Μια νέα αμερικανική μελέτη συνδέει την ταχύτατη εξάπλωση των smartphones με τη σταθερή μείωση γεννήσεων που καταγράφεται τις τελευταίες δύο δεκαετίες σε διεθνές επίπεδο. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η εμφάνιση του iPhone το 2007 φαίνεται να αποτέλεσε σημείο καμπής για τη γονιμότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανοίγοντας μια συζήτηση που ξεπερνά τους παραδοσιακούς οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Η έρευνα προέρχεται από το Αμερικανικό Γραφείο Οικονομικών Ερευνών (NBER) και εξετάζει στοιχεία από διαφορετικές περιοχές των ΗΠΑ. Το συμπέρασμα είναι εντυπωσιακό: τα «έξυπνα» τηλέφωνα ενδέχεται να εξηγούν από το ένα τρίτο έως και το μισό της πτώσης των γεννήσεων στη χώρα.
Τι έδειξε η έρευνα για τη μείωση γεννήσεων
Για δεκαετίες, οικονομολόγοι και κοινωνικοί επιστήμονες αναζητούσαν τα αίτια της υπογεννητικότητας, αποδίδοντάς την σε παράγοντες όπως το υψηλό κόστος στέγασης, η ακριβή φροντίδα παιδιών, η καθυστέρηση του γάμου, οι αυξημένες επαγγελματικές απαιτήσεις, η μεγαλύτερη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας και η γενικότερη οικονομική αβεβαιότητα. Η νέα μελέτη, ωστόσο, στρέφει το βλέμμα σε έναν εντελώς διαφορετικό παράγοντα: την ταχύτατη διάδοση των smartphones μετά το 2007. Μέχρι εκείνη τη χρονιά, η γονιμότητα στις ΗΠΑ υποχωρούσε με αργό ρυθμό. Μετά την παρουσίαση του iPhone από την Apple, η πτώση επιταχύνθηκε αισθητά, με το ποσοστό γεννήσεων να μειώνεται συνολικά κατά περίπου 22% και να φτάνει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Αρχικά, η εξέλιξη αυτή είχε αποδοθεί στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Ωστόσο, παρά την οικονομική ανάκαμψη που ακολούθησε, οι γεννήσεις δεν επέστρεψαν στα προηγούμενα επίπεδα, γεγονός που οδήγησε τους ερευνητές να αναζητήσουν άλλη εξήγηση. Οι οικονομολόγοι Κέιτλιν Μάιερ, από το Middlebury College, και Εζίκιελ Χούπερ αξιοποίησαν ένα «φυσικό πείραμα» για να εξετάσουν τη σχέση ανάμεσα στα smartphones και τη γονιμότητα. Όταν κυκλοφόρησε το πρώτο iPhone, ήταν διαθέσιμο αποκλειστικά μέσω της εταιρείας AT&T, με την κάλυψη δικτύου να διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή. Έτσι, οι ερευνητές συνέκριναν περιοχές που απέκτησαν νωρίτερα πρόσβαση στη συσκευή με περιοχές όπου η διάδοσή της καθυστέρησε.
Τα αποτελέσματα έδειξαν καθαρή συσχέτιση: οι περιοχές όπου τα smartphones εξαπλώθηκαν ταχύτερα κατέγραψαν και μεγαλύτερη πτώση στις γεννήσεις, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες. Στις γυναίκες ηλικίας 15 έως 19 ετών η μείωση κυμάνθηκε από 4,5% έως 8%, ενώ στις γυναίκες 20 έως 24 ετών από 3,2% έως 6,6%. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αυξημένη χρήση των smartphones άλλαξε ριζικά τον τρόπο κοινωνικοποίησης των νέων ανθρώπων, μειώνοντας τον χρόνο διαπροσωπικών επαφών και περιορίζοντας παράλληλα τη σεξουαλική δραστηριότητα.
Παρόμοια ευρήματα και σε 128 χώρες παγκοσμίως
Η αμερικανική μελέτη δεν είναι η μοναδική που εντοπίζει αυτή τη σύνδεση. Παρόμοιες τάσεις κατέγραψαν και οι οικονομολόγοι Νέθαν Χάντσον και Χέρμαν Μοσκόσο Μποέντο, από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι. Αναλύοντας στοιχεία από 128 χώρες, οι δύο ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πτώση της γονιμότητας επιταχύνθηκε παγκοσμίως μετά τη μαζική υιοθέτηση των smartphones, ανεξάρτητα από τις διαφορές στα συστήματα υγείας, στην οικονομία ή στον πολιτισμό κάθε χώρας.
Το εντυπωσιακό στοιχείο αυτής της δεύτερης έρευνας είναι η γεωγραφική και πολιτισμική ποικιλομορφία των χωρών που εμφάνισαν παρόμοιο μοτίβο. Χώρες τόσο διαφορετικές μεταξύ τους όσο η Γαλλία, η Πολωνία, το Μεξικό, το Μαρόκο και η Ινδονησία κατέγραψαν αντίστοιχη επιτάχυνση της μείωσης γεννήσεων μετά την ευρεία διάδοση των «έξυπνων» συσκευών. Το γεγονός ότι το φαινόμενο επαναλαμβάνεται σε τόσο διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα ενισχύει, σύμφωνα με τους ερευνητές, την υπόθεση ότι τα smartphones αποτελούν ανεξάρτητο και σημαντικό παράγοντα στη διαμόρφωση της σύγχρονης δημογραφικής εικόνας, πέρα από τους καθιερωμένους οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους που εξετάζονταν μέχρι σήμερα.
