Τα Γλυπτά του Παρθενώνα βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο διεθνούς αντιπαράθεσης, καθώς το Βρετανικό Μουσείο αποφάσισε να δανείσει δύο θραύσματα του γλυπτού διακόσμου στη Γερμανία. Τα κομμάτια πρόκειται να ταξιδέψουν από το Λονδίνο στο Liebieghaus Skulpturensammlung της Φρανκφούρτης, στο πλαίσιο μεγάλης έκθεσης για τα αετώματα του μνημείου. Η Ελλάδα αρνήθηκε κατηγορηματικά να συμμετάσχει με δικά της εκθέματα, μέσω απόφασης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Η εξέλιξη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με τη συγγραφέα Βικτόρια Χίσλοπ να κάνει λόγο για «πολύ προκλητική» κίνηση.
Το δάνειο στη Φρανκφούρτη και η έκθεση για τον Παρθενώνα
Το Βρετανικό Μουσείο διατηρεί στη συλλογή του σημαντικό τμήμα του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα, ανάμεσά τους 15 μετόπες, 17 μορφές από τα αετώματα και τμήματα της ζωφόρου. Δύο από αυτά τα θραύσματα, καθώς και δέκα αντίγραφα, θα παρουσιαστούν στην έκθεση με τίτλο «Η γέννηση των Θεών», η οποία θα λειτουργήσει από τις 18 Νοεμβρίου 2026 έως τις 25 Ιουλίου 2027. Στο επίκεντρο βρίσκεται η πολυετής έρευνα της ομάδας του Vinzenz Brinkmann, επικεφαλής του Τμήματος Αρχαιοτήτων του Liebieghaus, η οποία με τη χρήση τρισδιάστατης σάρωσης δημιούργησε ψηφιακό μοντέλο σε πραγματικές διαστάσεις του ανατολικού αετώματος, απεικονίζοντας τη γέννηση της θεάς Αθηνάς από το κεφάλι του Δία.
Αίτημα συμμετοχής στην έκθεση είχε φτάσει και σε τρία ελληνικά μουσεία, το Μουσείο Ακρόπολης, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά, με το σχέδιο να περιλαμβάνει εννέα θραύσματα από την Αθήνα. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, ωστόσο, συνεδρίασε την Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου και γνωμοδότησε αρνητικά, καθώς η κοινή έκθεση των ελληνικών θραυσμάτων με εκείνα του Βρετανικού Μουσείου θα μπορούσε να εκληφθεί ως έμμεση αποδοχή της βρετανικής θέσης περί κυριότητας. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη είχε επαναλάβει πρόσφατα ότι η Ελλάδα «δεν αναγνωρίζει κατοχή, κυριότητα και νομή» στο Βρετανικό Μουσείο, τονίζοντας ότι τα Γλυπτά βρίσκονται στο Λονδίνο ως προϊόν αρπαγής που προκάλεσε καταστροφή στο ίδιο το μνημείο.
Οι αντιδράσεις και το προηγούμενο της Ταπισερί της Μπαγιέ
Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν, σε δηλώσεις του στους Financial Times παρέπεμψε στη συμφωνία Βρετανίας-Γαλλίας για τον δανεισμό της Ταπισερί της Μπαγιέ, η οποία θα εκτεθεί στο Λονδίνο από τις 10 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 11 Ιουλίου 2027, ως πιθανό μοντέλο και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Ο νέος πρωθυπουργός της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, παρέπεμψε επίσης στο Βρετανικό Μουσείο για λύση, αν και στο παρελθόν είχε ταχθεί υπέρ άνευ όρων επιστροφής των Γλυπτών.
Η Βικτόρια Χίσλοπ, μιλώντας στο ΕΡΤnews, εξέφρασε την έκπληξή της για την εξέλιξη. «Είναι έκπληξη για όλους μας. Δεν είχα ακούσει τίποτα πριν την σημερινή μέρα και τα νέα που διάβασα είναι πολύ προκλητική δράση», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η συγγραφέας σημείωσε ότι οι πρόσφατες δηλώσεις του Κάλιναν είχαν δημιουργήσει προσδοκία για διαφορετική προσέγγιση, «είχαμε νέα ευκαιρία, πιστεύαμε ότι θα κάνει το σωστό», είπε, εκφράζοντας απογοήτευση για το νέο προηγούμενο που δημιουργεί ο δανεισμός σε μουσείο της Γερμανίας.
Η Χίσλοπ στάθηκε ιδιαίτερα στη βρετανική κοινή γνώμη, υποστηρίζοντας ότι σχεδόν το 70% των Βρετανών τάσσεται υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Αθήνα. «Δεν βλέπουν τη μεγαλύτερη εικόνα. Η Ελλάδα και η Βρετανία… δεν ξέρω γιατί θα κάνουν κάτι τόσο αγενές», σχολίασε, κλείνοντας με τη φράση «σήμερα έχω χάσει κάτι από την ελπίδα μου».
