Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, φαίνεται να αλλάζει στάση στο ζήτημα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα, μεταθέτοντας πλέον την ευθύνη της απόφασης αποκλειστικά στο Βρετανικό Μουσείο. Η δήλωσή του έγινε σε συνέντευξη στους Financial Times αυτή την εβδομάδα, σε πλήρη αντίθεση με όσα υποστήριζε το 2023, όταν ζητούσε την επιστροφή τους «χωρίς όρους». Η εξέλιξη προκαλεί απογοήτευση στους υποστηρικτές της επανένωσης, καθώς η άνοδος του Μπέρναμ στην Ντάουνινγκ Στριτ είχε δημιουργήσει προσδοκίες στην Αθήνα για κυβερνητική παρέμβαση στο μακροχρόνιο αυτό ζήτημα.
Από το «χωρίς όρους» στο «είναι θέμα του μουσείου»
Το 2023, όταν ο Μπέρναμ ήταν ακόμη δήμαρχος του Μάντσεστερ, είχε δηλώσει κατηγορηματικά ότι ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, πρέπει να επιστρέψει τα Ελγίνεια Μάρμαρα στην Ελλάδα. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχε γράψει τότε: «Στείλτε τα πίσω, χωρίς όρους. Και ας χρησιμοποιήσουμε τον πολιτισμό για να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο η Βρετανία προβάλλεται στον κόσμο». Η στήριξή του στο αίτημα της Ελλάδας είχε μάλιστα πολύ μεγαλύτερο βάθος χρόνου, αφού ήδη από το 2002, μόλις έναν χρόνο μετά την εκλογή του στη Βουλή των Κοινοτήτων, είχε συνυπογράψει νομοθετική πρωτοβουλία για την τροποποίηση του British Museum Act του 1963, του νόμου που εμποδίζει τη μόνιμη παραχώρηση εκθεμάτων από τη συλλογή του μουσείου.
Ωστόσο, μιλώντας πλέον ως πρωθυπουργός στους Financial Times, ο Μπέρναμ υιοθέτησε αισθητά πιο επιφυλακτικό τόνο. «Σε τελική ανάλυση, είναι ένα ζήτημα για το Βρετανικό Μουσείο, έτσι δεν είναι; Νομικά, εκεί βρίσκεται το ζήτημα», δήλωσε, προσθέτοντας ότι παραμένει «απόλυτα υπέρ της χρήσης της βρετανικής πολιτιστικής διπλωματίας». Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, ηλικίας περίπου 2.500 ετών, αποκτήθηκαν από το Βρετανικό Μουσείο το 1816, αφού είχαν αφαιρεθεί από την Ακρόπολη στις αρχές του 19ου αιώνα από τον Λόρδο Έλγιν, τότε πρεσβευτή της Βρετανίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η νομιμότητα εκείνης της μεταφοράς αποτελεί έκτοτε αντικείμενο έντονης διαμάχης ανάμεσα σε Ελλάδα και Βρετανία.
Οι αντιδράσεις και το ιστορικό προηγούμενο
Στέλεχος του Βρετανικού Μουσείου σχολίασε τη μεταστροφή του πρωθυπουργού λέγοντας ότι «υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε αυτά που λες ως βουλευτής και όταν είσαι πρωθυπουργός», εκτιμώντας πως η κυβέρνηση δεν φαίνεται διατεθειμένη να δαπανήσει πολιτικό κεφάλαιο για το θέμα. Η στάση αυτή δεν είναι πρωτόγνωρη στη βρετανική πολιτική σκηνή, αφού παρόμοια αλλαγή στρατοπέδου είχε καταγραφεί και στην περίπτωση του πρώην πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος ως φοιτητής είχε ταχθεί υπέρ της επιστροφής των γλυπτών, όμως ως πρωθυπουργός υποστήριξε ότι πρέπει να παραμείνουν στη Βρετανία. Υπενθυμίζεται ότι το Βρετανικό Μουσείο έχει προτείνει στο παρελθόν την επιστροφή μέρους της συλλογής με τη μορφή δανεισμού, πρόταση που η ελληνική πλευρά έχει απορρίψει, ζητώντας τη μόνιμη επιστροφή του συνόλου των γλυπτών.
Παράλληλα, το Βρετανικό Μουσείο εξέδωσε επίσημη δήλωση αναφέροντας ότι «οι συζητήσεις με την Ελλάδα για μια Εταιρική Σχέση για τον Παρθενώνα είναι συνεχείς και εποικοδομητικές», εκτιμώντας ότι μια τέτοια μακροπρόθεσμη συνεργασία θα μπορούσε να εξισορροπήσει τον διαμοιρασμό των εκθεμάτων. Η δήλωση αυτή, ωστόσο, δεν αλλάζει την ουσία της νέας θέσης του Μπέρναμ, ο οποίος φαίνεται να αποφεύγει να αναλάβει προσωπικά την πολιτική ευθύνη για την επίλυση ενός ζητήματος που ταλανίζει τις σχέσεις των δύο χωρών επί δεκαετίες.
Τι ακολουθεί
Το ζήτημα αναμένεται να επανέλθει στο προσκήνιο με αφορμή τη μεγάλη έκθεση για τη «Σκληρή Υφαντή Ιστορία του Μπαγιέ» (Bayeux Tapestry) στο Βρετανικό Μουσείο, στην τελετή έναρξης της οποίας αναμένεται να παραστούν ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο βασιλιάς Κάρολος και ο ίδιος ο Άντι Μπέρναμ. Η εκδήλωση θα παρουσιαστεί ως παράδειγμα επιτυχημένης διεθνούς πολιτιστικής ανταλλαγής, όμως αναμένεται παράλληλα να αναζωπυρώσει τα ερωτήματα για το μέλλον των Γλυπτών του Παρθενώνα και τη στάση που θα κρατήσει τελικά η βρετανική κυβέρνηση απέναντι στο διαχρονικό αίτημα της Ελλάδας.
