Ο βασιλιάς Χάραλντ της Νορβηγίας πέθανε την Παρασκευή 28 Αυγούστου 2026 σε ηλικία 89 ετών, όπως ανακοίνωσαν τα Ανάκτορα του Όσλο. Ο μονάρχης νοσηλευόταν από τις 17 Αυγούστου στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο, όπου αντιμετώπιζε σοβαρές επιπλοκές από αιμολυτική αναιμία. Ο θάνατος του βασιλιά Χάραλντ της Νορβηγίας κλείνει έναν κύκλο 35 ετών στον νορβηγικό θρόνο, καθώς ο ίδιος ήταν ο μακροβιότερος εν ενεργεία αρχηγός κράτους στην Ευρώπη μετά τη βασίλισσα Ελισάβετ Β΄. Η είδηση προκάλεσε βαρύ κλίμα σε ολόκληρη τη Νορβηγία.
Μια βασιλεία 35 ετών, μια ζωή σημαδεμένη από τον πόλεμο
Ο Χάραλντ Ε΄ γεννήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1937 στο Skaugum, ως μοναχογιός του τότε διαδόχου Olav και της πριγκίπισσας Märtha. Ήταν μόλις τριών ετών όταν η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στη Νορβηγία, τον Απρίλιο του 1940, αναγκάζοντας τη βασιλική οικογένεια να εγκαταλείψει τη χώρα. Ο μικρός Χάραλντ, η μητέρα του και οι δύο αδελφές του κατέφυγαν πρώτα στη Σουηδία και στη συνέχεια στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου παρέμειναν καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου. Επέστρεψε στη Νορβηγία στις 7 Ιουνίου 1945, λίγες εβδομάδες μετά την απελευθέρωση, σε ηλικία μόλις οκτώ ετών.
Μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής του στη Νορβηγία και τις σπουδές του στο Balliol College της Οξφόρδης, ο Χάραλντ έγινε διάδοχος του θρόνου το 1957, μετά τον θάνατο του παππού του, βασιλιά Χάακον Ζ΄. Ανέλαβε καθήκοντα αντιβασιλέα το 1990, όταν ο πατέρας του, βασιλιάς Olav V, αντιμετώπισε προβλήματα υγείας, και στέφθηκε βασιλιάς στις 17 Ιανουαρίου 1991. Τον Ιούνιο του ίδιου έτους πραγματοποιήθηκε η τελετή καθαγιασμού του στον καθεδρικό ναό Nidaros του Trondheim, με το προσωπικό του σύνθημα να είναι το ίδιο που είχαν επιλέξει και ο πατέρας και ο παππούς του: «Alt for Norge» («Όλα για τη Νορβηγία»).
Τα τελευταία χρόνια ο βασιλιάς Χάραλντ είχε αντιμετωπίσει επανειλημμένα προβλήματα υγείας και είχε περιορίσει σταδιακά την παρουσία του σε επίσημες υποχρεώσεις. Το 2024 του είχε τοποθετηθεί βηματοδότης, έπειτα από σοβαρή αδιαθεσία κατά τη διάρκεια ταξιδιού στη Μαλαισία. Τις τελευταίες δέκα ημέρες πριν από τον θάνατό του νοσηλευόταν για αιμολυτική αναιμία, μια σπάνια πάθηση που προκαλεί μείωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων, ενώ υποβαλλόταν σε θεραπεία με κορτιζόνη.
Θλίψη στο Όσλο και δηλώσεις συμπαράστασης
Η βασιλική οικογένεια είχε συγκεντρωθεί στο νοσοκομείο του Όσλο τις τελευταίες ημέρες, με τη βασίλισσα Σόνια και τον γιο του βασιλιά, πρίγκιπα διάδοχο Χάακον, να ακυρώνουν τις επίσημες υποχρεώσεις τους προκειμένου να παραμείνουν στο πλευρό του. Στο νοσοκομείο βρέθηκαν επίσης ο Χάακον μαζί με τη σύζυγό του, πριγκίπισσα Μέτε-Μάριτ, η αδελφή του βασιλιά, πριγκίπισσα Άστριντ, καθώς και τα εγγόνια του, πριγκίπισσα Ίνγκριντ Αλεξάντρα και πρίγκιπας Σβέρε Μάγκνους. Η διαδοχική άφιξη σχεδόν ολόκληρης της οικογένειας ενίσχυσε την αγωνία του νορβηγικού λαού για την πορεία της υγείας του μονάρχη.
Παράλληλα, δεκάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στην πλατεία μπροστά από το Βασιλικό Παλάτι του Όσλο, αφήνοντας λουλούδια και μηνύματα συμπαράστασης. Η δημόσια νορβηγική τηλεόραση τροποποίησε το πρόγραμμά της για να μεταδίδει τις εξελίξεις γύρω από την υγεία του βασιλιά, ενώ σε ολόκληρη τη χώρα επικρατούσε βαρύ κλίμα αναμονής. Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, ακύρωσε προγραμματισμένο ταξίδι του στη Γερμανία, όπου επρόκειτο να συναντηθεί με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. «Ολόκληρο το έθνος είναι μαζί μας καθώς στέλνουμε τις θερμότερες σκέψεις μας στον βασιλιά και στην υπόλοιπη βασιλική οικογένεια», ανέφερε ο Στέρε σε δήλωσή του πριν από τον θάνατο του μονάρχη.
Ο Χάακον αναλαμβάνει τον θρόνο
Ο 53χρονος πρίγκιπας Χάακον, πρώτος στη σειρά διαδοχής, ασκούσε ήδη προσωρινά καθήκοντα αντιβασιλέα όσο ο πατέρας του βρισκόταν σε αναρρωτική άδεια τις τελευταίες ημέρες. Με τον θάνατο του βασιλιά Χάραλντ, ο Χάακον αναλαμβάνει επισήμως τον νορβηγικό θρόνο, συνεχίζοντας μια βασιλική παράδοση που η οικογένειά του υπηρετεί επί δεκαετίες. Η μετάβαση αυτή έρχεται έπειτα από 35 χρόνια βασιλείας του πατέρα του, μια περίοδο κατά την οποία η νορβηγική μοναρχία διατήρησε τον θεσμικό της ρόλο αποκτώντας παράλληλα πιο ανθρώπινο πρόσωπο στα μάτια του κοινού.
