Η κυβέρνηση προχωρά σε ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων στη στεγαστική πολιτική, με ορίζοντα εφαρμογής έως το 2035, καθώς το κόστος στέγασης έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες πιέσεις για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Ο νέος σχεδιασμός αποτυπώνεται στην Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, η οποία δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ. Στόχος είναι να αυξηθούν τα διαθέσιμα σπίτια στην αγορά και να γίνει ευκολότερη η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία για νέους και νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Το σχέδιο συνδυάζει φορολογικά κίνητρα, χρηματοδοτικά εργαλεία και θεσμικές αλλαγές, με προϋπολογισμό που ξεπερνά τα 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
Το σχέδιο των 50 παρεμβάσεων για τη στεγαστική πολιτική
Η νέα στρατηγική συγκεντρώνει συνολικά 50 παρεμβάσεις. Από αυτές, οι 36 εφαρμόζονται ήδη ή έχουν δρομολογηθεί, ενώ οι υπόλοιπες 14 αποτελούν νέες προτάσεις. Από τις νέες αυτές παρεμβάσεις, δέκα χαρακτηρίζονται άμεσης προτεραιότητας και αναμένεται να προχωρήσουν πρώτες, ενώ τέσσερις έχουν πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα υλοποίησης. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη οργανωμένη προσπάθεια των τελευταίων ετών να τεθεί σε ενιαία βάση η στεγαστική πολιτική της χώρας, συνδυάζοντας φορολογία, τραπεζική χρηματοδότηση και αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας.
Στην πρώτη γραμμή των νέων μέτρων βρίσκεται η επέκταση του προγράμματος «Σπίτι Μου», αυτή τη φορά με διαφορετικό μοντέλο χρηματοδότησης. Αντί της απευθείας επιδότησης επιτοκίου από εθνικούς ή κοινοτικούς πόρους, εξετάζεται η παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων στις τράπεζες, υπό την προϋπόθεση ότι θα χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε επιλέξιμους δανειολήπτες. Το μοντέλο παραπέμπει στο γαλλικό Prêt à Taux Zéro και επιδιώκει να δημιουργήσει έναν πιο μόνιμο μηχανισμό φθηνής στεγαστικής πίστης για νέους και νοικοκυριά με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται και η χρηματοδότηση αποπεράτωσης πρώτης κατοικίας σε ιδιόκτητο οικόπεδο, ωστόσο τα όρια των δανείων και τα εισοδηματικά κριτήρια δεν έχουν ακόμη καθοριστεί.
Μειωμένος ΦΠΑ, φοροαπαλλαγές και αντιδράσεις της αγοράς
Δεύτερος βασικός άξονας της στεγαστικής πολιτικής είναι η κινητοποίηση κατασκευαστικών εταιρειών και επενδυτών, ώστε να αυξηθεί το απόθεμα κοινωνικής και προσιτής κατοικίας. Το σχέδιο προβλέπει μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ για την κατασκευή κατοικιών που θα διατίθενται υποχρεωτικά με μακροχρόνιες μισθώσεις και κοινωνικό ή προσιτό ενοίκιο. Η δυνατότητα αυτή στηρίζεται στην ευρωπαϊκή Οδηγία 2022/542, η οποία επιτρέπει μειωμένο ΦΠΑ για κατασκευή κατοικιών στο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής. Ως παραδείγματα αναφέρονται η Πορτογαλία, όπου εφαρμόζεται συντελεστής 6%, και η Γαλλία με 10%, χωρίς αυτό να προδικάζει το ύψος του συντελεστή που θα εφαρμοστεί στην Ελλάδα.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η ενίσχυση του πακέτου κινήτρων με πρόσθετες φοροαπαλλαγές, όπως ενδεχόμενη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για την κατασκευή κοινωνικών κατοικιών. Βασική προϋπόθεση για τη χορήγηση των ελαφρύνσεων είναι οι κατοικίες αυτές να παραμένουν εκτός της ελεύθερης αγοράς και εκτός βραχυχρόνιων μισθώσεων, ώστε να διοχετεύονται αποκλειστικά σε νοικοκυριά που έχουν πραγματική ανάγκη προσιτής στέγης. Η λογική αυτή αποσκοπεί στο να μην επαναληφθεί το φαινόμενο των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου Airbnb να απορροφά κατοικίες που θα μπορούσαν να καλύψουν μόνιμες στεγαστικές ανάγκες.
Φοιτητική στέγη, δημόσια γη και νέο Golden Visa
Πέρα από τα φορολογικά και χρηματοδοτικά εργαλεία, η στεγαστική πολιτική περιλαμβάνει και θεσμικές παρεμβάσεις. Προβλέπονται κρατικές εγγυήσεις για τη φοιτητική στέγη, με στόχο να διευκολυνθεί η πρόσβαση φοιτητών σε ενοικιαζόμενες κατοικίες. Παράλληλα, σχεδιάζεται η αξιοποίηση δημόσιας γης για την ανάπτυξη νέων στεγαστικών προγραμμάτων, ενώ εξετάζεται και η δημιουργία μιας νέας κατηγορίας Golden Visa, η οποία θα συνδέεται αποκλειστικά με τη μακροχρόνια μίσθωση ακινήτων και όχι με την απλή αγορά τους. Το σύνολο των μέτρων επιχειρεί να συνδυάσει την προσέλκυση επενδύσεων με την προστασία της εγχώριας ζήτησης για μόνιμη κατοικία, σε μια περίοδο όπου η αύξηση των τιμών ακινήτων έχει καταστήσει δυσπρόσιτη τη στέγαση για μεγάλο μέρος των νοικοκυριών.
