Η γιορτή σήμερα 1η Οκτωβρίου φέρνει στο προσκήνιο ονόματα που δεν ακούγονται συχνά στην καθημερινότητα, ενώ η ίδια ημερομηνία έχει ξεχωριστή θέση και στην ιστορία της Κύπρου. Το εορτολόγιο τιμά τον Άγιο Ανανία και τον Όσιο Ρωμανό τον Μελωδό, δύο μορφές με βαθιά πνευματική διαδρομή μέσα στην εκκλησιαστική παράδοση. Παράλληλα, στις 1 Οκτωβρίου γιορτάζεται η ανεξαρτησία της Κυπριακής Δημοκρατίας, αν και η ιστορία κρύβει μια παραδοξότητα που λίγοι γνωρίζουν.
Ποιοι γιορτάζουν σήμερα 1η Οκτωβρίου
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, η γιορτή σήμερα 1η Οκτωβρίου αφορά τα ονόματα Ανανίας, Νίνος, Θηρέσιος, Θηρεσία, Ρωμανός και Ρωμάνα (ή Ρωμανή). Η Εκκλησία τιμά κυρίως τον Άγιο Ανανία, Επίσκοπο Δαμασκού, ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση βάπτισε τον Σαύλο, ο οποίος αργότερα έγινε γνωστός ως Απόστολος Παύλος. Ο Ανανίας συνέχισε το έργο του στην Ελευθερούπολη, όπου με τη διδασκαλία του προσήλκυσε πολλές ψυχές στον χριστιανισμό, ώσπου συνελήφθη από τον ηγεμόνα Λουκιανό και μαρτύρησε για την πίστη του, αφού υπέμεινε φρικτά βασανιστήρια χωρίς να αλλαξοπιστήσει.
Τιμάται επίσης ο Όσιος Ρωμανός ο Μελωδός, μορφή για την οποία σώζονται λίγες βιογραφικές πληροφορίες. Έζησε είτε τον 6ο αιώνα επί βασιλείας Αναστασίου Α΄, είτε κατά μία άλλη εκδοχή τον 8ο αιώνα επί Αναστασίου Β΄, και καταγόταν από την Έμεσα της Συρίας. Διακόνησε αρχικά στη Βηρυτό και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη, κοντά στον Ναό της Θεοτόκου στις Βλαχέρνες, όπου παρακολουθούσε τακτικά τις ολονυκτίες. Σύμφωνα με την παράδοση, σε μία τέτοια ολονυκτία τα Χριστούγεννα, η ψυχή του γέμισε κατάνυξη και το ίδιο βράδυ είδε σε όραμα την Παναγία να του προσφέρει ένα βιβλίο, γεγονός που συνδέεται με την εκδήλωση του υμνογραφικού του χαρίσματος.
Σαν σήμερα: Η ιδιόρρυθμη ιστορία της ανεξαρτησίας της Κύπρου
Η γιορτή σήμερα 1η Οκτωβρίου δεν αφορά μόνο το εορτολόγιο, καθώς η ίδια ημέρα είναι επίσημα καθιερωμένη ως ημέρα εορτασμού της ανεξαρτησίας της Κύπρου. Ωστόσο η πραγματική ημερομηνία ίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι διαφορετική. Το κυπριακό κράτος γεννήθηκε επισήμως στις 16 Αυγούστου 1960, όταν τέθηκαν σε ισχύ οι συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, τερματίστηκε η βρετανική κυριαρχία και πρώτος πρόεδρος αναδείχθηκε ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄. Την ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα και τη συνταγματική τάξη της νέας Δημοκρατίας εγγυήθηκαν η Ελλάδα, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η μεταφορά του εορτασμού στην 1η Οκτωβρίου δεν έγινε τυχαία. Η πραγματική επέτειος γιορτάστηκε στις 16 Αυγούστου μόνο τα έτη 1961 και 1962, καθώς ο Αύγουστος αποδείχθηκε δύσκολος μήνας για παρελάσεις και επίσημες τελετές, ενώ πολλοί ξένοι διπλωμάτες απουσίαζαν λόγω καλοκαιρινών διακοπών. Έτσι, στις 11 Ιουλίου 1963, το Υπουργικό Συμβούλιο, αποτελούμενο τότε από επτά Ελληνοκύπριους και τρεις Τουρκοκύπριους υπουργούς, αποφάσισε ομόφωνα να μεταφέρει τον επίσημο εορτασμό στην 1η Οκτωβρίου. Η επίσημη κυπριακή διοίκηση εξακολουθεί πάντως να αναγνωρίζει τη 16η Αυγούστου ως την πραγματική ημέρα ίδρυσης του κράτους.
Η ίδια ημερομηνία σημάδεψε και άλλα σημαντικά γεγονότα στην παγκόσμια ιστορία. Το 331 π.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος συνέτριψε τον Δαρείο Γ΄ στη μάχη των Γαυγαμήλων, ανοίγοντας τον δρόμο για την κατάκτηση της Περσικής Αυτοκρατορίας. Το 1861 κυκλοφόρησαν τα πρώτα ελληνικά γραμματόσημα, οι γνωστές «Μεγάλες Κεφαλές του Ερμή», τυπωμένα αρχικά στο Παρίσι. Το 1910, ισχυρή βόμβα κατέστρεψε τα γραφεία των Los Angeles Times, προκαλώντας τον θάνατο 21 ανθρώπων. Το 1931 οι ισπανικές Συντακτικές Κορτές ενέκριναν το δικαίωμα ψήφου των γυναικών, ύστερα από την κοινοβουλευτική αντιπαράθεση στην οποία πρωταγωνίστησε η Κλάρα Καμποαμόρ, ενώ το 1946 το Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο ανακοίνωσε τις αποφάσεις της Δίκης της Νυρεμβέργης, καταδικάζοντας σε θάνατο 12 κορυφαία στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος.
