Τουρκικό δικαστήριο καταδίκασε τον κωμικό Ντενίζ Γκοκτάς σε φυλάκιση 19 μηνών, με τις κατηγορίες της προσβολής θρησκευτικών αξιών και του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να βαραίνουν την απόφαση. Ο 32χρονος ηθοποιός είχε αποκαλέσει τον Τούρκο ηγέτη «δικτάτορα» σε θεατρική παράσταση, αποσπάσματα της οποίας κυκλοφόρησαν ευρέως στο διαδίκτυο και οδήγησαν στη σύλληψή του. Η υπόθεση εκδικάστηκε σε δικαστήριο στην Τουρκία, ενώ ο κωμικός αφέθηκε προσωρινά ελεύθερος εν αναμονή της εκδίκασης της έφεσής του. Η καταδίκη του Γκοκτάς προκάλεσε αμέσως αντιδράσεις στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η καταδίκη του Ντενίζ Γκοκτάς μετά από 88 ημέρες κράτησης
Ο Ντενίζ Γκοκτάς κρατούνταν στη φυλακή από τις 3 Ιουλίου, αφότου αποσπάσματα από την παράστασή του κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο και προκάλεσαν την αντίδραση των αρχών. Στα επίμαχα βίντεο, ο κωμικός χαρακτήριζε τον Ερντογάν «δικτάτορα», περιγράφοντάς τον ως κάποιον που εξελίχθηκε από «ντροπαλός δικτάτορας» σε δικτάτορα «με αυτοπεποίθηση για την ταυτότητά του». Μετά από 88 ημέρες προφυλάκισης, ο κωμικός οδηγήθηκε ενώπιον δικαστή, ο οποίος εξέδωσε την καταδικαστική απόφαση παράλληλα με απόφαση αποφυλάκισης εν αναμονή της έφεσης.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε η τουρκική εφημερίδα Evrensel, το δικαστήριο αθώωσε τελικά τον Γκοκτάς από την κατηγορία της «εξύμνησης εγκλήματος και εγκληματία». Ωστόσο, τον έκρινε ένοχο για «προσβολή θρησκευτικών αξιών», επιβάλλοντάς του ποινή 7 μηνών και 15 ημερών, καθώς και για «προσβολή του προέδρου της Δημοκρατίας», κατηγορία που προσέθεσε επιπλέον μήνες φυλάκισης. Το άθροισμα των δύο καταδικαστικών αποφάσεων διαμόρφωσε τελικά τη συνολική ποινή των 19 μηνών που επιβλήθηκε στον κωμικό.
Οι δηλώσεις του κωμικού και η άμυνά του στο δικαστήριο
Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, ο Γκοκτάς δεν αποστασιοποιήθηκε από τα λόγια του, παρότι γνώριζε ότι το ενδεχόμενο καταδίκης ήταν ορατό. Αντιθέτως, επέμεινε στον χαρακτηρισμό «δικτάτορας» για τον Ερντογάν, προκαλώντας σε αρκετές στιγμές γέλια στο ακροατήριο. Υποστήριξε ότι ο όρος δεν συνιστά ύβρη αλλά πολιτικό χαρακτηρισμό, τονίζοντας ότι «ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι εξίσου Πρόεδρος όσο και Πρόεδρος του AKP, και οφείλει να είναι ανοιχτός σε κάθε είδους κριτική». Πρόσθεσε μάλιστα ότι κάποιος άλλος κωμικός θα μπορούσε να τον αποκαλέσει «δημοκράτη» και να προκαλέσει ακόμα μεγαλύτερο γέλιο στο κοινό.
Ο κωμικός στάθηκε ιδιαίτερα σε καταγγελίες για σπατάλη δημόσιου χρήματος, σχολιάζοντας ότι ο Τούρκος πρόεδρος «δεν παραιτείται, δεν κάνει καμία αυτοκριτική». Όπως τόνισε, παρά τις καταγγελίες αυτές, ο Ερντογάν «εξακολουθεί να ζητά συγχώρεση από τον ύψιστο», κάτι που κατά τη γνώμη του «μπορεί να συμβεί μόνο στη χώρα ενός αυταρχικού ηγέτη». Επιπλέον, ο Γκοκτάς υπενθύμισε ότι στο παρελθόν το πολιτικό χιούμορ γινόταν ανεκτό στην Τουρκία, ενώ οι νόμοι περί προσβολής του προέδρου δεν έχουν αλλάξει έκτοτε, αφήνοντας να εννοηθεί πως έχει μεταβληθεί ουσιαστικά το κλίμα ανοχής απέναντι στη σάτιρα και την πολιτική κριτική.
Η υπόθεση του Ντενίζ Γκοκτάς προστίθεται σε μια σειρά διώξεων καλλιτεχνών και δημοσιογράφων στην Τουρκία για δηλώσεις που οι αρχές θεωρούν προσβλητικές προς τον πρόεδρο Ερντογάν. Ο νόμος περί «προσβολής του προέδρου της Δημοκρατίας» χρησιμοποιείται συχνά από τις τουρκικές αρχές εναντίον προσώπων του δημόσιου βίου, με αποτέλεσμα να προκαλούνται συχνά διεθνείς αντιδράσεις σχετικά με τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης στη χώρα. Η έφεση που έχει καταθέσει ο κωμικός αναμένεται να κρίνει τελικά αν η ποινή των 19 μηνών θα επικυρωθεί ή θα ανατραπεί.
