Οι υπουργοί Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέφρασαν την αμέριστη αλληλεγγύη τους προς την Ισπανία, μετά την κρίση στη Θέουτα, κατά τη διάρκεια έκτακτης τηλεδιάσκεψης. Στη συνάντηση, η οποία διήρκεσε περίπου δυόμισι ώρες, συμμετείχαν οι αρμόδιοι υπουργοί και των 27 κρατών-μελών, καθώς και ο Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε η προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης, μετά την πρωτοφανή εισροή μεταναστών στον ισπανικό θύλακα την προηγούμενη εβδομάδα.
Τι έγινε στη Θέουτα
Την περασμένη εβδομάδα, τουλάχιστον 50.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους Μαροκινοί, εισήλθαν στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, πεζοί ή κολυμπώντας από την κοντινή πόλη Φνιδέκ. Η άνευ προηγουμένου αυτή εισροή κατέκλυσε γρήγορα τον μικρό θύλακα στη Βόρεια Αφρική, προτού οδηγήσει σε χιλιάδες επιστροφές στο Μαρόκο τις επόμενες ημέρες. Σύμφωνα με την ενημέρωση που παρείχαν η Ισπανία και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στους υπουργούς, η συντριπτική πλειονότητα όσων εισήλθαν παράτυπα έχει ήδη επιστραφεί, ενώ δεν καταγράφηκε καμία μετακίνησή τους προς την ηπειρωτική Ισπανία ή άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ. Παρά ταύτα, περίπου 3.000 μετανάστες με καταγωγή από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής παραμένουν στη Θέουτα, με την Ισπανία να φέρει πλήρη ευθύνη ώστε να μην εισέλθουν σε ισπανικό ή ευρωπαϊκό έδαφος.
Η αφορμή για την κρίση φαίνεται πως δόθηκε από απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ισπανίας, στις 8 Ιουλίου, σύμφωνα με την οποία οι επαναπροωθήσεις μεταναστών που εισέρχονται παράτυπα διά θαλάσσης δεν μπορούν να γίνονται με τον ίδιο ταχύ ρυθμό όπως στα χερσαία σύνορα. Η απόφαση έθετε ωστόσο σαφείς προϋποθέσεις, καθώς οι μετανάστες δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν τα υφιστάμενα συνοριακά εμπόδια και τις εγκαταστάσεις φύλαξης. Ανώτερος Μαροκινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι το Μαρόκο είχε προειδοποιήσει εγκαίρως την Ισπανία πως η δικαστική αυτή απόφαση θα δημιουργούσε πρόβλημα, κάτι που τελικά επιβεβαιώθηκε. Η εκπρόσωπος της ισπανικής κυβέρνησης Έλμα Σάιζ διέψευσε τον ισχυρισμό, τονίζοντας ότι δεν υπήρξε καμία προηγούμενη ενημέρωση για το μέγεθος του φαινομένου. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, απέδωσε την κρίση σε σκόπιμη παρερμηνεία της δικαστικής απόφασης εκ μέρους δικτύων διακίνησης ανθρώπων.
Αντιδράσεις και ευρωπαϊκή αλληλεγγύη
Σε ανακοίνωσή του, το Συμβούλιο της ΕΕ υπογράμμισε ότι «η Ένωση είναι ενωμένη και έτοιμη να στηρίξει την Ισπανία και να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα από την παράτυπη μετανάστευση». Ο Επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «η κατάσταση είναι υπό έλεγχο, κανείς δεν εισήλθε στην ηπειρωτική Ισπανία και ο χώρος Σένγκεν δεν έχει επηρεαστεί», προσθέτοντας ότι όλοι οι υπουργοί συμφώνησαν πως οι μεταναστευτικές ροές έχουν μειωθεί συνολικά. Ο ίδιος ανέφερε ότι φέτος έχουν φτάσει στην ΕΕ περίπου 49.000 μετανάστες από το σύνολο των εξωτερικών συνόρων, αριθμός αντίστοιχος με εκείνον που καταγραφόταν σε μία μόνο εβδομάδα το 2015 μόνο από τα ελληνικά νησιά. Ο Επίτροπος επισήμανε πως η παράνομη μετανάστευση προς την ΕΕ βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ωστόσο οι εικόνες από τη Θέουτα αποτέλεσαν ένα μάθημα ευρωπαϊκής συνοχής. Πρόσθεσε ότι η FRONTEX βρίσκεται ήδη επιτόπου και θα συνδράμει, μαζί με την Europol και άλλες υπηρεσίες, στη διαχείριση της κατάστασης, τονίζοντας ότι «στη Θέουτα, η ανθεκτικότητα της Ευρώπης δοκιμάστηκε, και προς το παρόν η Ευρώπη έχει περάσει αυτή τη δοκιμασία».
Τα κράτη-μέλη και οι συνδεδεμένες χώρες της ζώνης Σένγκεν εξέφρασαν ενωμένα την αλληλεγγύη τους προς την Ισπανία, επαινώντας την ταχεία και αποτελεσματική αντίδραση των ισπανικών αρχών, ενώ παράλληλα εξέφρασαν τη θλίψη τους για τους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους κατά την προσπάθεια διέλευσης. Ο προεδρεύων του Συμβουλίου, Ιρλανδός υπουργός Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Μετανάστευσης, Τζιμ Ο’Κάλαχαν, τόνισε ότι «τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ αποτελούν κοινή ευθύνη και η διαχείριση της μετανάστευσης απαιτεί κοινή ευρωπαϊκή απάντηση». Οι υπουργοί συμφώνησαν στην ανάγκη ενίσχυσης της καταπολέμησης των δικτύων διακίνησης ανθρώπων, επιτάχυνσης των διαδικασιών επιστροφής, περαιτέρω θωράκισης των εξωτερικών συνόρων και εμβάθυνσης της συνεργασίας με τρίτες χώρες.
Τι ακολουθεί
Οι υπουργοί υποστήριξαν επίσης την αναβάθμιση των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης, μέσω καλύτερης ανταλλαγής πληροφοριών και συστηματικότερης παρακολούθησης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα ενδεχόμενες μαζικές μεταναστευτικές κινήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη βελτίωση του συντονισμού και της επικοινωνίας σε περιόδους κρίσης, με στόχο την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση φαινομένων παραπληροφόρησης και ξένης χειραγώγησης της πληροφόρησης. Σύμφωνα με το Συμβούλιο, η σημερινή συνάντηση αποτέλεσε ευκαιρία για τα κράτη-μέλη να αξιολογήσουν τα εργαλεία που ήδη διαθέτουν και να εντοπίσουν πού απαιτείται περαιτέρω συνεργασία, ενόψει της επόμενης υπουργικής συνόδου και της συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Οκτώβριο.
