Ένα σημαντικό νέο σύστημα αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής ετοιμάζεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι παροχές προς τους αναπήρους στη χώρα μας. Σύμφωνα με τις εξαγγελίες της κυβέρνησης, από την 1η Ιανουαρίου 2027 τα προνοιακά επιδόματα δεν θα παραμένουν πλέον καθηλωμένα για χρόνια, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα, αλλά θα αυξάνονται κάθε χρόνο με βάση συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο. Η αλλαγή αυτή έρχεται να εξομοιώσει τη μεταχείριση των αναπηρικών παροχών με εκείνη των συντάξεων, οι οποίες ήδη αναπροσαρμόζονται ετησίως με ανάλογο τρόπο. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που αναμένεται να επηρεάσει εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους σε όλη τη χώρα.
Ο νέος μηχανισμός συνδέει άμεσα το ύψος των παροχών με δύο βασικά οικονομικά μεγέθη: τον πληθωρισμό (τιμάριθμο) και τον ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ. Το ποσοστό της ετήσιας αύξησης θα προκύπτει από τον μέσο όρο αυτών των δύο δεικτών, όπως καταγράφηκαν το προηγούμενο έτος, με ανώτατο πλαφόν το ύψος του τρέχοντος πληθωρισμού. Με βάση τις τρέχουσες εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου για το 2026, ο πληθωρισμός αναμένεται γύρω στο 3%, ενώ η ανάπτυξη της οικονομίας υπολογίζεται κοντά στο 2%. Το συνδυαστικό αυτό «μείγμα» φαίνεται να οδηγεί σε μια εκτιμώμενη αύξηση της τάξης του 2,5% έως 3% για το 2027.
Ποιες παροχές αλλάζουν
Η μεταρρύθμιση καλύπτει μια ευρεία γκάμα επιδομάτων που διαχειρίζονται ο ΟΠΕΚΑ και ο e-ΕΦΚΑ, με τη συνολική ετήσια δαπάνη να ανέρχεται σε 1,69 δισεκατομμύρια ευρώ. Στο πεδίο του ΟΠΕΚΑ, η Οικονομική Ενίσχυση Ατόμων με Βαριά Αναπηρία, που σήμερα ανέρχεται στα 393,35 ευρώ, αναμένεται με αύξηση 3% να φτάσει περίπου τα 405 ευρώ. Η ειδική κατηγορία των 337 ευρώ, που αφορά ανασφάλιστους ή έμμεσα ασφαλισμένους, θα ενισχυθεί κατά περίπου 10 ευρώ, φτάνοντας στα 347 ευρώ. Αναπροσαρμογές αναμένεται να δουν επίσης όσοι λαμβάνουν επίδομα για βαριά νοητική υστέρηση, οι κωφοί, οι τυφλοί, καθώς και οι δικαιούχοι του διατροφικού επιδόματος.
Στο πεδίο του e-ΕΦΚΑ, το εξωιδρυματικό επίδομα παραπληγίας-τετραπληγίας, το οποίο σήμερα φτάνει έως τα 846 ευρώ, αναμένεται να ανέλθει στα 871 ευρώ. Παράλληλα, το επίδομα απολύτου αναπηρίας, που λειτουργεί ως προσαύξηση στη σύνταξη για όσους χρειάζονται τη συμπαράσταση άλλου προσώπου, αναμένεται να ακολουθήσει ανάλογη ανοδική πορεία. Οι συγκεκριμένες αυξήσεις υπολογίζονται με βάση το ανώτατο εκτιμώμενο ποσοστό του 3% για το 2027, ωστόσο το τελικό ποσοστό θα οριστικοποιηθεί με βάση τα πραγματικά στοιχεία πληθωρισμού και ανάπτυξης που θα καταγραφούν έως τότε.
Τι σηματοδοτεί η αλλαγή
Η υιοθέτηση ενός σταθερού και προβλέψιμου μηχανισμού αναπροσαρμογής αποτελεί σημαντική τομή σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, όπου οι αυξήσεις στα αναπηρικά επιδόματα εξαρτιόνταν από περιοδικές κυβερνητικές αποφάσεις. Με το νέο σύστημα, οι δικαιούχοι θα γνωρίζουν εκ των προτέρων ότι οι παροχές τους θα ακολουθούν την πορεία της οικονομίας, χωρίς να απαιτείται νέα νομοθετική ρύθμιση κάθε φορά. Σε αυτό το πλαίσιο, η μεταρρύθμιση θεωρείται μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την ενίσχυση του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας. Μένει να φανεί πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη ο νέος μηχανισμός και κατά πόσο τα τελικά ποσά θα ανταποκριθούν στις τρέχουσες εκτιμήσεις.
