Στον χώρο της κυβερνοασφάλειας καταγράφεται μια απροσδόκητη τάση: αντί για νέες εφαρμογές και ισχυρότερους αλγορίθμους, όλο και περισσότεροι ειδικοί στρέφονται σε παλιά τεχνολογία. Η θεωρία της «ασφάλειας μέσω παλαιότητας» κερδίζει έδαφος τόσο σε προσωπικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια, αεροπορικές αρχές αλλά και στρατιωτικές δυνάμεις διαπιστώνουν πως εργαλεία που η νεότερη γενιά θεωρεί ξεπερασμένα αποδεικνύονται τελικά πιο ανθεκτικά απέναντι στις επιθέσεις.
Η θεωρία της «ασφάλειας μέσω παλαιότητας» και το παράδειγμα του Χίπονεν
Ο Φινλανδός ειδικός κυβερνοασφάλειας Μίκο Χίπονεν χρησιμοποιούσε επί χρόνια το Eudora, ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που είχε πάψει προ πολλού να υποστηρίζεται επίσημα. Η επιλογή του δεν βασιζόταν στην αντίληψη ότι το πρόγραμμα ήταν πιο ασφαλές από τεχνική άποψη, αλλά στο γεγονός ότι οι κυβερνοεγκληματίες είχαν πλέον στραφεί αλλού. Ο ίδιος περιέγραψε τη λογική αυτή ως «security by antiquity», δηλαδή «ασφάλεια μέσω παλαιότητας»: όσο λιγότερο χρησιμοποιείται ένα σύστημα, τόσο μικρότερο είναι το κίνητρο για έναν χάκερ να επενδύσει χρόνο και πόρους προκειμένου να το παραβιάσει. Η βασική αρχή της κυβερνοασφάλειας παραμένει ότι το ενημερωμένο λογισμικό αποτελεί την καλύτερη επιλογή, ωστόσο όταν μια τεχνολογία χρησιμοποιείται από ελάχιστους χρήστες, συχνά βγαίνει εκτός στόχαστρου των μαζικών επιθέσεων.
Η ίδια φιλοσοφία εφαρμόζεται και στα κινητά τηλέφωνα. Ορισμένοι ειδικοί αποφεύγουν τα σύγχρονα smartphones και επιλέγουν παλιές συσκευές, όπως το Nokia 9210. Το λειτουργικό σύστημα Symbian που διαθέτει η συσκευή έχει γνωστά κενά ασφαλείας, όμως σχεδόν κανείς πλέον δεν γράφει κακόβουλο λογισμικό γι’ αυτό. Οι επιθέσεις των κυβερνοεγκληματιών επικεντρώνονται στα δισεκατομμύρια συσκευών Android και iPhone που κυκλοφορούν παγκοσμίως, εκεί δηλαδή όπου υπάρχει το μεγαλύτερο οικονομικό όφελος. Πρόκειται, όπως επισημαίνεται, για μια διαφορετική μορφή διαχείρισης κινδύνου, που δεν στοχεύει στην απόλυτη ασφάλεια αλλά στη μείωση της πιθανότητας να αποτελέσει κάποιος στόχο επίθεσης.
Χάρτες, πυξίδες και μαγνητικές ταινίες επιστρέφουν στο προσκήνιο
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται στους υπολογιστές και τα κινητά. Στον πόλεμο της Ουκρανίας, η εκτεταμένη παρεμβολή στα συστήματα GPS έχει αναγκάσει στρατιωτικές μονάδες να επιστρέψουν σε χάρτινους χάρτες, πλαστικοποιημένα διαγράμματα και πυξίδες. Όπως επισημαίνουν ειδικοί στη στρατιωτική τεχνολογία, έναν χάρτη δεν μπορεί κανείς να τον μπλοκάρει ηλεκτρονικά. Η λεγόμενη «αναλογική ανθεκτικότητα» έχει αποκτήσει νέα αξία σε ένα πεδίο μάχης όπου οι δορυφορικές επικοινωνίες γίνονται ολοένα πιο ευάλωτες σε παρεμβολές. Ανάλογη επιλογή έκανε και η Ιρλανδία, η οποία αποφάσισε να διατηρήσει σε λειτουργία τους επίγειους ραδιοφάρους αεροναυτιλίας αντί να βασιστεί αποκλειστικά στο GPS, έπειτα από συνεχείς παρεμβολές που καταγράφηκαν τα τελευταία χρόνια.
Ίσως το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα της επιστροφής στην παλιά τεχνολογία εντοπίζεται στα κέντρα δεδομένων. Οι μαγνητικές ταινίες, μια τεχνολογία που γεννήθηκε τη δεκαετία του 1950, όχι μόνο δεν εξαφανίστηκαν αλλά γνωρίζουν νέα άνθηση. Οι λόγοι είναι δύο: αφενός προστατεύουν κρίσιμα αντίγραφα ασφαλείας από επιθέσεις ransomware, καθώς δεν συνδέονται μόνιμα σε δίκτυο και άρα δεν μπορούν να κρυπτογραφηθούν από απόσταση, αφετέρου κοστίζουν σημαντικά λιγότερο από άλλες μορφές αποθήκευσης δεδομένων. Η επιλογή αυτή δείχνει πως, σε πολλές περιπτώσεις, η απομόνωση ενός συστήματος από το διαδίκτυο λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε απειλές που εξελίσσονται διαρκώς.
Συνολικά, η στροφή προς παλαιότερα εργαλεία -από τα email προγράμματα και τα κινητά τηλέφωνα μέχρι τους χάρτες και τις μαγνητικές ταινίες- αποτυπώνει μια νέα λογική διαχείρισης κινδύνου στην κυβερνοασφάλεια. Δεν πρόκειται για απόρριψη της σύγχρονης τεχνολογίας, αλλά για αναγνώριση ότι η απομόνωση από τα κύρια συστήματα-στόχους μπορεί να προσφέρει επιπλέον προστασία σε στρατιωτικό, θεσμικό αλλά και προσωπικό επίπεδο.
