Ο Φράνσις Κλίφορντ Σμιθ, ο άνθρωπος που θεωρείται ο γηραιότερος κατάδικος των ΗΠΑ, πέθανε στις 25 Ιουνίου σε ηλικία 101 ετών. Ο Σμιθ πέρασε περισσότερα από 70 χρόνια στη φυλακή στο Κονέκτικατ, αφού είχε καταδικαστεί το 1950 για φόνο. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου γλίτωσε την εκτέλεση οκτώ φορές, ενώ πάντα διακήρυττε την αθωότητά του.
Διαβάστε επίσης: Η Meta σε δίκη στις ΗΠΑ για τον εθισμό παιδιών στο Instagram
Η καταδίκη και τα 70 χρόνια στη φυλακή
Ο Σμιθ ήταν νεαρός μικροεγκληματίας με ποινικό μητρώο από τα 13 του χρόνια, όταν το 1949 κατηγορήθηκε για τη δολοφονία του Γκρόβερ Χαρτ, νυχτοφύλακα σε λέσχη γιοτ του Κονέκτικατ. Είχε συλληφθεί μαζί με άλλον έναν άνδρα, ο οποίος τελικά κατέθεσε εναντίον του στο πλαίσιο συμφωνίας με την εισαγγελία. Το 1950, σε ηλικία 25 ετών, ο Σμιθ κρίθηκε ένοχος για φόνο πρώτου βαθμού και καταδικάστηκε σε θάνατο.
Η εκτέλεσή του αναβλήθηκε οκτώ φορές, καθώς με τα χρόνια προέκυψαν σοβαρές αμφιβολίες για την ενοχή του. Μάρτυρες ανακάλεσαν τις αρχικές καταθέσεις τους, ενώ άλλος κρατούμενος ομολόγησε αργότερα ότι ο ίδιος είχε διαπράξει τον φόνο. Λόγω αυτών των αμφιβολιών, το 1954 η θανατική ποινή του Σμιθ μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη.
Από τότε ο Σμιθ πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του πίσω από τα κάγκελα, με μόλις τρεις σύντομες περιόδους ελευθερίας. Το 1967 δραπέτευσε, όμως συνελήφθη ξανά μόλις 12 ημέρες αργότερα. Το 1974 του επιτράπηκε να περάσει την παραμονή των Χριστουγέννων στο σπίτι του, επιστρέφοντας στη φυλακή την επόμενη μέρα. Το 1975 βγήκε με αναστολή, αλλά μέσα σε 10 μήνες συνελήφθη ξανά για μικροκλοπή και οπλοκατοχή, παραβιάζοντας τους όρους της αποφυλάκισής του. Μόλις το 2020, σε ηλικία 95 ετών, ο Σμιθ αποδέχθηκε εποπτευόμενη αναστολή και μεταφέρθηκε σε οίκο φροντίδας ηλικιωμένων εντός του σωφρονιστικού συστήματος.
Ο «Άνθρωπος των Πουλιών» και οι μαρτυρίες
Στη φυλακή Όσμπορν, ο Σμιθ απέκτησε το παρατσούκλι «The Birdman of Osborn», καθώς συνήθιζε να ταΐζει τα πουλιά. Ο Αντριους Μπάνεβιτσιους, υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων του Τμήματος Σωφρονιστικών Ιδρυμάτων του Κονέκτικατ, περιέγραψε πως ο κρατούμενος έκρυβε όσο περισσότερο ψωμί μπορούσε μέσα στα ρούχα του. «Όλοι έκαναν ότι δεν το έβλεπαν, γιατί ήξεραν ότι απλώς τάιζε τα πουλιά», ανέφερε.
Ακόμη και ανάμεσα στους ανθρώπους του νόμου υπήρχαν αμφιβολίες για την ενοχή του Σμιθ. Ο Major Leo Carroll, ένας από τους αστυνομικούς που τον είχαν ανακρίνει, κατέθεσε αργότερα ενώπιον του Συμβουλίου Χαρίτων ότι πίστευε στην αθωότητά του. «Δεν είμαι καν σίγουρος ότι ήταν παρών στο έγκλημα», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο Ρίτσαρντ Σπαράκο, πρώην εκτελεστικός διευθυντής του Συμβουλίου Χαρίτων και Αναστολών, ανέφερε ότι ο Σμιθ είχε απορρίψει αρκετές προτάσεις για αποφυλάκιση με αναστολή, μέχρι που τελικά τη δέχθηκε το 2020.
Η υπόθεση του Σμιθ ανέδειξε ένα ευρύτερο ζήτημα που απασχολεί το σωφρονιστικό σύστημα των ΗΠΑ, αλλά και άλλων χωρών. Η Dr Stephanie Prost, ερευνήτρια για ηλικιωμένους κρατούμενους στο Πανεπιστήμιο του Λούισβιλ, ανέφερε ότι σχεδόν κάθε φυλακή έχει έναν κρατούμενο σαν τον Σμιθ. «Δεν είμαστε η μόνη δικαιοδοσία που αντιμετωπίζει αυτή την κρίση γήρανσης, καθώς παρόμοια ζητήματα υπάρχουν στην Αυστραλία και την Αγγλία», εξήγησε, προσθέτοντας ότι στις ΗΠΑ το πρόβλημα είναι εντονότερο λόγω του μεγαλύτερου αριθμού κρατουμένων.
Μια διαρκώς γερνάμενη φυλακισμένη γενιά
Σύμφωνα με μελέτη του 2025, ο αριθμός των κρατουμένων άνω των 55 ετών στις ΗΠΑ αυξήθηκε σχεδόν κατά 400% μεταξύ του 1991 και του 2021, δηλαδή σχεδόν πενταπλασιάστηκε. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ένα φαινόμενο που θα ενταθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς υπολογίζεται ότι έως το 2030 το ένα τρίτο του συνόλου των κρατουμένων στις ΗΠΑ θα είναι άνω των 50 ετών. Η περίπτωση του Φράνσις Κλίφορντ Σμιθ, που έζησε επτά δεκαετίες πίσω από τα κάγκελα διεκδικώντας την αθωότητά του, παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της τάσης.
