραμμα αποτελεί μέρος της προσπάθειάς της να μειώσει την εξάρτησή της από το πετρέλαιο και να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες. Το βασίλειο θεωρείται μία από τις ισχυρότερες οικονομικές και πολιτικές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής, συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εξαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως και φιλοξενεί τη Μέκκα και τη Μεδίνα, τους δύο ιερότερους τόπους του Ισλάμ. Η ενδεχόμενη αναγνώριση του Ισραήλ από το Ριάντ δεν θα αποτελούσε απλώς ακόμη μία προσθήκη στις Συμφωνίες του Αβραάμ, αλλά ένα βήμα με ιδιαίτερο συμβολικό βάρος για ολόκληρο τον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο.
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ και η πορεία του Ριάντ
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ υπογράφηκαν στις 15 Σεπτεμβρίου 2020 στον Λευκό Οίκο, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν εγκαθίδρυσαν πλήρεις διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ. Λίγο αργότερα ακολούθησε το Μαρόκο, ενώ το Σουδάν συμφώνησε να κινηθεί προς την ίδια κατεύθυνση, χωρίς ωστόσο να ολοκληρώσει τη διαδικασία εξομάλυνσης. Οι συμφωνίες αυτές άνοιξαν τον δρόμο για πρεσβείες, απευθείας πτήσεις και εμπορικές συνεργασίες στους τομείς της τεχνολογίας, της ενέργειας, του τουρισμού και της ασφάλειας, σηματοδοτώντας παράλληλα αλλαγή στην αραβική διπλωματική στάση απέναντι στο Ισραήλ.
Η Σαουδική Αραβία στήριξε διακριτικά τη νέα περιφερειακή προσέγγιση από την πρώτη στιγμή, χωρίς όμως να προχωρήσει στο τελικό βήμα της επίσημης αναγνώρισης. Το 2022, το Ριάντ άνοιξε τον εναέριο χώρο του σε όλες τις αεροπορικές εταιρείες, διευκολύνοντας έμμεσα και τις πτήσεις από και προς το Ισραήλ, κίνηση που ερμηνεύτηκε τότε ως συμβολικό βήμα προς την εξομάλυνση των σχέσεων. Μια επίσημη συμφωνία με το Ισραήλ θα αποτελούσε για το Τελ Αβίβ σημαντικό βήμα πολιτικής νομιμοποίησης στον ευρύτερο αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο, ενώ θα μπορούσε να λειτουργήσει ενθαρρυντικά και για άλλες χώρες της περιοχής.
Η αναγνώριση του Ισραήλ και οι επόμενες κινήσεις
Μια ενδεχόμενη προσχώρηση της Σαουδικής Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ θα μπορούσε να δημιουργήσει νέο δίκτυο διπλωματικών, εμπορικών και αμυντικών συνεργασιών στη Μέση Ανατολή, ενθαρρύνοντας κι άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμα του Ριάντ. Η πυρηνική συμφωνία της Σαουδικής Αραβίας παραμένει έτσι συνδεδεμένη με ζητήματα που ξεπερνούν τον ενεργειακό τομέα και άπτονται της ευρύτερης γεωπολιτικής ισορροπίας στην περιοχή. Το αν και πότε το Ριάντ θα κάνει το τελικό βήμα της αναγνώρισης του Ισραήλ παραμένει ανοιχτό ζήτημα, με τον Τραμπ να έχει θέσει πλέον ξεκάθαρα τους όρους για τη συνέχεια των διμερών συνεργασιών.
