Η ανησυχία για τις τιμές ενέργειας εντείνεται σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το τοπίο να παραμένει αχαρτογράφητο. Η Ελλάδα ζητά ενεργοποίηση «ρήτρας διαφυγής» από τους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε να μειωθεί προσωρινά ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα καύσιμα. Παράλληλα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζητά ευρωπαϊκή παρέμβαση προς άλλη κατεύθυνση, ενώ δήλωση ανώτατου Ιρανού αξιωματούχου για τα Στενά του Ορμούζ προκάλεσε νέα δεδομένα στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.
Το ελληνικό αίτημα και η πρόταση Μακρόν
Τα αιτήματα των κρατών-μελών αναμένεται να συζητηθούν σε δύο στάδια. Πρώτα στο άτυπο Συμβούλιο των υπουργών Ενέργειας, την επόμενη Τρίτη στο Δουβλίνο, και στη συνέχεια σε επίπεδο ηγετών στη Σύνοδο Κορυφής στις 15 και 16 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες. Στη βελγική πρωτεύουσα αναμένεται να αναμετρηθούν τουλάχιστον δύο διαφορετικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Από τη μία πλευρά βρίσκεται το ελληνικό αίτημα για δημοσιονομικό χώρο που θα επιτρέψει εθνικές παρεμβάσεις, όπως η μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα. Από την άλλη, ένα μπλοκ χωρών με τη Φινλανδία, τη Δανία και την Ολλανδία επαναφέρει στο τραπέζι την επιβολή φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών και των διυλιστηρίων, ως απάντηση στο υψηλό κόστος του πετρελαίου κίνησης.
Ο Εμανουέλ Μακρόν έστειλε επιστολή στην Κομισιόν ζητώντας μεγαλύτερη χαλάρωση των ευρωπαϊκών ενεργειακών κανόνων για φθηνότερα καύσιμα. Ο Γάλλος πρόεδρος προτείνει να επανεξεταστεί ο μηχανισμός κοινών αγορών αερίου της Ε.Ε., που είχε δημιουργηθεί μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία για την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, και ζητά η πρακτική αυτή να επεκταθεί στο ντίζελ και στα καύσιμα αεροσκαφών. Παράλληλα, ζητά οι Βρυξέλλες να χαλαρώσουν προσωρινά ορισμένες προδιαγραφές ποιότητας καυσίμων, ώστε τα διυλιστήρια να παράγουν περισσότερο ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών, καθώς οι εταιρείες διακίνησης πετρελαίου δυσκολεύονται να επιβεβαιώσουν παραδόσεις.
Ανησυχία στην κυβέρνηση και κινήσεις στις διεθνείς αγορές
Ο πρωθυπουργός είναι αποφασισμένος να διεκδικήσει στις Βρυξέλλες εξαίρεση από την οροφή των δαπανών για όσο διαρκεί η κρίση, με τη Γερμανία να βρίσκεται στην ίδια γραμμή. Ωστόσο τα μηνύματα που φτάνουν στην Αθήνα δεν δημιουργούν αισιοδοξία. Στην κυβέρνηση μεγαλώνει ο προβληματισμός για τον κίνδυνο να ανατραπεί ο προεκλογικός σχεδιασμός και να εξανεμιστούν τα κέρδη από τα μέτρα που είχαν εξαγγελθεί στη ΔΕΘ. Αν η Αθήνα αποφασίσει να προχωρήσει μόνη της σε μείωση του ΕΦΚ, χωρίς νέο δημοσιονομικό χώρο από την Ευρώπη, θα χρειαστεί είτε να περικόψει άλλη δαπάνη είτε να αυξήσει κάποιον άλλο φόρο, σενάριο που η κυβέρνηση θέλει να αποφύγει.
Στο μέτωπο των διεθνών αγορών, η δήλωση Ιρανού αξιωματούχου ότι το Ιράν είναι έτοιμο να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ εντός επτά ημερών, υπό τον όρο μείωσης της αμερικανικής στρατιωτικής πίεσης και άρσης των αποκλεισμών στα ιρανικά λιμάνια, επηρέασε άμεσα το κλίμα στις αγορές πετρελαίου. Το Brent, που είχε φτάσει τα 110 δολάρια το βαρέλι, υποχώρησε στα 98 δολάρια και πλέον κινείται οριακά χαμηλότερα, στα 98,7 δολάρια. Ανάλογη πτώση καταγράφεται στο φυσικό αέριο, που από τα 73 ευρώ ανά μεγαβατώρα είχε φτάσει έως τα 83 ευρώ και σήμερα διαμορφώνεται στα 80 ευρώ, παραμένοντας σημαντικά υψηλότερο από τα 31 ευρώ των αρχών Μαρτίου. Η χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος υποχώρησε από τα 211 στα 153 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μείωση 27,8%.
Στην ελληνική αγορά καυσίμων, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης παραμένει σταθερά στα 2,20 ευρώ το λίτρο, με εκτιμήσεις για μικρές μειώσεις τις επόμενες ημέρες αν συνεχιστεί η αποκλιμάκωση διεθνώς. Το πετρέλαιο κίνησης έχει ξεπεράσει την αμόλυβδη και διαμορφώνεται στα 2,22 ευρώ το λίτρο, με αύξηση περίπου 10 λεπτών μέσα σε μία εβδομάδα.
Τι ακολουθεί για το πετρέλαιο θέρμανσης
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο πετρέλαιο θέρμανσης, ενόψει της έναρξης της διάθεσής του. Τα αρμόδια υπουργεία αναμένεται να προχωρήσουν σε ανακοινώσεις για τα μέτρα στήριξης και το ύψος της επιδότησης, τόσο από το κράτος όσο και από τα διυλιστήρια. Στόχος είναι, με τις σημερινές τιμές, η τελική τιμή στην αντλία να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, με συνολική παρέμβαση της τάξης των 30 έως 40 λεπτών το λίτρο. Η μεταβολή των διεθνών τιμών δεν μεταφέρεται άμεσα στην αντλία· εφόσον συνεχιστεί η πτώση του Brent, οι πρώτες μειώσεις στη βενζίνη αναμένεται να φανούν τέσσερις έως πέντε ημέρες αργότερα. Για να πέσει η αμόλυβδη κάτω από τα 2 ευρώ το λίτρο, απαιτείται περαιτέρω αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές.
