Η Ισλανδία είπε «όχι» στο δημοψήφισμα ένταξης στην ΕΕ, καθώς το «όχι» διατηρεί σταθερό προβάδισμα με την καταμέτρηση να πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της. Οι πολίτες της χώρας κλήθηκαν να απαντήσουν αν θα πρέπει να επαναληφθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες είχαν παγώσει το 2013. Σύμφωνα με το δημόσιο δίκτυο RÚV, το αποτέλεσμα μοιάζει πλέον σχεδόν αδύνατο να ανατραπεί.
Διαβάστε επίσης: Η Ισλανδία σε αγωνία: Θρίλερ στο δημοψήφισμα για την ΕΕ
Θρίλερ στην καταμέτρηση των ψήφων
Οι κάλπες στην Ισλανδία έκλεισαν το βράδυ του Σαββάτου στις 22:00, ωστόσο η απουσία exit polls καθυστέρησε σημαντικά την εξαγωγή του τελικού αποτελέσματος. Συνολικά 273.000 ψηφοφόροι είχαν δικαίωμα συμμετοχής στο δημοψήφισμα, καλούμενοι να απαντήσουν στο ερώτημα αν η χώρα πρέπει να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι πρώτες ενδείξεις έδειχναν μάχη στήθος με στήθος, με το 50,1% να απορρίπτει την πρόταση της κυβέρνησης έναντι 49,9% υπέρ, μια διαφορά μόλις 435 ψήφων στους πρώτους 153.197 που καταμετρήθηκαν.
Στη συνέχεια, το προβάδισμα του «όχι» παρέμεινε οριακό για ώρες, με το RÚV να καταγράφει διαφορά μόλις 400 ψήφων στις 04:15 GMT, μετά την καταμέτρηση 152.243 ψηφοδελτίων. Καθώς όμως η διαδικασία προχώρησε προς την ολοκλήρωσή της, το «όχι» ενίσχυσε σαφώς τη θέση του, φτάνοντας στο 52,5% έναντι 47,5% του «ναι». Απέμενε να καταμετρηθεί μόνο τμήμα ψηφοδελτίων από μία εκλογική περιφέρεια, η οποία είχε ήδη κλίνει προς την πλευρά του «όχι», καθιστώντας μια ανατροπή εξαιρετικά δύσκολη.
Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Ισλανδίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν ξεκινήσει το 2009, εν μέσω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης που είχε πλήξει σκληρά τη χώρα. Πάγωσαν όμως το 2013, μετά την ανάληψη της εξουσίας από ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση. Το χθεσινό δημοψήφισμα αποτελούσε την πρώτη ουσιαστική ευκαιρία οι πολίτες να αποφασίσουν οι ίδιοι αν επιθυμούν να ανοίξει εκ νέου αυτός ο διάλογος.
Αντιδράσεις και το οικονομικό πλαίσιο
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος ένταξης στην ΕΕ αποτελεί σημαντικό πλήγμα για τις Βρυξέλλες, οι οποίες είχαν αντιμετωπίσει θετικά το ενδεχόμενο επανέναρξης της ισλανδικής υποψηφιότητας και εμφανίζονταν διατεθειμένες να αναζητήσουν συμβιβασμούς για να διευκολύνουν την ένταξη. Στο αντίπαλο στρατόπεδο, η ηγέτης της αντιπολίτευσης Γκούντρουν Χαφστάινσντότιρ, η οποία ηγήθηκε της καμπάνιας του «όχι», υποστήριξε ότι «δεν είναι προβλήματα που θα λύσουν οι Βρυξέλλες», απορρίπτοντας παράλληλα τους κανόνες της Ένωσης για τις αλιευτικές ποσοστώσεις.
Το ζήτημα της αλιείας αποδείχθηκε κομβικό για την έκβαση της ψηφοφορίας, καθώς αποτελεί βασικό πυλώνα της ισλανδικής οικονομίας και το Ρέικιαβικ επιδιώκει τον απόλυτο έλεγχο των υδάτων του. Παράλληλα, οι υποστηρικτές του «ναι» επιχειρηματολόγησαν με βάση το κόστος ζωής, καθώς η χώρα μαστίζεται από επίμονο πληθωρισμό και υψηλά επιτόκια που έχουν εκτοξεύσει τις δόσεις των στεγαστικών δανείων. Το βασικό επιτόκιο της Κεντρικής Τράπεζας της Ισλανδίας βρίσκεται στο 8,00%, έναντι μόλις 2,25% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, κάτι που οι υποστηρικτές της ένταξης θεωρούσαν επιχείρημα υπέρ της υιοθέτησης του ευρώ.
Ωστόσο, η οικονομία της Ισλανδίας έχει ανακάμψει τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα πολλούς πολίτες να μη βλέπουν λόγο ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι το νησί συμμετέχει ήδη στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Παράλληλα, το νόμισμα της χώρας παραμένει ασταθές, στοιχείο που τροφοδότησε τον προεκλογικό διάλογο και από τις δύο πλευρές.
Τι σηματοδοτεί το αποτέλεσμα
Με την επικράτηση του «όχι», κάθε συζήτηση για την ένταξη της Ισλανδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να «παγώσει» τουλάχιστον έως το 2028. Αν είχε επικρατήσει το «ναι», η τελική ένταξη δεν θα ήταν άμεση, καθώς θα απαιτούνταν νέο δημοψήφισμα μετά την ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και την οριστικοποίηση της συμφωνίας· υπόμνημα του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας ανέφερε μάλιστα ότι οι συνομιλίες θα μπορούσαν να ξεκινήσουν έως το τέλος του 2026. Το αποτέλεσμα του χθεσινού δημοψηφίσματος βάζει πλέον νέα εμπόδια στην ευρωπαϊκή πορεία της Ισλανδίας για τα επόμενα χρόνια.
