Οι υπουργοί Εσωτερικών των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδρίασαν σήμερα στο Λουξεμβούργο και έδωσαν το οριστικό πράσινο φως στον ευρωπαϊκό κανονισμό για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής μεταναστών εκτός της ΕΕ. Η απόφαση συμπληρώνει το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και καθορίζει κοινές διαδικασίες επιστροφής για όσους δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ένωση. Στο ίδιο Συμβούλιο, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης παρουσίασε την ελληνική πρόταση για έναν νέο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Έκτακτης Ανάγκης κατά της εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης.
Διαβάστε επίσης: Ο Τζιτζικώστας συζήτησε με το ΞΕΕ τον βιώσιμο τουρισμό
Τι αποφασίστηκε στο Λουξεμβούργο
Το νομοθετικό κείμενο που εγκρίθηκε επιτρέπει στα κράτη-μέλη να δημιουργούν κέντρα επιστροφής (return hubs) σε τρίτες χώρες, όπου θα μπορούν να μεταφέρονται υπήκοοι τρίτων χωρών των οποίων η αίτηση ασύλου έχει απορριφθεί και έχουν λάβει απόφαση επιστροφής. Η δημιουργία τέτοιων κέντρων θα επιτρέπεται μόνο εφόσον το κράτος-μέλος έχει προηγουμένως συνάψει σχετική συμφωνία με τη χώρα υποδοχής, η οποία θα πρέπει να σέβεται τους διεθνείς κανόνες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αρχή της μη επαναπροώθησης. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται ρητά από τη διαδικασία. Παράλληλα, θεσπίζεται η «Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής», που θα διευκολύνει την αναγνώριση αποφάσεων επιστροφής από άλλο κράτος-μέλος· η αμοιβαία αναγνώριση θα είναι αρχικά προαιρετική και θα επανεξεταστεί μετά από τρία χρόνια.
Ο Ιρλανδός υπουργός Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Μετανάστευσης Τζιμ Ο’Κάλαχαν ανέφερε ότι περίπου δύο στους τρεις ανθρώπους που διατάσσονται να εγκαταλείψουν την ΕΕ δεν αποχωρούν τελικά, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για τους νέους κανόνες. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο κανονισμός θα βοηθήσει τα κράτη-μέλη να εφαρμόζουν ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά τις διαδικασίες επιστροφής, κάτι που μέχρι σήμερα αποτελούσε χρόνιο αγκάθι της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.
Η ελληνική πρόταση και οι δηλώσεις Πλεύρη
Στο περιθώριο του Συμβουλίου, ο Θάνος Πλεύρης παρουσίασε αναλυτικά την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για έναν Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Έκτακτης Ανάγκης, η οποία σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου απέσπασε τη στήριξη της ευρείας πλειοψηφίας των κρατών-μελών. Ο μηχανισμός θα ενεργοποιείται όταν συντρέχουν σωρευτικά αντικειμενικά κριτήρια, όπως ραγδαία αύξηση αφίξεων και υπερκορεσμός τοπικών υποδομών, σε συνδυασμό με στοιχεία που αποδεικνύουν κρατική ή οργανωμένη διευκόλυνση των ροών από τρίτες χώρες. Με την πιστοποίηση της κρίσης, θα επιτρέπεται η προσωρινή αναστολή παραλαβής αιτήσεων ασύλου, η εφαρμογή ταχειών διαδικασιών επιστροφής και η άμεση επιχειρησιακή συνδρομή της Frontex.
«Η πρόταση περιλαμβάνει την ενεργοποίηση όταν έχουμε εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού, την επιτήρηση στα σύνορα και την αναστολή ασύλου και πράξεις άμεσης επιστροφής στις χώρες καταγωγής ή στις χώρες που εργαλειοποιούν το μεταναστευτικό», τόνισε ο κ. Πλεύρης, προσθέτοντας ότι «η πρόταση έτυχε αποδοχής από πολλές χώρες και ο επίτροπος έχει πάρει τις παρατηρήσεις, προκειμένου να φέρει συγκεκριμένη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο επόμενο Συμβούλιο». Νωρίτερα το πρωί, ο υπουργός συμμετείχε σε πρωινό εργασίας της ομάδας Core Group, στην οποία συμμετέχουν Ελλάδα, Δανία, Γερμανία, Αυστρία και Ολλανδία, με στόχο τον συντονισμό κοινής στρατηγικής για τη δημιουργία κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες. Ο κ. Πλεύρης είχε επίσης διμερείς συναντήσεις με τη Γενική Διευθύντρια του ΔΟΜ, Έιμι Πόουπ, καθώς και με τους ομολόγους του από το Βέλγιο και τη Νορβηγία. Τον συνόδευαν η γενική γραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής Νάντια Παπακώστα και ο διοικητής της Υπηρεσίας Ασύλου Μάριος Καλέας.
Τι ακολουθεί
Ο κανονισμός για τα κέντρα επιστροφής θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και θα τεθεί σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσής του. Οι διατάξεις που αφορούν τα κέντρα επιστροφής θα εφαρμόζονται άμεσα, ενώ οι υπόλοιπες διατάξεις θα τεθούν σε εφαρμογή έναν χρόνο αργότερα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να φέρει στο επόμενο Συμβούλιο συγκεκριμένη πρόταση για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Έκτακτης Ανάγκης, αφού έχει ήδη καταγράψει τις παρατηρήσεις των κρατών-μελών. Η αμοιβαία αναγνώριση αποφάσεων επιστροφής μέσω της Ευρωπαϊκής Εντολής Επιστροφής θα επανεξεταστεί σε τρία χρόνια, ώστε να κριθεί αν θα καταστεί υποχρεωτική για όλα τα κράτη-μέλη.
