Οι Σουηδοί Δημοκράτες κατέγραψαν σημαντική εκλογική υποχώρηση στις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής στη Σουηδία, σε μια εξέλιξη που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ανοδική πορεία της ακροδεξιάς στην υπόλοιπη Ευρώπη. Το κόμμα του Τζίμι Άκεσον έχασε τρεις μονάδες σε σχέση με τις εκλογές του 2022 και υποχώρησε από το 20,5% στο 17,6%, παραχωρώντας τη δεύτερη θέση στη μετριοπαθή δεξιά του απερχόμενου πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον. Πρόκειται για την πρώτη πτώση των Σουηδών Δημοκρατών από το 2010, όταν μπήκαν για πρώτη φορά στο κοινοβούλιο.
Ιστορική οπισθοχώρηση μετά από 15 χρόνια ανόδου
Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, οι Σουηδοί Δημοκράτες ακολουθούσαν σταθερά ανοδική πορεία, μετακινούμενοι σταδιακά από το πολιτικό περιθώριο προς το κέντρο της εξουσίας. Το κόμμα, που ιδρύθηκε το 1988 με νεοναζιστικές ρίζες, κατάφερε μετά τις εκλογές του 2022 να αποκτήσει ιδιαίτερα ισχυρή θέση στο πολιτικό σύστημα, καθώς η δεξιά κυβέρνηση χρειάστηκε τη στήριξή του για να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Μέσω της συμφωνίας του Τίντο, οι Σουηδοί Δημοκράτες απέκτησαν σημαντική πολιτική επιρροή χωρίς να συμμετέχουν επισήμως στην κυβέρνηση, κάτι που συνέβαλε παράλληλα στην πολιτική τους νομιμοποίηση, μετατρέποντάς τους από δύναμη «παρία» σε βασικό παράγοντα του κυβερνητικού στρατοπέδου.
Πριν από τις φετινές εκλογές, ο Ουλφ Κρίστερσον είχε προαναγγείλει ότι, σε περίπτωση νίκης της κεντροδεξιάς, το κόμμα του Άκεσον θα μπορούσε να αναλάβει υπουργικές θέσεις για πρώτη φορά. Τα αποτελέσματα της Κυριακής, ωστόσο, φαίνεται να ανακόπτουν, τουλάχιστον προσωρινά, την πορεία των Σουηδών Δημοκρατών προς την κυβερνητική εξουσία. Ο ίδιος ο Άκεσον εμφανίστηκε εμφανώς αιφνιδιασμένος το βράδυ των εκλογών, παραδεχόμενος ότι «είναι προφανές ότι χάσαμε κάποιο ποσοστό», χωρίς ωστόσο να αποφύγει να υποστηρίξει ότι το κόμμα του παραμένει μεταξύ των νικητών της εκλογικής αναμέτρησης.
Οι λόγοι της υποχώρησης των Σουηδών Δημοκρατών
Ο Νίκλας Νίλσον, ερευνητής του αντιρατσιστικού ιδρύματος Expo, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ιστορική οπισθοχώρηση» για τους Σουηδούς Δημοκράτες, υπενθυμίζοντας ότι το κόμμα κατέγραφε άνοδο σε κάθε βουλευτική εκλογή από την ίδρυσή του. Σύμφωνα με τον Άντερς Σάνερστεντ, καθηγητή πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Λουντ, μεγάλο μέρος της παλαιότερης εκλογικής βάσης του κόμματος το ψήφιζε κυρίως λόγω της σκληρής στάσης του στο μεταναστευτικό, χωρίς απαραίτητα να το θεωρεί το καλύτερο κόμμα. Τα τελευταία χρόνια, όμως, και άλλα σουηδικά κόμματα, ακόμη και οι Σοσιαλδημοκράτες, υιοθέτησαν πιο αυστηρή γραμμή απέναντι στην παράτυπη μετανάστευση, αδειάζοντας σταδιακά την παραδοσιακή ατζέντα των Σουηδών Δημοκρατών.
Το μεγάλο μεταναστευτικό κύμα του 2015 είχε αλλάξει δραστικά το πολιτικό τοπίο σε μια χώρα που παραδοσιακά ακολουθούσε γενναιόδωρη πολιτική υποδοχής προσφύγων. Έκτοτε, τόσο οι κυβερνήσεις της αριστεράς όσο και της δεξιάς ακολούθησαν αυστηρότερη πολιτική στο μεταναστευτικό, με τη στήριξη της κοινής γνώμης, ενώ ο Ουλφ Κρίστερσον είχε θέσει το ζήτημα αυτό στο επίκεντρο της διακυβέρνησής του. Παράλληλα, η ίδια η συμμετοχή των Σουηδών Δημοκρατών στην κυβερνητική διαδικασία τα τελευταία χρόνια φαίνεται πως περιόρισε τη δυνατότητά τους να παρουσιάζονται ως αυθεντική αντισυστημική δύναμη, ενώ μέρος των ψηφοφόρων τους φέρεται να μετακινήθηκε προς τους Μετριοπαθείς, οι οποίοι κατέγραψαν καλύτερη επίδοση σε σχέση με το 2022.
Ανοιχτό το πολιτικό μέλλον του κόμματος
Η καταμέτρηση των ψήφων στη Σουηδία συνεχιζόταν ακόμη το βράδυ της Κυριακής, με τους αναλυτές να επισημαίνουν ότι είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα από την εκλογική αυτή διαδικασία. Το πολιτικό μέλλον των Σουηδών Δημοκρατών παραμένει ανοιχτό, καθώς το κόμμα θα πρέπει τώρα να αποφασίσει αν θα επιμείνει στον ρόλο του κυβερνητικού εταίρου ή αν θα επιχειρήσει να επανακτήσει το προφίλ της αντισυστημικής δύναμης που το είχε αναδείξει σε ισχυρό παράγοντα του σουηδικού κοινοβουλίου. Ο ίδιος ο Τζίμι Άκεσον άφησε να εννοηθεί ότι η στήριξη που προσέφερε το κόμμα του στους Φιλελεύθερους ενδεχομένως επηρέασε αρνητικά την εκλογική του απήχηση, ανοίγοντας εσωκομματικό προβληματισμό για τη στρατηγική των επόμενων ετών.
