«Θέλω να φύγω» είναι μια φράση που ακούγεται όλο και πιο συχνά στην Αθήνα τα τελευταία χρόνια. Συνήθως εκφέρεται μετά από μια κουραστική μέρα στη δουλειά, μέσα στην κίνηση της Κηφισίας, στην αναζήτηση πάρκινγκ στα Εξάρχεια ή μπροστά στο ενοίκιο ενός διαμερίσματος που δεν θα έπρεπε να κοστίζει τόσο ακριβά. Το φαινόμενο της φυγής από την Αθήνα έχει γίνει καθημερινό θέμα συζήτησης ανάμεσα σε φίλους και συναδέλφους, ωστόσο η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο περίπλοκη από μια απλή απόφαση αναχώρησης. Πίσω από κάθε «θέλω να φύγω» κρύβεται σχεδόν πάντα ένα «ναι, αλλά».
Διαβάστε επίσης: Ο Αραούχο δανείζεται στη Λίβερπουλ από τη Μπαρτσελόνα
Το «ναι, αλλά» που κρατά τους κατοίκους στην πόλη
Η δουλειά είναι εδώ. Τα παιδιά έχουν το σχολείο τους εδώ. Οι φίλοι και η οικογένεια βρίσκονται εδώ. Αν κάποιος αποφασίσει να φύγει, θα πρέπει να κατεβαίνει στην Αθήνα κάθε εβδομάδα, ενώ πολλοί δεν θέλουν να ζουν δύο ώρες μακριά από το αεροδρόμιο. Παράλληλα, θέλουν να μπορούν να πηγαίνουν σε μια συναυλία, σε ένα καλό εστιατόριο, σε ένα νοσοκομείο ή σε μια έκθεση χωρίς να χρειάζεται να οργανώσουν το ταξίδι σαν μικρή εκδρομή. Έτσι δημιουργείται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα παράδοξα της σύγχρονης καθημερινότητας: η Αθήνα είναι η πόλη από την οποία πολλοί ονειρεύονται να φύγουν, αλλά ταυτόχρονα η πόλη από την οποία δυσκολεύονται πραγματικά να απομακρυνθούν. Δεν πρόκειται μόνο για κόπωση από το αστικό περιβάλλον, αλλά για κάτι βαθύτερο, καθώς η πόλη έχει γίνει ταυτόχρονα πρόβλημα και λύση για όσους ζουν μέσα σε αυτήν.
Το όνειρο της φυγής έχει αλλάξει μορφή
Για αρκετές γενιές, η απομάκρυνση από την Αθήνα σήμαινε επιστροφή στον τόπο καταγωγής, συνήθως σε ένα χωριό ή μια επαρχιακή πόλη. Για τους νεότερους, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς δεν αναζητούν απαραίτητα το χωριό των γονιών τους ούτε μια μόνιμη εγκατάσταση μακριά από το κέντρο. Αναζητούν κάτι ενδιάμεσο: ένα σπίτι με αυλή, ένα χωριό ή μια μικρή πόλη σε απόσταση που να επιτρέπει την εύκολη επιστροφή, ένα νησί για μερικούς μήνες τον χρόνο ή ένα παραθαλάσσιο σπίτι που λειτουργεί ως δεύτερη βάση. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον η οριστική φυγή από την Αθήνα, αλλά η δυνατότητα της φυγής όποτε το επιλέγει κανείς. Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας, αφού οι περισσότεροι δεν θέλουν να εγκαταλείψουν οριστικά την πρωτεύουσα, θέλουν όμως να έχουν την επιλογή να απομακρύνονται από αυτήν όποτε το χρειάζονται. Ένας τόπος όπου μπορεί κανείς να βλέπει πράσινο από το παράθυρο και να μην ακούει αυτοκίνητα τα ξημερώματα φαντάζει πλέον ως ο πιο ρεαλιστικός συμβιβασμός ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο.
Η πόλη που όλοι κατηγορούν αλλά όλοι χρειάζονται
Η Αθήνα διαθέτει ένα παράξενο προνόμιο, αφού κάποιος μπορεί να περάσει ώρες εξηγώντας γιατί δεν αντέχεται πλέον η καθημερινότητα μέσα σε αυτήν, αλλά λίγα λεπτά αργότερα να καταλάβει γιατί δεν μπορεί να την αφήσει οριστικά. Η αγορά εργασίας παραμένει σε μεγάλο βαθμό συγκεντρωμένη στην πρωτεύουσα, το ίδιο ισχύει και για μεγάλο μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας, των πολιτιστικών εκδηλώσεων και των εξειδικευμένων ιατρικών υπηρεσιών. Η ανώτατη εκπαίδευση και τα επαγγελματικά δίκτυα βρίσκονται επίσης σε μεγάλο βαθμό στην Αθήνα, γεγονός που δυσκολεύει κάθε απόπειρα μόνιμης απομάκρυνσης από την πόλη. Για όποιον ζει και εργάζεται στην πρωτεύουσα, η ισορροπία ανάμεσα στην επιθυμία για μια πιο ήσυχη ζωή και την ανάγκη πρόσβασης σε ευκαιρίες και υπηρεσίες παραμένει δύσκολη εξίσωση. Η νέα τάση δείχνει πως η λύση δεν βρίσκεται στην πλήρη εγκατάλειψη της πόλης, αλλά σε έναν συνδυασμό δύο τόπων, με την Αθήνα να παραμένει βάση για τη δουλειά και τις υποχρεώσεις, και έναν δεύτερο τόπο, όπως ένα χωριό ή ένα νησί, να λειτουργεί ως καταφύγιο για την ανάπαυλα.
