Μια προσφορά για μπαταρία φωτοβολταϊκού συνοδεύεται σχεδόν πάντα από ένα φυλλάδιο γεμάτο αριθμούς και συντομογραφίες. Χωρητικότητα, ωφέλιμη ενέργεια, βάθος εκφόρτισης, κύκλοι ζωής, ισχύς εκφόρτισης. Όλα ακούγονται σημαντικά, λίγοι ωστόσο εξηγούν τι σημαίνει το καθένα στην πράξη. Αν δεν τα καταλάβεις, είναι πολύ εύκολο να συγκρίνεις δύο προσφορές που στην πραγματικότητα δεν είναι συγκρίσιμες.
Το πρώτο νούμερο που βλέπει κανείς είναι η χωρητικότητα σε κιλοβατώρες. Εδώ υπάρχει ήδη μια παγίδα: άλλο η ονομαστική και άλλο η ωφέλιμη χωρητικότητα. Μια μπαταρία δεν αδειάζει ποτέ εντελώς, γιατί η πλήρης εκφόρτιση τη φθείρει. Το ποσοστό που επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί λέγεται βάθος εκφόρτισης (DoD). Μια μπαταρία 10 kWh με DoD 90% δίνει στην πράξη 9 kWh. Μια άλλη, με την ίδια ονομαστική χωρητικότητα αλλά DoD 80%, δίνει 8. Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή, όμως μέσα σε δέκα χρόνια λειτουργίας αθροίζεται σε χιλιάδες κιλοβατώρες.
Το δεύτερο κρίσιμο στοιχείο είναι οι κύκλοι ζωής. Ένας κύκλος είναι μια πλήρης φόρτιση και εκφόρτιση. Οι σύγχρονες μπαταρίες λιθίου σιδήρου φωσφορικού (LFP), που κυριαρχούν πλέον στις οικιακές εφαρμογές, αναφέρουν συνήθως 6.000 κύκλους ή και περισσότερους. Αν η μπαταρία κάνει έναν κύκλο την ημέρα, αυτό αντιστοιχεί σε πάνω από δεκαπέντε χρόνια. Προσοχή στη λεπτομέρεια: οι κύκλοι αναφέρονται σε συγκεκριμένες συνθήκες και μέχρι η χωρητικότητα να πέσει σε ένα ποσοστό, συνήθως 70% ή 80% της αρχικής. Η μπαταρία δεν «πεθαίνει» μετά τους 6.000 κύκλους, απλώς κρατάει λιγότερη ενέργεια.
Λιγότερο γνωστό αλλά εξίσου σημαντικό είναι η ισχύς εκφόρτισης. Η χωρητικότητα δείχνει πόση ενέργεια υπάρχει στη «δεξαμενή», η ισχύς δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να βγει. Μια μπαταρία με μέγιστη ισχύ 3 kW δεν μπορεί να τροφοδοτήσει ταυτόχρονα φούρνο, κλιματιστικό και πλυντήριο, όση ενέργεια κι αν έχει αποθηκευμένη. Το υπόλοιπο θα έρθει από το δίκτυο. Για ένα σπίτι με μεγάλα βραδινά φορτία, αυτό το νούμερο έχει μεγαλύτερη σημασία από όσο φαίνεται στην πρώτη ανάγνωση.
Ένα ακόμα νούμερο είναι ο βαθμός απόδοσης κύκλου, δηλαδή πόση από την ενέργεια που μπαίνει στην μπαταρία βγαίνει τελικά. Οι μπαταρίες LFP τα πάνε από μόνες τους πολύ καλά σε αυτό, όταν όμως μετρηθούν και οι μετατροπές του inverter, το ποσοστό για ολόκληρο το σύστημα βγαίνει κάπως χαμηλότερο από εκείνο που γράφει το φυλλάδιο της μπαταρίας. Μια γενική εικόνα για την αποθήκευση ενέργειας σε οικιακό επίπεδο βοηθά να φανεί πώς δένουν όλα αυτά σε ένα σύστημα, και μετά τα φυλλάδια διαβάζονται με άλλο μάτι. Τα νούμερα αποκτούν νόημα μόνο όταν συνδυάζονται με το προφίλ κατανάλωσης του σπιτιού.
Μένει η εγγύηση, που συχνά διαβάζεται βιαστικά. Δεν αρκεί να γράφει «10 χρόνια». Χρειάζεται να δει κανείς τι ακριβώς εγγυάται ο κατασκευαστής: μόνο τη λειτουργία, ή και ένα ελάχιστο ποσοστό χωρητικότητας στο τέλος της περιόδου; Και αν υπάρχει όριο στη συνολική ενέργεια που μπορεί να διακινηθεί, το λεγόμενο throughput, σε ποιο σημείο φτάνει; Αυτές οι γραμμές, γραμμένες συνήθως με μικρά γράμματα, λένε περισσότερα για την ποιότητα μιας μπαταρίας από οποιαδήποτε διαφημιστική φωτογραφία.
