Στην ελληνική επαρχία του καλοκαιριού υπάρχει μια φράση που έχει γίνει πλέον θρύλος: «πέφτει σύρμα». Μόλις κλιμάκιο ελεγκτών πλησιάσει σε ένα κατάστημα, η είδηση διαδίδεται αστραπιαία και η εικόνα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα αλλάζει ριζικά. Σερβιτόροι αφήνουν στη μέση τον δίσκο με τις παραγγελίες, κάποιοι κάθονται απότομα σε μια ξαπλώστρα προσποιούμενοι τον πελάτη, ενώ άλλοι επιλέγουν την πιο δραστική διαφυγή: βουτούν κατευθείαν στη θάλασσα και μετατρέπονται σε απλούς λουόμενους. Υπήρξε μάλιστα περίπτωση εργαζομένου που, προκειμένου να εξαφανιστεί από το οπτικό πεδίο των ελεγκτών, χρησιμοποίησε ακόμη και το αυτοκίνητο πελάτη για να απομακρυνθεί.
Όταν οι ελεγκτές γίνονται «τουρίστες»
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων έχει αναπτύξει τη δική της αντίστροφη τακτική απέναντι σε αυτή τη «μεταμφίεση». Αντί ο εργαζόμενος να προσποιείται τον πελάτη, είναι ο ίδιος ο ελεγκτής που παρουσιάζεται ως απλός τουρίστας. Οι λεγόμενοι «μυστικοί πελάτες» κάθονται σε ένα τραπέζι σαν κανονικοί επισκέπτες, παραγγέλνουν κανονικά, πληρώνουν τον λογαριασμό τους και παρακολουθούν προσεκτικά αν η συναλλαγή ολοκληρώνεται σωστά, δηλαδή αν εκδίδεται η απόδειξη. Μόνο αφού ολοκληρωθεί η παραγγελία αποκαλύπτουν την πραγματική τους ιδιότητα και ο έλεγχος περνά στα φορολογικά στοιχεία της επιχείρησης. Σε ένα λιμάνι, μάλιστα, κλιμάκιο της ΑΑΔΕ περίμενε υπομονετικά τα καταμαράν να επιστρέψουν από την ημερήσια κρουαζιέρα, ώστε να ελέγξει τις συναλλαγές που είχαν πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκειά της. Ο πιο άτυχος πρωταγωνιστής των φετινών ελέγχων ήταν, σύμφωνα με τις διηγήσεις, εκείνος που επιχείρησε να παρουσιαστεί ως πελάτης έχοντας όμως ακόμη στο χέρι του το POS του καταστήματος, προδίδοντας αμέσως την πραγματική του ιδιότητα.
Ευτράπελα περιστατικά σε beach bars
Οι επιθεωρητές εργασίας έχουν τις δικές τους ιστορίες από τα beach bars των τουριστικών περιοχών. Περιγράφουν εργαζομένους που, μόλις αντιλήφθηκαν την παρουσία κλιμακίου, εγκατέλειψαν στη στιγμή τα καθήκοντά τους και κάθισαν σε ξαπλώστρες, προσποιούμενοι πως ήταν απλοί λουόμενοι. Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις, εργαζόμενος που μέχρι εκείνη ακριβώς τη στιγμή εξυπηρετούσε τραπέζια εμφανίστηκε ξαφνικά μέσα στο νερό σαν κανονικός επισκέπτης της παραλίας. Έτσι, στην ίδια ακτή μπορεί να στηθεί ταυτόχρονα το απόλυτο καλοκαιρινό κρυφτό: ο εργαζόμενος να προσπαθεί να μεταμφιεστεί σε πελάτη και ο πελάτης δίπλα του να αποδεικνύεται στην πραγματικότητα εφοριακός ή επιθεωρητής εργασίας.
Ωστόσο, όπως τονίζουν οι ίδιοι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, αυτές οι ιστορίες αποτελούν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα της αγοράς. Στη μεγάλη εικόνα της φετινής τουριστικής σεζόν, χιλιάδες επιχειρήσεις λειτουργούν απόλυτα κανονικά, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενοι τηρούν με συνέπεια τα ωράριά τους, χρησιμοποιούν την ψηφιακή κάρτα εργασίας όπου αυτή εφαρμόζεται και εργάζονται κάτω από ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες προκειμένου να «βγει» η σεζόν. Παράλληλα, η συντριπτική πλειονότητα των συναλλαγών σε καταστήματα και τουριστικές επιχειρήσεις πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες. Οι ιστορίες που ξεχωρίζουν και μένουν στη μνήμη των ελεγκτών έχουν ενδιαφέρον ακριβώς επειδή βρίσκονται στην απέναντι άκρη του φάσματος, εκεί όπου ένας κατά τα άλλα συνηθισμένος έλεγχος πήρε μια απροσδόκητη και συχνά κωμική τροπή. Σε αυτό το πλαίσιο, το «σύρμα» παραμένει το πιο γνωστό όπλο των επιχειρήσεων απέναντι στους ελέγχους, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως λειτουργεί πάντα αποτελεσματικά, όπως αποδεικνύει η ίδια η εμπειρία των κλιμακίων στο πεδίο.
