Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αλλάζει πεδίο μάχης απέναντι στο Ιράν, χωρίς ωστόσο να αλλάζει στόχο, καθώς η σύγκρουση μπαίνει στον έκτο μήνα της. Μετά τους βομβαρδισμούς, τις απειλές για στρατιωτική κλιμάκωση και το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις, ο Τραμπ ποντάρει πλέον στο ισχυρότερο χαρτί που διαθέτει η Ουάσιγκτον: τον οικονομικό πόλεμο στο Ιράν. Μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε τον «μεγαλύτερο οικονομικό πόλεμο που έχει εξαπολυθεί ποτέ εναντίον οποιασδήποτε χώρας». Η στρατηγική αυτή έρχεται τη στιγμή που οι προοπτικές μιας στρατιωτικής νίκης ή μιας συμφωνίας μέσω διαπραγματεύσεων γίνονται όλο και πιο δυσοίωνες.
Από τους βομβαρδισμούς στην οικονομική ασφυξία
Η νέα προσέγγιση του Λευκού Οίκου έρχεται αφού ο Τραμπ δεν κατάφερε να αναγκάσει την Ισλαμική Δημοκρατία να παραδοθεί μέσω βομβαρδισμών, ούτε να την πείσει να συμμετάσχει σε πυρηνικές διαπραγματεύσεις προσφέροντας κίνητρα μέσω μνημονίου κατανόησης. Ο πρόεδρος έχει πλέον διακόψει κάθε διάλογο με το Ιράν και, όπως αναφέρει το CNN, η ομάδα του έχει ενημερώσει τους πολιτικούς συμμάχους του ότι προετοιμάζεται για έναν πόλεμο οικονομικής εξάντλησης. Στόχος είναι να καταρρεύσει η ιρανική οικονομία και να αναγκαστεί η Τεχεράνη σε παράδοση. Ο Τραμπ έχει δεσμευτεί για αυτό που περιγράφεται ως «οικονομική D-Day», στο πλαίσιο της οποίας κάθε χώρα που συναλλάσσεται με το Ιράν θα αντιμετωπίζει «τεράστιες» οικονομικές συνέπειες.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη ανακοινώσει την επιχείρηση με την ονομασία «Economic Fury», μια διττή εκστρατεία που συνδυάζει κυρώσεις υπό τον συντονισμό του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών κατά των οικονομικών ροών του ιρανικού καθεστώτος, παράλληλα με ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Οι ακριβείς λεπτομέρειες της νέας εκστρατείας παραμένουν προς το παρόν ασαφείς. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, έχει υποσχεθεί ότι θα τις παρουσιάσει σε συνέντευξη Τύπου στις 24 Αυγούστου.
Οι δηλώσεις Τραμπ, Μπέσεντ και Βανς
Σε ανάρτησή του, ο Τραμπ δεσμεύτηκε να λάβει αυστηρά μέτρα εναντίον κάθε χώρας που επιτρέπει στα χρηματοπιστωτικά της ιδρύματα, τις επιχειρήσεις, τα αεροδρόμια ή τους κυβερνητικούς φορείς της να παρέχουν οποιαδήποτε μορφή στήριξης στο Ιράν. «Λαθρεμπόριο πετρελαίου, γραμμές ανταλλαγής, μεταφορές μετρητών, ανταλλακτήρια συναλλάγματος, νηολόγια, εταιρείες-βιτρίνες. Όλα αυτά πρέπει να σταματήσουν ΤΩΡΑ. Ξέρετε ποιοι είστε», έγραψε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, δήλωσε πως «αυτή τη στιγμή η κατάσταση είναι πολύ καλή», μιλώντας για μια σύγκρουση που είχε αρχικά χαρακτηρίσει νικηφόρα λίγες ημέρες μετά την κήρυξή της.
Σε συνέντευξή του στο CNBC, ο Σκοτ Μπέσεντ ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να αναλάβουν δράση εναντίον οποιασδήποτε χώρας, φίλης ή εχθρικής, που θεωρούν ότι προσφέρει «σανίδα σωτηρίας» στο Ιράν. «Είτε είστε μαζί μας είτε εναντίον μας. Αν επιμένετε να συναλλάσσεστε με το Ιράν, είτε μεταφέροντας χρήματα, είτε αγοράζοντας το πετρέλαιό του, είτε πραγματοποιώντας θαλάσσιες μεταφορές, τότε το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών και η αμερικανική κυβέρνηση θα χρησιμοποιήσουν όλη τους τη δύναμη για να επιβάλουν κυρώσεις εναντίον σας», δήλωσε. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, χαρακτήρισε τις κυρώσεις «νέα φάση» της σύγκρουσης, αποκαλώντας την οικονομική πίεση το «πιο αποτελεσματικό» εργαλείο που διαθέτουν οι ΗΠΑ. Σε ραδιοφωνική εκπομπή ανέφερε ότι «τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχει γίνει σαφές ότι εκείνοι έχουν αισθανθεί πολύ μεγαλύτερη πίεση από ό,τι εμείς».
Σκεπτικισμός αναλυτών και ιστορικό των κυρώσεων
Πολλοί αναλυτές εκφράζουν αμφιβολίες για το αν το καθεστώς της Τεχεράνης θα υποχωρήσει τελικά υπό την οικονομική πίεση. Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρές αμερικανικές κυρώσεις σχεδόν από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, το 1979, και έχει δείξει διαχρονικά ότι μπορεί να αντέξει ακόμη και τις πιο αυστηρές οικονομικές πιέσεις στον κόσμο. Η εκστρατεία πίεσης εντάθηκε ιδιαίτερα μετά την αποχώρηση της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ από την Κοινή Συνολική Δράση (JCPOA), τη συμφωνία του 2015 μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων και του Ιράν για τον περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος. «Όσοι πιστεύουν ότι το Ιράν θα καταρρεύσει υπό την πίεση κάνουν λάθος, παρά την οικονομική κατάσταση», δήλωσε ο Ντάνιελ Σιτρινόβιτς, πρώην στέλεχος της Υπηρεσίας Αμυντικών Πληροφοριών του Ισραήλ.
Τι ακολουθεί
Το επόμενο σημαντικό ραντεβού για την εξέλιξη της αμερικανικής στρατηγικής είναι η συνέντευξη Τύπου του Σκοτ Μπέσεντ στις 24 Αυγούστου, όπου αναμένεται να παρουσιαστούν αναλυτικά τα μέτρα της νέας οικονομικής εκστρατείας. Μέχρι τότε, το βασικό ερώτημα παραμένει αν οι πρόσθετες κυρώσεις θα καταφέρουν να πετύχουν εκεί όπου άλλες αμερικανικές στρατηγικές, στρατιωτικές και διπλωματικές, έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει απέναντι στο Ιράν.
