Η ΑΑΔΕ προχωρά σε πλήρη ψηφιοποίηση των φορολογικών ελέγχων με τη συνδρομή της Τεχνητής Νοημοσύνης, ως μέρος ενός νέου προγράμματος που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της φορολογικής διοίκησης. Στόχος της Αρχής είναι η ταχύτητα δράσης και η αντικειμενικότητα στις κρίσεις της εφορίας. Το εγχείρημα ονομάζεται «Φορολογική Διοίκηση 3.0» και βρίσκεται ήδη σε φάση υλοποίησης. Η φορολογική Αρχή επιδιώκει όχι μόνο τον εντοπισμό της φοροδιαφυγής, αλλά και την ανίχνευση τάσεων απόκρυψης εισοδημάτων από φυσικά πρόσωπα, επιχειρήσεις και ολόκληρους κλάδους. Το εγχείρημα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της φορολογικής διοίκησης, με τη χρήση προηγμένων ψηφιακών εργαλείων.
Διαβάστε επίσης: Η τεχνητή νοημοσύνη εντοπίζει τον προορισμό των διακοπών σας
Το πρόγραμμα «Φορολογική Διοίκηση 3.0»
Με το νέο σύστημα, η ΑΑΔΕ θέλει να ανιχνεύει τις ροπές προς την απόκρυψη εισοδημάτων όχι μόνο από φυσικά πρόσωπα, αλλά και από επιχειρήσεις και ολόκληρους κλάδους της οικονομίας. Για να πετύχει αυτόν τον στόχο, οι υπολογιστές της Αρχής θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν τη δραστηριότητα και τις διαδρομές χρήματος ανάμεσα σε ιδιώτες και επιχειρήσεις. Παράλληλα, τα συστήματα θα διασταυρώνουν και θα αναλύουν στο δευτερόλεπτο δισεκατομμύρια δεδομένων, πληροφορίες που είναι χρήσιμες για τους ελεγκτές κατά την άσκηση του έργου τους. Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα της Αρχής να εντοπίζει ύποπτες συναλλαγές σε πραγματικό χρόνο.
Με την υλοποίηση του προγράμματος, η εφορία δεν θα δρα μόνο κατασταλτικά, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα, αλλά και προληπτικά, ώστε να αποτρέπει δυσάρεστες καταστάσεις τόσο για τους φορολογούμενους όσο και για το ίδιο το κράτος. Το ζήτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν αναλογιστεί κανείς ότι, μέχρι τώρα, από τα υπέρογκα πρόστιμα που επιβάλλονται σε φορολογούμενους, ελάχιστα τελικά εισπράττονται. Αυτό αποτυπώνεται καθαρά στη διόγκωση των ληξιπρόθεσμων χρεών προς το Δημόσιο, ένα πρόβλημα που η νέα ψηφιακή στρατηγική καλείται να περιορίσει.
Ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης και τα όριά της
Κομβικός στη νέα προσπάθεια πάταξης της φοροδιαφυγής θα είναι ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης, ωστόσο το σημείο αυτό απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να βοηθήσει ουσιαστικά τη φορολογική Αρχή, καθώς τα δεδομένα που θα εξάγει θα είναι πολυάριθμα και θα βασίζονται στην ισχύουσα νομοθεσία και στο «νόμιμον». Ωστόσο, απομένει το «ηθικόν» και το «λογικό» της εφαρμογής, στοιχεία που ανήκουν στην αρμοδιότητα της πολιτικής ηγεσίας και του ανθρώπινου δυναμικού. Το υπουργείο Οικονομικών διαμορφώνει τη φορολογική πολιτική, ενώ η ΑΑΔΕ καλείται να την εφαρμόσει στην πράξη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των ορίων αυτών αποτελεί η πρόσφατη περίπτωση φοιτήτριας, η οποία φορολογήθηκε και της επιβλήθηκε πρόστιμο επειδή έλαβε χαρτζιλίκι από τον παππού της. Ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης θα κατέγραφε τον φόρο και το πρόστιμο, εφόσον αυτό προβλέπεται από τη νομοθεσία, χωρίς όμως να λαμβάνει υπόψη το πλαίσιο της συναλλαγής. Κανένας αλγόριθμος, όπως επισημαίνεται, δεν θα έπρεπε να ασχολείται με εμβάσματα των 700 ευρώ, αλλά με τις ροές πολλαπλάσιων και ύποπτων ποσών, εκεί δηλαδή όπου εντοπίζεται πραγματικά η φοροδιαφυγή.
Το παράδειγμα αυτό καταδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στο τυπικά νόμιμο και στο ουσιαστικά δίκαιο, ένα ζήτημα που θα απασχολήσει έντονα τη φορολογική διοίκηση καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αναλαμβάνει όλο και μεγαλύτερο ρόλο στους ελέγχους. Η ΑΑΔΕ θα πρέπει να διασφαλίσει ότι η τεχνολογία θα λειτουργεί συμπληρωματικά στην κρίση των ελεγκτών και όχι αποκλειστικά, ώστε οι αποφάσεις να παραμένουν δίκαιες και τεκμηριωμένες. Το «Φορολογική Διοίκηση 3.0» βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, με τη φορολογική Αρχή να επιδιώκει την ισορροπία ανάμεσα στην ταχύτητα των αλγορίθμων και στην ανθρώπινη κρίση που απαιτεί κάθε υπόθεση.
