Σε οικονομικό πόλεμο εξελίσσεται πλέον η αντιπαράθεση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, καθώς ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε σήμερα Πέμπτη 20 Αυγούστου ότι η Ουάσινγκτον θα επιβάλει τις πιο σκληρές κυρώσεις κατά του Ιράν στην ιστορία. Η ανακοίνωση έρχεται μετά την προειδοποίηση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για «οικονομικό πόλεμο» εναντίον κάθε χώρας που θα βοηθήσει την Τεχεράνη. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν σε υψηλό τριών εβδομάδων, καθώς ο πόλεμος μετράει πλέον σχεδόν έξι μήνες.
Οι κυρώσεις κατά του Ιράν και ο ρόλος του Μπέσεντ
Ο Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε στο CNBC ότι η έμφαση στις οικονομικές πιέσεις ενδέχεται να περιορίσει την ανάγκη για νέες μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. «Εάν εφαρμόζουμε τη μέγιστη οικονομική πίεση, τότε πιθανότατα δεν θα υπάρξει μεγάλη στρατιωτική επανεκκίνηση», ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε ότι «είναι ένα διπλό χτύπημα», αναφερόμενος στον ναυτικό αποκλεισμό που είχαν επιβάλει οι ΗΠΑ τον Απρίλιο και είχε διακοπεί για έναν μήνα στα μέσα Ιουνίου, σε συνδυασμό με τις νέες, αυστηρότερες κυρώσεις. Ο Αμερικανός υπουργός εξήγησε πως θα αποκαλύψει περισσότερες λεπτομέρειες σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, όπου αναμένεται να παρουσιάσει το πλήρες πακέτο μέτρων εναντίον της Τεχεράνης.
Ο πόλεμος που έχει ξεσπάσει ανάμεσα σε Ισραήλ και Ιράν διαρκεί πλέον σχεδόν έξι μήνες και έχει προκαλέσει χιλιάδες θύματα, με τη σύγκρουση να εμπλέκει και χώρες του Κόλπου. Το Ιράν έχει επιδείξει τη δυνατότητά του να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ, της υδάτινης οδού από την οποία περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου πριν τον Φεβρουάριο. Οι τιμές του «μαύρου χρυσού» ανέβηκαν σε υψηλό τριών εβδομάδων την Πέμπτη, καθώς οι αγορές αποτιμούν τον αντίκτυπο ενός πιθανού οικονομικού αποκλεισμού. Οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν ανακοινώσει δύο φορές συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός, τον Απρίλιο και τον Ιούνιο, με στόχο την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και τον τερματισμό της σύγκρουσης, ωστόσο και οι δύο κατέρρευσαν σύντομα.
Παράλληλα, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε την Πέμπτη νέες κυρώσεις και κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, επαναχαρακτηρίζοντάς την ως «Ειδικά Χαρακτηρισμένο Παγκόσμιο Τρομοκράτη» για τις υπηρεσίες της προς το ιρανικό καθεστώς, υπό τη διοίκηση της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν. Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε πως ο επαναχαρακτηρισμός αποσκοπεί στο να καταδείξει ότι η οργάνωση ενεργεί για λογαριασμό της ιρανικής κυβέρνησης. Η Χεζμπολάχ είχε χαρακτηριστεί για πρώτη φορά τρομοκρατική οργάνωση το 2001 και παραμένει επίσης καταχωρημένη ως «Ξένη Τρομοκρατική Οργάνωση» από τις ΗΠΑ. Ο ίδιος αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι τα σημερινά μέτρα είναι ξεχωριστά από τα περαιτέρω μέτρα που σχεδιάζει η Ουάσινγκτον κατά του Ιράν.
Οι αντιδράσεις της Τεχεράνης και το διεθνές πλαίσιο
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε τις αμερικανικές κυρώσεις, χαρακτηρίζοντάς τις «οικονομική τρομοκρατία» που στοχεύει τους απλούς πολίτες του Ιράν και συνιστά, όπως ανέφερε, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η Τεχεράνη τόνισε πως τα μέτρα αυτά δεν θα αποδυναμώσουν την αποφασιστικότητά της να υπερασπιστεί την ανεξαρτησία, την εθνική κυριαρχία και τα συμφέροντά της. Η κλιμάκωση αυτή ακολούθησε την προειδοποίηση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε προαναγγείλει σοβαρές οικονομικές συνέπειες για κάθε χώρα που θα προσέφερε «οποιαδήποτε μορφή στήριξης» στο Ιράν, απειλώντας με απομόνωση σε άνευ προηγουμένου κλίμακα.
Ερωτηθείς αν οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να στοχοποιήσουν και την Κίνα λόγω των οικονομικών σχέσεών της με την Τεχεράνη, ο Σκοτ Μπέσεντ απάντησε πως πολλές από αυτές τις συζητήσεις είναι προτιμότερο να διεξάγονται ιδιωτικά. «Να θυμάστε ότι οι Κινέζοι λαμβάνουν το 50% της ενέργειάς τους από τον Κόλπο. Θα τους εξυπηρετούσε να συμμορφωθούν», σημείωσε χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Kpler για το 2025, η Κίνα αγοράζει πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης, γεγονός που καθιστά το Πεκίνο κομβικό παράγοντα στην εξίσωση των κυρώσεων. Ο Αμερικανός υπουργός ήταν κατηγορηματικός για τον στόχο της νέας πολιτικής: «Αυτό θα λειτουργήσει στο Ιράν και θα καταρρεύσει το καθεστώς. Ήρθε η ώρα οι σύμμαχοί μας και ο υπόλοιπος κόσμος να πάρουν μια απόφαση».
Τι ακολουθεί
Ο Σκοτ Μπέσεντ έχει προαναγγείλει συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, όπου αναμένεται να παρουσιάσει αναλυτικά το πακέτο των νέων κυρώσεων κατά του Ιράν. Μέχρι τότε, οι αγορές πετρελαίου παραμένουν σε εγρήγορση, με τους αναλυτές να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις γύρω από το Στενό του Ορμούζ και την πορεία των διαπραγματεύσεων. Η Ουάσινγκτον φαίνεται αποφασισμένη να κλιμακώσει την οικονομική πίεση ως εναλλακτική λύση απέναντι σε μια νέα στρατιωτική εμπλοκή, στοιχηματίζοντας πως ο συνδυασμός αποκλεισμού και κυρώσεων θα φέρει αποτέλεσμα εκεί όπου οι δύο προηγούμενες κατάπαυσης πυρός απέτυχαν.
