Η Κοίμηση της Θεοτόκου γιορτάζεται σήμερα, Σάββατο 15 Αυγούστου, μία από τις μεγαλύτερες θεομητορικές εορτές της Ορθοδοξίας. Η ημέρα είναι γνωστή στη λαϊκή παράδοση ως το «Πάσχα του Καλοκαιριού» και τιμά τη μετάσταση της Παναγίας από την επίγεια στην αιώνια ζωή. Σε νησιά, ορεινά χωριά και πόλεις της Ελλάδας λειτουργούν σήμερα χιλιάδες ναοί και εξωκλήσια, ενώ τα μεγάλα προσκυνήματα της χώρας υποδέχονται πλήθος πιστών. Παράλληλα, δεκάδες ονόματα γιορτάζουν σήμερα, με πρώτο και κυρίαρχο εκείνο της Μαρίας.
Ποια ονόματα γιορτάζουν σήμερα 15 Αυγούστου
Το ονομαστολόγιο της ημέρας είναι από τα πλουσιότερα του χρόνου. Γιορτάζουν όσοι φέρουν το όνομα Παναγιώτης και οι παραλλαγές του, όπως Πάνος, Παναγής, Πανάγος, Τάκης και Πανίκος, καθώς και η αντίστοιχη γυναικεία εκδοχή Παναγιώτα με τις παραλλαγές Γιώτα, Παναγιούλα, Γιούλα και Πένυ. Γιορτάζει επίσης η Δέσποινα, με τις παραλλαγές Δέσπω, Ντέπη και Πέπη.
Το πολυπληθέστερο σύνολο ονομάτων της ημέρας ανήκει φυσικά στη Μαρία, με δεκάδες παραλλαγές όπως Μάρω, Μαρίκα, Μαριγώ, Μαρούλα, Μαρίτσα, Μαίρη και Μάρα. Στο εορτολόγιο της ημέρας περιλαμβάνονται ακόμη λιγότερο συνηθισμένα ονόματα που παραπέμπουν άμεσα στη γιορτή, όπως Γεσθημανή, Θεοτόκης, Θεοτοκία, Μαριάντζελα, Μαρινέλα, Ελεούσα, Κρυστάλλω και Συμέλα, με τις παραλλαγές της Σιμέλα και Σουμελά.
Η παράδοση της Κοίμησης της Θεοτόκου
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, όταν πλησίαζε το τέλος της επίγειας ζωής της Παναγίας, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ της εμφανίστηκε και την ενημέρωσε ότι σε τρεις ημέρες επρόκειτο να αναχωρήσει από τον κόσμο. Η Θεοτόκος δέχθηκε το μήνυμα με γαλήνη, προσευχήθηκε στο Όρος των Ελαιών και επέστρεψε στο σπίτι του Ιωάννη του Ευαγγελιστή, όπου διέμενε, για να προετοιμαστεί για την Κοίμησή της. Οι Απόστολοι, που εκείνη την περίοδο κήρυτταν το Ευαγγέλιο σε διαφορετικές περιοχές, μεταφέρθηκαν θαυματουργικά στα Ιεροσόλυμα για να βρεθούν κοντά της τις τελευταίες ώρες της ζωής της.
Όταν ήρθε η στιγμή της Κοιμήσεως, το σώμα της Θεοτόκου μεταφέρθηκε από τους Αποστόλους και ενταφιάστηκε στη Γεσθημανή. Ο Απόστολος Θωμάς δεν βρισκόταν παρών στην κηδεία και έφθασε στα Ιεροσόλυμα τρεις ημέρες αργότερα, ζητώντας να ανοιχθεί ο τάφος για να προσκυνήσει το σώμα της Παναγίας. Σύμφωνα με την παράδοση, όταν άνοιξαν τον τάφο, τον βρήκαν κενό, γεγονός που συνδέθηκε με την πίστη της Εκκλησίας ότι η Θεοτόκος αναστήθηκε σωματικά και ανελήφθη στους ουρανούς.
Γιατί ο Δεκαπενταύγουστος λέγεται «Πάσχα του Καλοκαιριού»
Παρότι στο επίκεντρο της εορτής βρίσκεται ο θάνατος της Παναγίας, η ημέρα έχει έντονα αναστάσιμο χαρακτήρα και όχι πένθιμο. Στην ορθόδοξη θεολογία, ο θάνατος της Θεοτόκου δεν παρουσιάζεται ως τέλος, αλλά ως πέρασμα προς την αιώνια ζωή, κάτι που αποτυπώνεται και στην ίδια τη λέξη «Κοίμηση», η οποία παραπέμπει σε προσωρινό ύπνο εν αναμονή της Ανάστασης. Για τον λόγο αυτό, η 15η Αυγούστου δεν έχει τον χαρακτήρα πένθους που έχει, για παράδειγμα, η Μεγάλη Παρασκευή, αλλά γιορτάζεται ως ημέρα χαράς, ελπίδας και προσδοκίας.
Η ορθόδοξη εικονογραφία της Κοιμήσεως αποτυπώνει με τον δικό της τρόπο αυτόν τον συμβολισμό. Στο κέντρο της εικόνας βρίσκεται η Θεοτόκος πάνω στην κλίνη, περιτριγυρισμένη από τους Αποστόλους, ενώ πίσω της στέκεται ο Χριστός μέσα σε φωτεινή δόξα, κρατώντας στα χέρια Του μια μικρή μορφή ντυμένη στα λευκά που συμβολίζει την ψυχή της Παναγίας. Η σύνθεση αυτή αντιστρέφει ουσιαστικά τη σκηνή της Γεννήσεως, όπου η Μαρία κρατούσε τον Χριστό στην αγκαλιά της ως βρέφος.
Ποιος γιορτάζει αύριο, 16 Αυγούστου
Το εορτολόγιο συνεχίζεται και την επόμενη ημέρα. Αύριο, Κυριακή 16 Αυγούστου, γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Αλκιβιάδης, Γεράσιμος, Διομήδης, Σεραφείμ, Σαράντης, Απόστολος και Σταμάτης, μαζί με τις αντίστοιχες γυναικείες και υποκοριστικές παραλλαγές τους, όπως Γερασιμούλα, Σεραφειμία, Σαραντούλα, Αποστολία και Σταματίνα. Σήμερα, εκτός από την Κοίμηση της Θεοτόκου, τιμάται επίσης η Παγκόσμια Ημέρα Φάρων.
