Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει σημαντικό επενδυτικό χάσμα σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά τη σταδιακή ανάκαμψη που σημειώνεται τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου διαμορφώθηκαν το 2025 στο 16,88% του ΑΕΠ, έναντι 21,32% στην ΕΕ-27. Η υστέρηση εντοπίζεται κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, καθώς οι δημόσιες επενδύσεις έχουν πλέον φτάσει το ευρωπαϊκό επίπεδο. Η μελέτη βασίζεται σε στοιχεία της Eurostat για την περίοδο 2000-2025.
Τι δείχνει η μελέτη για το επενδυτικό χάσμα
Η ανάλυση του ΚΕΦΙΜ εξετάζει την πορεία του Ακαθάριστου Σχηματισμού Παγίου Κεφαλαίου, δηλαδή των επενδύσεων σε κτίρια, υποδομές, μηχανήματα, εξοπλισμό και άυλα περιουσιακά στοιχεία. Το ποσοστό των επενδύσεων στην Ελλάδα εκτινάχθηκε από 10,97% του ΑΕΠ το 2019 στο 16,88% το 2025, καταγράφοντας άλμα σχεδόν έξι ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε έξι χρόνια. Ωστόσο, η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει στις 4,4 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, ενώ σε σύγκριση με τα προ κρίσης επίπεδα του 2007 η υστέρηση φτάνει τις 8,7 μονάδες.
Η μελέτη δείχνει ξεκάθαρα πού εντοπίζεται το πρόβλημα. Το 2024 οι δημόσιες επενδύσεις στην Ελλάδα έφτασαν στο 3,71% του ΑΕΠ, έναντι 3,68% στην ΕΕ-27, δηλαδή οριακά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στον αντίποδα, οι επιχειρηματικές επενδύσεις περιορίζονται στο 8,48% του ΑΕΠ, έναντι 12,69% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το ΚΕΦΙΜ επισημαίνει πως η υστέρηση αυτή προϋπήρχε της κρίσης χρέους, γεγονός που αναδεικνύει τον διαρθρωτικό χαρακτήρα του ζητήματος και όχι απλώς συγκυριακές συνθήκες.
Κατοικίες, έρευνα και τεχνολογία: πού χάνει και πού κερδίζει η Ελλάδα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα στις επενδύσεις σε κατοικίες. Το 2000 το ποσοστό βρισκόταν στο 9,30% του ΑΕΠ και κορυφώθηκε στο 10,99% το 2007, επίπεδο 1,7 φορές υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Μετά την κρίση, ο κλάδος κατέρρευσε στο 0,61% το 2017, μείωση άνω του 94%. Η ανάκαμψη είναι πλέον εμφανής, με το ποσοστό να ανεβαίνει στο 2,56% το 2024 και στο 3,07% το 2025, παραμένει όμως 2,53 μονάδες κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 5,09%. Απόσταση καταγράφεται και στις λοιπές κατασκευές, με την Ελλάδα στο 3,98% έναντι 5,57% στην ΕΕ.
Στον τομέα της έρευνας και της πνευματικής ιδιοκτησίας, όπου εντάσσονται το λογισμικό και η έρευνα και ανάπτυξη, η Ελλάδα βρίσκεται στο 2,80% του ΑΕΠ έναντι 4,14% στην ΕΕ-27. Αντίθετα, στον εξοπλισμό πληροφορικής και επικοινωνιών η εικόνα αντιστρέφεται, με την Ελλάδα να υπερτερεί με 1,51% του ΑΕΠ έναντι μόλις 0,70% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι επιπτώσεις του επενδυτικού χάσματος και οι προτεραιότητες
Το ΚΕΦΙΜ υπογραμμίζει πως το επενδυτικό χάσμα δεν αποτελεί μόνο στατιστικό στοιχείο, αλλά επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα. Οι χαμηλότερες επενδύσεις περιορίζουν την παραγωγικότητα και τις δυνατότητες για υψηλότερους μισθούς, ενώ μειώνουν τις ευκαιρίες απασχόλησης σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας. Παράλληλα, δυσκολεύουν την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, και περιορίζουν την ικανότητα των ελληνικών επιχειρήσεων να ανταγωνιστούν διεθνώς. Η υστέρηση στις κατοικίες και τις υποδομές επιβαρύνει επιπλέον το κόστος και την πρόσβαση των νοικοκυριών σε ποιοτικές υπηρεσίες.
Ως προτεραιότητα, το ΚΕΦΙΜ θέτει την ταχύτερη ανάκαμψη του τομέα κατοικίας καθώς και την ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων, ιδίως των επιχειρηματικών, ως βασική προϋπόθεση για τη σύγκλιση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η κάλυψη αυτού του επενδυτικού χάσματος θεωρείται καθοριστική για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και τη διασφάλιση διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.
