Η Ουκρανία αντέδρασε έντονα στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ενδεχόμενη άρση κυρώσεων σε βάρος δύο γνωστών Ρώσων επιχειρηματιών, του Αλισέρ Ουσμάνοφ και του Μιχαήλ Φρίντμαν. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα χαρακτήρισε «απαράδεκτη» τη σχετική συζήτηση, τονίζοντας ότι η άρση κυρώσεων θα έστελνε «το λάθος μήνυμα» στη Μόσχα. Η διαφωνία ξέσπασε στις Βρυξέλλες, όπου η Γαλλία και το Λουξεμβούργο πιέζουν για την αφαίρεση των δύο ονομάτων από τη λίστα περιοριστικών μέτρων. Το θέμα αναζωπυρώνει την ένταση ανάμεσα στο Κίεβο και τους «27», σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Ποιοι είναι οι δύο Ρώσοι επιχειρηματίες στο επίκεντρο
Ο Αλισέρ Ουσμάνοφ συγκαταλέγεται εδώ και χρόνια στους πλουσιότερους επιχειρηματίες της Ρωσίας και έχει δραστηριοποιηθεί σε τομείς όπως η μεταλλουργία, οι τηλεπικοινωνίες και οι επενδύσεις τεχνολογίας. Με καταγωγή από το Ουζμπεκιστάν, βρέθηκε στη λίστα κυρώσεων της ΕΕ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, καθώς οι ευρωπαϊκές αρχές υποστήριξαν ότι διατηρεί στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο. Ο Μιχαήλ Φρίντμαν, συνιδρυτής του τραπεζικού ομίλου Alfa Bank, είναι ένας από τους πιο γνωστούς Ρώσους επιχειρηματίες διεθνώς. Μετά την έναρξη του πολέμου προσπάθησε να διαφοροποιήσει τη θέση του, χαρακτηρίζοντας τη σύγκρουση «τραγωδία» και δηλώνοντας ότι επιθυμεί την ειρήνη. Παρά ταύτα, οι ευρωπαϊκές αρχές διατήρησαν τις κυρώσεις σε βάρος του, με το επιχείρημα ότι η οικονομική του επιρροή και η θέση του στο ρωσικό επιχειρηματικό σύστημα δικαιολογούν τα περιοριστικά μέτρα. Οι κυρώσεις της ΕΕ σε βάρος Ρώσων πολιτών περιλαμβάνουν το πάγωμα των περιουσιακών στοιχείων τους και την απαγόρευση έκδοσης βίζας.
Οι πιέσεις Γαλλίας και Λουξεμβούργου για την άρση κυρώσεων
Η συζήτηση στους κόλπους της ΕΕ συνδέεται με διπλωματικές επιδιώξεις συγκεκριμένων κρατών-μελών. Η Γαλλία τάχθηκε υπέρ της άρσης κυρώσεων για τον Ουσμάνοφ, επικαλούμενη «λόγους εθνικής ασφαλείας». Σύμφωνα με δημοσιεύματα των Financial Times, το Παρίσι επιδίωκε η κίνηση αυτή να συμβάλει σε μια ευρύτερη διπλωματική προσπάθεια για την απελευθέρωση πολλών Γάλλων πολιτών που κρατούνται στο Αζερμπαϊτζάν. Παράλληλα, το Λουξεμβούργο εμφανίστηκε θετικό στην αφαίρεση του ονόματος του Φρίντμαν από τη λίστα, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συμφωνία μεταξύ των «27» για την υπόθεση Ουσμάνοφ. Οι δύο περιπτώσεις έχουν έτσι μετατραπεί σε μέρος μιας ευρύτερης συζήτησης για το πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση διαχειρίζεται τη στρατηγική της απέναντι στη Ρωσία, σε μια περίοδο κατά την οποία η πίεση προς τη Μόσχα παραμένει βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
Η αντίδραση του Κιέβου και η στάση Ζελένσκι
Ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα υπενθύμισε ότι οι δύο επιχειρηματίες είχαν ενταχθεί στις κυρώσεις επειδή θεωρούνταν μέρος του επιθετικού καθεστώτος της Ρωσίας, το οποίο διεξάγει τον πόλεμο στην Ουκρανία. «Τι άλλαξε; Τίποτα», σχολίασε στην πλατφόρμα Χ, προσθέτοντας ότι η ενδεχόμενη άρση κυρώσεων θα έστελνε «το λάθος μήνυμα στη Μόσχα, τη στιγμή που η πίεση πρέπει να ενταθεί». Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε ήδη εκφράσει ανησυχία για το ενδεχόμενο αυτό, εκτιμώντας ότι «σίγουρα δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για την άρση των κυρώσεων» και ότι μια τέτοια κίνηση θα ισοδυναμούσε με «δώρα στη Ρωσία» από την πλευρά των Ευρωπαίων. Η αντίδραση της Ουκρανίας αντανακλά τον φόβο ότι οποιαδήποτε χαλάρωση των κυρώσεων μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτικό μήνυμα προς τη Μόσχα, την ίδια στιγμή που το Κίεβο ζητά την κλιμάκωση, και όχι την αποκλιμάκωση, των περιοριστικών μέτρων κατά της Ρωσίας.
