Νέα εποχή για την αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ανοίγει στην Ελλάδα, καθώς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) προχώρησε σε απόφαση που απλοποιεί τις διαδικασίες εγκατάστασης και λειτουργίας φωτοβολταϊκών σε ταράτσες και μπαλκόνια. Η νέα Υπουργική Απόφαση, που φέρει τις υπογραφές του υπουργού Σταύρου Παπασταύρου και του υφυπουργού Νίκου Τσάφου, επιταχύνει τη λειτουργία μικρών σταθμών παραγωγής, με ή χωρίς μπαταρία. Η ρύθμιση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα φωτοβολταϊκά καταρρίπτουν διαδοχικά ρεκόρ παραγωγής, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Οι 15 αλλαγές που φέρνει η απόφαση του ΥΠΕΝ
Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει 15 βασικά σημεία. Καθορίζονται οι ροές ανταλλαγής δεδομένων και οι οικονομικές συναλλαγές μεταξύ του αυτοκαταναλωτή, του Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ) και του προμηθευτή, με αντίστοιχη πρόβλεψη όταν ο σταθμός εκπροσωπείται από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ. Καταργείται η τριμερής σύμβαση στον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό και αντικαθίσταται από δύο διακριτές διμερείς συμβάσεις, μεταξύ αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή και αυτοκαταναλωτή-ΦοΣΕ. Αντίστοιχη απλοποίηση γίνεται και για το πρόγραμμα «Οικιακά Φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW», όπου η τριμερής σύμβαση αντικαθίσταται από μία διμερή σύμβαση αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή.
Η απόφαση διευκρινίζει επίσης ότι στο πρόγραμμα των οικιακών φωτοβολταϊκών εντάσσονται όλοι οι καταναλωτές με παροχή οικιακής χρήσης, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για φυσικά ή νομικά πρόσωπα. Ειδική πρόβλεψη γίνεται για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και τα κοινωφελή ιδρύματα, καθώς η χρηματική αξία της πλεονάζουσας ενέργειας πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό προς συμψηφισμό, όπως ακριβώς συμβαίνει και για τους οικιακούς αυτοκαταναλωτές.
Ρεκόρ παραγωγής ηλιακής ενέργειας σε Ελλάδα και Ευρώπη
Η απόφαση έρχεται σε συγκυρία ρεκόρ για την ηλιακή ενέργεια. Σύμφωνα με στοιχεία του οίκου Ember, τον Ιούνιο του 2026 η ηλιακή ενέργεια κάλυψε για πρώτη φορά στην ιστορία το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παραγωγή των φωτοβολταϊκών έφθασε τα 52 TWh, αντιπροσωπεύοντας το 25% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής της Ένωσης και ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του 23% που είχε καταγραφεί τον Μάιο. Τον ίδιο μήνα η ηλιακή ενέργεια ξεπέρασε τα πυρηνικά (21%), το φυσικό αέριο (15%), τα αιολικά (14%) και τα υδροηλεκτρικά (12%), ενώ ο άνθρακας παρήγαγε μόλις το 8%.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία του Green Tank, τα φωτοβολταϊκά κάλυψαν τον Ιούνιο το 31,6% της συνολικής παραγωγής, δηλαδή 1.456,5 γιγαβατώρες επί συνόλου 4.608,6 γιγαβατωρών, ενώ στο πρώτο εξάμηνο του έτους ο ήλιος κάλυψε το 21% της παραγωγής. Αν συνυπολογιστούν και τα μη διασυνδεδεμένα νησιά, το μερίδιο των φωτοβολταϊκών ανεβαίνει για τον Ιούνιο κοντά στο 34% και για το εξάμηνο στο 25,1%. Η νέα αγορά αυτοπαραγωγής, που επιτρέπει την εγκατάσταση συστημάτων με μια απλή δήλωση, αναμένεται να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην αύξηση των τιμών ρεύματος λόγω της εκτόξευσης των διεθνών τιμών φυσικού αερίου.
Οι αντιδράσεις της αγοράς
Ο Επικεφαλής Αναλυτής Πολιτικής του Green Tank, Νίκος Μάντζαρης, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «μετά από χρόνια καθυστερήσεων που είχαν παγώσει την αγορά, η πολυαναμενόμενη απόφαση για την ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, με σαφή βελτίωση σε σχέση με το σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση». Ο ίδιος σημείωσε πως, πέρα από την τήρηση των προθεσμιών που προβλέπει η απόφαση, ζητούμενο είναι η Πολιτεία να προχωρήσει σε δράσεις ενημέρωσης των πολιτών για τις δυνατότητες που πλέον έχουν στη διάθεσή τους, ώστε να μειώσουν σημαντικά και με βιώσιμο τρόπο τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών εξέφρασε επίσης την ικανοποίησή του για την υπουργική απόφαση, σημειώνοντας ότι, παρά τη μεγάλη καθυστέρηση, το κείμενο ενσωματώνει τις περισσότερες προτάσεις της αγοράς, καθώς και νέες ρυθμίσεις που προβλέπονται από Κοινοτικές Οδηγίες. Η απλοποίηση των διαδικασιών για τα φωτοβολταϊκά σε ταράτσες και μπαλκόνια αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στην αγορά αυτοπαραγωγής, δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να παράγουν το δικό τους ρεύμα με μικρότερη γραφειοκρατία.
