Στις 29 Αυγούστου 2004, την τελευταία ημέρα των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, ο Βαντερλέι Κορντέιρο ντε Λίμα πρωταγωνίστησε σε ένα από τα πιο συγκλονιστικά επεισόδια στην ιστορία του ολυμπιακού μαραθωνίου. Ο Βραζιλιάνος δρομέας προηγούνταν άνετα στη διαδρομή προς το Παναθηναϊκό Στάδιο, όταν δέχθηκε ξαφνική επίθεση από θεατή. Το περιστατικό, που εκτυλίχθηκε λίγα χιλιόμετρα πριν από τον τερματισμό, άλλαξε τη ροή του αγωνίσματος και έμεινε χαραγμένο στη μνήμη της διοργάνωσης.
Τι έγινε στον μαραθώνιο της Αθήνας
Ο ντε Λίμα είχε καταφέρει να απομακρυνθεί από τους αντιπάλους του λίγο πριν από το 20ό χιλιόμετρο και για μεγάλο μέρος της κούρσας έτρεχε μόνος στην κορυφή της κατάταξης. Περίπου στο 36ο χιλιόμετρο, με προβάδισμα που κυμαινόταν στα 25 με 40 δευτερόλεπτα και με έξι ακόμη χιλιόμετρα μπροστά του, ένας θεατής εισέβαλε ξαφνικά στη διαδρομή. Τον άρπαξε και τον έσπρωξε βίαια προς το πλήθος που παρακολουθούσε τον αγώνα.
Ο δράστης ταυτοποιήθηκε ως ο Κορνέλιους «Νιλ» Χόραν, πρώην Ιρλανδός καθολικός ιερέας, ο οποίος ένα χρόνο νωρίτερα είχε προκαλέσει παρόμοιο επεισόδιο εισβάλλοντας στην πίστα κατά τη διάρκεια του βρετανικού Grand Prix της Formula 1. Στη σκηνή έσπευσε άμεσα ένας Έλληνας θεατής, ο Πολύβιος Κοσίβας, ο οποίος βοήθησε τον Βραζιλιάνο δρομέα να απεγκλωβιστεί και να επιστρέψει στη διαδρομή του μαραθωνίου της Αθήνας.
Παρά το σοκ, ο ντε Λίμα συνέχισε την προσπάθειά του και για λίγο διατήρησε την πρώτη θέση. Λίγο αργότερα όμως τον προσπέρασε ο Ιταλός Στέφανο Μπαλντίνι, ο οποίος τελικά κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο με χρόνο 2:10:55. Δεύτερος τερμάτισε ο Αμερικανός Μεμπ Κεφλεζίγκι, ενώ ο ντε Λίμα εισήλθε τρίτος στο Παναθηναϊκό Στάδιο, κατακτώντας το χάλκινο μετάλλιο με χρόνο 2:12:11.
Αντιδράσεις και η τιμητική διάκριση από τη ΔΟΕ
Η εικόνα της επίθεσης προκάλεσε αμέσως έντονο προβληματισμό σχετικά με το αν ο ντε Λίμα έχασε εξαιτίας της το χρυσό μετάλλιο στον μαραθώνιο της Αθήνας. Η βραζιλιάνικη αποστολή κατέθεσε επίσημη ένσταση, ωστόσο το αποτέλεσμα του αγωνίσματος δεν άλλαξε. Μεταγενέστερη ανάλυση της World Athletics ανέφερε ότι ο Μπαλντίνι είχε ήδη αρχίσει να μειώνει με γρήγορο ρυθμό τη διαφορά πριν από το περιστατικό, γεγονός που σημαίνει πως πιθανότατα θα προλάβαινε τον Βραζιλιάνο δρομέα ακόμη και χωρίς την παρέμβαση του θεατή. Το κατά πόσο η επίθεση του στέρησε πράγματι την ολυμπιακή νίκη παραμένει, έτσι, ερώτημα χωρίς οριστική απάντηση.
Αυτό που δεν αμφισβητήθηκε ποτέ ήταν ο τρόπος με τον οποίο αντέδρασε ο ίδιος ο αθλητής. Ο ντε Λίμα δεν εγκατέλειψε τον αγώνα παρά το περιστατικό και ολοκλήρωσε την κούρσα μέχρι το τέλος. Για τη στάση του αυτή, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή τον τίμησε με το μετάλλιο Pierre de Coubertin, μια διάκριση που απονέμεται για «εξαιρετική επίδειξη ευ αγωνίζεσθαι και ολυμπιακών αξιών». Ο μαραθώνιος της Αθήνας ήταν το τελευταίο αγώνισμα των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, με την τελετή λήξης να ακολουθεί λίγες ώρες αργότερα.
Η στιγμή της επίθεσης, αλλά κυρίως η εικόνα του Βραζιλιάνου δρομέα να επιστρέφει στη διαδρομή και να τερματίζει στο Παναθηναϊκό Στάδιο, παρέμεινε μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές των Αγώνων της Αθήνας. Το επεισόδιο του μαραθωνίου της Αθήνας συζητείται μέχρι σήμερα ως παράδειγμα αθλητικού ήθους απέναντι σε μια εντελώς απρόβλεπτη κατάσταση.
