Ο Great Sea Interconnector, το μεγάλο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, εισέρχεται σε νέα φάση μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam με ποσοστό 66% στο μετοχικό του σχήμα. Η συμφωνία ανάμεσα στον ΑΔΜΗΕ και τη Meridiam διαμορφώνει ένα νέο μετοχικό, χρηματοδοτικό και γεωπολιτικό περιβάλλον γύρω από το έργο. Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτές εκκρεμότητες που αφορούν τόσο το σκέλος Κρήτης–Κύπρου όσο και την προοπτική επέκτασης προς το Ισραήλ. Το επόμενο μεγάλο τεστ αναμένεται να δοθεί στη θάλασσα, με τις έρευνες για την πόντιση του καλωδίου να τοποθετούνται από κυβερνητικές πηγές στο φθινόπωρο.
Διαβάστε επίσης: Ο Φιντάν επιτίθεται στην Τριμερή Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ
Τι άλλαξε με την είσοδο της Meridiam
Η συμφωνία ΑΔΜΗΕ–Meridiam δεν αποτελεί απλώς μια μετοχική κίνηση, καθώς αλλάζει τις ισορροπίες γύρω από ολόκληρο τον Great Sea Interconnector. Με τον γαλλικό όμιλο να αποκτά ποσοστό 66%, ο GSI αποκτά ισχυρότερο επενδυτικό και πολιτικό βάρος, καθώς η Meridiam φέρνει μαζί της νέο κεφάλαιο και τεχνογνωσία σε έργα υποδομής μεγάλης κλίμακας. Ταυτόχρονα, το έργο εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία πρέπει να προχωρήσουν παράλληλα δύο διαφορετικά αλλά αλληλένδετα μέτωπα.
Το πρώτο μέτωπο αφορά το ξεμπλοκάρισμα του σκέλους Κρήτης–Κύπρου, που αποτελεί και το πιο ώριμο τμήμα του έργου. Το δεύτερο αφορά τη ρυθμιστική και χρηματοδοτική ωρίμανση της επέκτασης από την Κύπρο προς το Ισραήλ, ένα σκέλος που βρίσκεται σε πιο πρώιμο στάδιο. Η πρόοδος και στα δύο αυτά μέτωπα θα κρίνει τον ρυθμό με τον οποίο ο GSI θα προχωρήσει προς τις τελικές επενδυτικές αποφάσεις και την πλήρη χρηματοδότησή του.
Οι θαλάσσιες έρευνες και το τουρκικό μέτωπο
Το πρώτο πρακτικό τεστ για το νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται γύρω από τον Great Sea Interconnector θα δοθεί στη θάλασσα. Πρόκειται για την επανέναρξη των ερευνών που αφορούν την πόντιση του καλωδίου στο σκέλος Κρήτης–Κύπρου, οι οποίες θα διεξαχθούν σε διεθνή ύδατα νοτίως της Κάσου και νοτιοανατολικά της Κρήτης. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η επανέναρξη αυτή τοποθετείται χρονικά από το φθινόπωρο.
Η εξέλιξη αυτή θα δείξει στην πράξη κατά πόσο έχει αλλάξει πραγματικά το περιβάλλον γύρω από το έργο μετά την είσοδο του γαλλικού ομίλου, καθώς και κατά πόσο το πρόσθετο πολιτικό και επενδυτικό βάρος που αποκτά πλέον ο GSI μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στις τουρκικές αμφισβητήσεις για την περιοχή. Η θαλάσσια αυτή διαδικασία θεωρείται καθοριστική για τη συνέχεια, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα ολοκλήρωσης του πρώτου και πιο ώριμου σκέλους της διασύνδεσης.
Ο ρόλος στη γεωπολιτική συμμαχία
Ο Great Sea Interconnector αποτελεί την ουσιαστική μετεξέλιξη του παλαιότερου σχεδίου EastMed και του σχήματος συνεργασίας 3+1. Αντί για μεταφορά φυσικού αερίου, το νέο σχέδιο προβλέπει μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία μπορεί να προέρχεται τόσο από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας όσο και από τις εγχώριες παραγωγικές δυνατότητες των τριών συμμετεχόντων κρατών. Το σχήμα 3+1, δηλαδή η τριμερής συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ με την ενεργή υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, βρίσκει στον GSI το όχημα για να περάσει από τη θεωρία στην πράξη.
Το έργο ολοκληρώνει τη λεγόμενη «γαλάζια συμμαχία» ανάμεσα στις τρεις χώρες, με ισχυρή στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ. Η υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης έρχεται παράλληλα να δώσει λύση στο χρόνιο πρόβλημα της ενεργειακής απομόνωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία παραμένει το τελευταίο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς καμία ηλεκτρική διασύνδεση με την ηπειρωτική Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη κατατάξει τον GSI στις υποδομές μείζονος κοινού ενδιαφέροντος, χρηματοδοτώντας το με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, γεγονός που ενισχύει περαιτέρω τη σημασία του για την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
