Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν έναν νέο διακανονισμό εξουσίας στη Λιβύη, με στόχο να ομαλοποιηθεί η κατάσταση στην εμπόλεμη χώρα ώστε οι αμερικανικές εξορυκτικές εταιρείες να επωφεληθούν ανεμπόδιστα από τις πλουτοπαραγωγικές της πηγές. Ιθύνων νους της πρωτοβουλίας είναι ο σύμβουλος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για αραβικές και αφρικανικές υποθέσεις, Μασάντ Μπούλος. Η κατάσταση στο πεδίο περιγράφεται ως εξαιρετικά περίπλοκη, καθώς στη Λιβύη λειτουργούν δύο αντίπαλα στρατόπεδα και ισχυρές πολιτοφυλακές που αποτελούν πρόσθετα κέντρα εξουσίας, με το εγχείρημα να παρομοιάζεται με κύβο του Ρούμπικ λόγω της πολυπλοκότητάς του. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι αν ο αμερικανικός διακανονισμός εξουσίας μπορεί τελικά να γίνει αποδεκτός από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Δύο στρατόπεδα και ισχυρές πολιτοφυλακές
Στα δυτικά της Λιβύης, με κέντρο την Τρίπολη, η εξουσία βρίσκεται στα χέρια του πρωθυπουργού Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά. Στην περιοχή έχουν ξεσπάσει βίαιες διαδηλώσεις εξαιτίας της επιδείνωσης των συνθηκών διαβίωσης του πληθυσμού. Παράλληλα, σειρά επιδρομών με μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξε ενεργειακές και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην πόλη Ζαουίγια, δυτικά της Τρίπολης, προσθέτοντας ένταση σε μια ήδη ασταθή κατάσταση.
Στα ανατολικά της χώρας, κοντά στη Βεγγάζη, η εξουσία ελέγχεται από τον ισχυρό άνδρα Χαλίφα Χάφταρ. Εκεί, άγνωστοι δράστες δολοφόνησαν τον υποστράτηγο Φάουζι αλ-Μανσούρι, επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών του Χάφταρ. Η δολοφονία αυτή αναδεικνύει την ευθραυστότητα της ασφάλειας στην ανατολική Λιβύη. Πέρα από τα δύο αυτά στρατόπεδα, υπάρχει και ένα τρίτο κέντρο εξουσίας: οι πολιτοφυλακές, οι οποίες έχουν ισχυροποιηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να ελέγχουν σημαντικό μέρος της οικονομίας στη δυτική Λιβύη.
Ο Αμπντούλ Τζαλίλ Μαγιούφ, σύμβουλος ενεργειακών υποθέσεων στην πρώην λιβυκή κυβέρνηση, εξέφρασε ανησυχία για το κατά πόσον οι Αμερικανοί επιδιώκουν, μέσω της πρωτοβουλίας τους, ακόμη και την αναβάθμιση αυτών των πολιτοφυλακών στην περιοχή. Η παρατήρησή του αναδεικνύει τον σκεπτικισμό που υπάρχει ανάμεσα σε πρώην αξιωματούχους της Λιβύης απέναντι στα αμερικανικά σχέδια για τη χώρα.
Ο διακανονισμός εξουσίας που επιδιώκουν οι ΗΠΑ
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει την επιβολή ενός διακανονισμού κατανομής της εξουσίας μεταξύ ανατολής και δύσης, ο οποίος θα ενοποιήσει τους θεσμούς της χώρας και θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα. Η απεσταλμένη του ΟΗΕ στη Λιβύη, Χάνα Τέτε, σημείωσε πρόσφατα ότι οι εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης και η λαϊκή δυσαρέσκεια αποκάλυψαν τις συνέπειες του «θεσμικού κατακερματισμού», της κακοδιαχείρισης των πόρων, των ανεπαρκών επενδύσεων και της απουσίας συντονισμένης λήψης αποφάσεων στη χώρα.
Η ίδια προειδοποίησε επίσης για την ευθραυστότητα της κατάστασης ασφαλείας κατά μήκος της δυτικής ακτής της Λιβύης, όπου ανταγωνίζονται ένοπλες ομάδες που συνδέονται με τη διακίνηση ναρκωτικών, ανθρώπων και καυσίμων. Η προειδοποίηση της Τέτε επαναφέρει τα ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο των ένοπλων πολιτοφυλακών, οι οποίες έχουν καταστεί αναπόσπαστο κομμάτι της σημερινής λιβυκής πραγματικότητας και δυσχεραίνουν κάθε προσπάθεια ενοποίησης της χώρας.
Ο ίδιος ο Μπούλος σχολίασε τις πρόσφατες επιθέσεις, δηλώνοντας ότι αυτές υπογραμμίζουν την ανάγκη για ενοποιημένους και επαγγελματικούς στρατιωτικούς θεσμούς στη Λιβύη. Η δήλωσή του αποτυπώνει τη λογική πίσω από την αμερικανική πρωτοβουλία, η οποία επιδιώκει να αντικαταστήσει τον σημερινό κατακερματισμό με ένα ενιαίο πλαίσιο διακυβέρνησης, ικανό να διασφαλίσει σταθερότητα στη Λιβύη και να προσελκύσει νέες επενδύσεις στον ενεργειακό της τομέα. Το αν το σχέδιο αυτό θα βρει τελικά αποδοχή τόσο στην Τρίπολη και τη Βεγγάζη όσο και από τις πολιτοφυλακές της δυτικής Λιβύης, παραμένει προς το παρόν ανοιχτό ερώτημα.
