Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την Τρίτη στη Νέα Υόρκη τη συμφωνία για τη Γροιλανδία μαζί με την πρωθυπουργό της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και αφορά τη σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο αρκτικό νησί. Η υπογραφή έρχεται μετά από μήνες διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις τρεις κυβερνήσεις και επιχειρεί να αμβλύνει την ένταση που είχαν προκαλέσει οι επανειλημμένες εκκλήσεις του Τραμπ για ένταξη της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τι προβλέπει η νέα αμυντική συμφωνία
Σύμφωνα με το δεκασέλιδο κείμενο, η συμφωνία για τη Γροιλανδία δίνει στις ΗΠΑ το δικαίωμα να ιδρύσουν δύο νέες στρατιωτικές βάσεις, στο Ναρσάρσουακ στα νότια και στο Μέστερσβιγκ στην ανατολική ακτή του νησιού. Παράλληλα, οι Αμερικανοί θα μπορούν να εκσυγχρονίσουν και να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στη Διαστημική Βάση του Πιτουφίκ, ενώ η Γροιλανδία μπορεί να συμπεριληφθεί και στον αμυντικό μηχανισμό «Χρυσός Θόλος». Η ίδια η συμφωνία, όπως είχε προαναγγείλει ο Τραμπ, δεν προβλέπεται να έχει κάποιο «τέλος».
Το κείμενο ορίζει επίσης ότι καμία χώρα εκτός ΝΑΤΟ δεν θα επιτρέπεται να εγκαταστήσει δική της στρατιωτική εγκατάσταση στη Γροιλανδία, ενώ απαγορεύονται και οι επενδύσεις σε «ευαίσθητους τομείς» από χώρες εκτός ΝΑΤΟ ή Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν η Γροιλανδία αποκτήσει στο μέλλον την ανεξαρτησία της, θα πρέπει να παραμείνει μέλος του ΝΑΤΟ και να συνεχίσει να τηρεί την αμυντική συμφωνία. Οι τρεις πλευρές δεσμεύτηκαν επίσης να συνεργάζονται για την αποτροπή απόπειρων κατασκοπείας στο νησί, ενώ η Δανία θα συνεχίσει παράλληλα να ενισχύει τη δική της αμυντική θωράκιση στην Αρκτική.
Δηλώσεις και αντιδράσεις
Μιλώντας νωρίτερα στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Τραμπ ανέφερε ότι μέσω της συμφωνίας οι ΗΠΑ αποκτούν «μόνιμο έλεγχο στην ασφάλεια και σε όλες τις άλλες ανάγκες» της Γροιλανδίας. «Κανείς αντίπαλος των ΗΠΑ δεν θα επιτραπεί ποτέ να αποκτήσει στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία στο εξής ή να κάνει ευαίσθητες επενδύσεις χωρίς τη ρητή, γραπτή έγκρισή μας», τόνισε ο Αμερικανός πρόεδρος. Η Φρεντέρικσεν χαρακτήρισε τη συμφωνία μια διευθέτηση που «μπορεί να ισχύει για πάντα», σημειώνοντας ότι υπογραμμίζει τη σημασία της συμμαχίας του ΝΑΤΟ και σέβεται το δικαίωμα της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση. Ο Νίλσεν από την πλευρά του δήλωσε ότι είναι «ζωτικής σημασίας» να διατηρηθεί ισχυρό το ΝΑΤΟ στην Αρκτική.
Θετικά σχολίασε την εξέλιξη και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ενώ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα χαρακτήρισε τη συμφωνία «θετικό βήμα για τη διατλαντική συνεργασία και την ασφάλεια στην Αρκτική». Ο Κόστα σημείωσε στο X ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τη Γροιλανδία, τη Δανία και τους διατλαντικούς εταίρους, τονίζοντας ότι η συμφωνία στηρίζεται στον σεβασμό της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και του δικαιώματος αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας.
Η υπόθεση της Γροιλανδίας είχε δοκιμάσει επί μήνες τις σχέσεις εντός του ΝΑΤΟ, καθώς ο Τραμπ επανειλημμένα εξέφραζε την επιθυμία του να εντάξει το νησί στις ΗΠΑ ή ακόμη και να το αγοράσει, ενώ είχε απειλήσει να το καταλάβει από τη Δανία. Η Φρεντέρικσεν είχε προειδοποιήσει τότε ότι μια τέτοια ανάληψη ελέγχου θα ισοδυναμούσε με το τέλος της Ατλαντικής Συμμαχίας. Η αντιπαράθεση είχε ανησυχήσει σημαντικό μέρος από τους περίπου 56.000 κατοίκους της Γροιλανδίας και είχε δημιουργήσει ρήξη ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Δανία και τους ευρωπαίους εταίρους, οι οποίοι στο μεταξύ είχαν αυξήσει τις ασκήσεις ασφαλείας και την οικονομική στήριξη προς το νησί.
Τι ακολουθεί
Η τελική συμφωνία αποτελεί συμβιβασμό ανάμεσα στις αρχικές βλέψεις του Τραμπ για πλήρη προσάρτηση της Γροιλανδίας και στην επιμονή του νησιού για διατήρηση της αυτονομίας του. Καθώς το κείμενο δεν προβλέπει λήξη, οι τρεις πλευρές αναμένεται να συνεχίσουν τη συνεργασία τους σε ό,τι αφορά την ασφάλεια, τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και την προστασία από κατασκοπεία στην περιοχή της Αρκτικής, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει έτοιμη να διατηρήσει τη στενή της συνεργασία με το νησί και τη Δανία.
