Η δίκη του Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ, του ανδρός που κατηγορείται ως εγκέφαλος των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, ορίστηκε τελικά για τον Ιούνιο του 2028. Η απόφαση εκδόθηκε από αμερικανικό στρατοδικείο και έγινε γνωστή μέσω αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. Ο Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ κρατείται εδώ και 20 χρόνια στη βάση του Γκουαντάναμο, ενώ η υπόθεσή του παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και δύο δεκαετίες.
Η απόφαση του στρατοδίκη για τη δίκη του 2028
Σύμφωνα με τη διαταγή που εξέδωσε ο αντισυνταγματάρχης Michael Schrama, η δίκη του Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ και τριών ακόμη φερόμενων συνεργών του θα ξεκινήσει επίσημα στις 5 Ιουνίου 2028. Η ημερομηνία αυτή διαφέρει σημαντικά από αυτή που είχαν ζητήσει οι κρατικοί εισαγγελείς, οι οποίοι πρότειναν να ξεκινήσει η διαδικασία τον Ιανουάριο του 2027. Ο στρατιωτικός δικαστής απέρριψε ωστόσο το αίτημα αυτό, κρίνοντας πως χρειάζεται περισσότερος χρόνος προετοιμασίας. Η απόφαση δημοσιοποιήθηκε μόλις δύο εβδομάδες πριν συμπληρωθούν 25 χρόνια από τις επιθέσεις που κόστισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 3.000 ανθρώπους στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ θεωρείτο άλλοτε ένα από τα σημαντικότερα στελέχη της τζιχαντιστικής οργάνωσης Αλ Κάιντα, μέχρι τη σύλληψή του τον Μάρτιο του 2003 στο Πακιστάν. Πριν καταλήξει στο Γκουαντάναμο, πέρασε από μυστικές φυλακές της CIA στην Πολωνία, όπου, σύμφωνα με τις πηγές, υποβλήθηκε επανειλημμένα σε ανακρίσεις και βασανιστήρια. Μεταφέρθηκε στη στρατιωτική φυλακή του Γκουαντάναμο τον Σεπτέμβριο του 2006 και παραμένει εκεί έκτοτε, δηλαδή για δύο ολόκληρες δεκαετίες, χωρίς να έχει εκδικαστεί ακόμη η υπόθεσή του.
Τα νομικά εμπόδια και η ακυρωθείσα συμφωνία
Η καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης δεν είναι νέο φαινόμενο σε αυτή την υπόθεση. Τον Ιούλιο του 2025, αμερικανικό εφετείο ακύρωσε μια συμφωνία που είχε συναφθεί ανάμεσα στις αρχές και τον Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ, μαζί με δύο ακόμη συγκρατουμένους του. Η συμφωνία προέβλεπε ομολογία ενοχής εκ μέρους τους, με αντάλλαγμα να αποφύγουν την επιβολή της θανατικής ποινής. Η ακύρωση αυτή άνοιξε εκ νέου τον δρόμο προς τη διεξαγωγή πλήρους δίκης, κάτι που φαίνεται να οδήγησε και στον καθορισμό της νέας ημερομηνίας για το 2028.
Παράλληλα, παραμένουν ανεπίλυτα διάφορα διαδικαστικά ζητήματα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν εκ νέου το χρονοδιάγραμμα. Το βασικότερο εξ αυτών αφορά το ποια αποδεικτικά στοιχεία θα επιτραπεί τελικά να παρουσιαστούν ενώπιον του στρατοδικείου, δεδομένου του τρόπου με τον οποίο αποσπάστηκαν πληροφορίες από τον κατηγορούμενο κατά τη διάρκεια της κράτησής του στις μυστικές φυλακές της CIA. Για τον λόγο αυτό, δεν αποκλείεται η ημερομηνία της δίκης να μετατεθεί εκ νέου στο μέλλον.
Το Γκουαντάναμο και οι αντιδράσεις οργανώσεων
Η φυλακή στην οποία κρατείται ο Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ βρίσκεται σε βάση του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού, σε έδαφος της Κούβας που έχει υπενοικιαστεί από τις ΗΠΑ. Η φυλακή άνοιξε μετά τις επιθέσεις του 2001, κατόπιν διαταγής του τότε προέδρου Τζορτζ Ου. Μπους. Στον κολοφώνα της λειτουργίας της, στο κέντρο κράτησης του Γκουαντάναμο κρατούνταν περίπου 800 κατηγορούμενοι για τρομοκρατία, ενώ σήμερα δεν απομένουν παρά ελάχιστοι έγκλειστοι.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων χαρακτηρίζουν εδώ και χρόνια το κέντρο κράτησης ως ασυμβίβαστο με το διεθνές δίκαιο και ζητούν επίμονα το κλείσιμό του. Παρά τις πιέσεις αυτές, η φυλακή παραμένει σε λειτουργία, με την υπόθεση του Χαλίντ Σέιχ Μοχάμεντ να αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά παραδείγματα των καθυστερήσεων που έχει σημειώσει η αμερικανική δικαιοσύνη στην εκδίκαση υποθέσεων που σχετίζονται με την 11η Σεπτεμβρίου.
