Με τιμές αρχηγού κράτους υποδέχθηκε η Βουλγαρία τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ, σε μια τελετή που συγκέντρωσε χιλιάδες πολίτες στο κέντρο της Σόφιας. Η επιστροφή των ιερών λειψάνων αποτελεί την κατάληξη μιας ιστορικής συμφωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, η οποία έκλεισε μια εκκρεμότητα δεκαετιών. Στρατιωτικό αεροσκάφος τύπου Spartan μετέφερε τα οστά του μεσαιωνικού ηγεμόνα από τη Θεσσαλονίκη, ενώ μόλις εισήλθε στον βουλγαρικό εναέριο χώρο, συνοδεύτηκε τιμητικά από μαχητικά αεροσκάφη MiG-29 και F-16 της βουλγαρικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Τα μαχητικά πραγματοποίησαν πτήση πάνω από την κεντρική πλατεία «Πρίγκιπα Αλέξανδρου Α΄», δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό σκηνικό για την υποδοχή. Μετά την προσγείωση, στρατιωτικό άγημα ανέλαβε τη μεταφορά των λειψάνων προς το κέντρο της πρωτεύουσας, όπου είχε οργανωθεί μεγαλειώδης κρατική τελετή. Η ανάκρουση του εθνικού ύμνου της Βουλγαρίας συνοδεύτηκε από 21 κανονιοβολισμούς, ενώ ακολούθησε επίσημη πομπή προς την ιστορική εκκλησία της Αγίας Σοφίας. Χιλιάδες Βούλγαροι πολίτες παρακολούθησαν την τελετή, μαζί με κορυφαίους πολιτικούς και θρησκευτικούς παράγοντες της χώρας.
Μια υπόθεση δεκαετιών φτάνει στο τέλος της
Τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ δεν ήταν άγνωστα στην ελληνική επιστημονική κοινότητα. Είχαν εντοπιστεί πριν από περίπου 60 χρόνια στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, στη Μικρή Πρέσπα, από τον Έλληνα αρχαιολόγο Νικόλαο Μουτσόπουλο. Έκτοτε και μέχρι σήμερα παρέμεναν φυλασσόμενα στην Ελλάδα, αποτελώντας αντικείμενο διπλωματικών συζητήσεων ανάμεσα στις δύο γειτονικές χώρες. Η λύση δόθηκε τελικά με συμφωνία που επέτρεψε την επιστροφή τους στη Βουλγαρία, κλείνοντας έναν κύκλο που κρατούσε δεκαετίες ανοιχτός.
Πριν από την αναχώρηση για τη Σόφια, πραγματοποιήθηκε ξεχωριστή επίσημη τελετή στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, με την παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου προέδρου Ρούμεν Ράντεφ. Ο Ράντεφ τόνισε ότι πρόκειται για αντικείμενα που ανήκουν και στους δύο λαούς, καθώς αποτελούν κοινή μνήμη και δεσμό ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία. «Αν στο παρελθόν ο τσάρος Σαμουήλ μας χώριζε, σήμερα μας ενώνει», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η κίνηση αυτή ενισχύει τη στρατηγική συνεργασία και τους ιστορικούς δεσμούς των δύο κρατών.
Η σύνδεση με τα Γλυπτά του Παρθενώνα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από την πλευρά του, επέλεξε να συνδέσει τη χειρονομία προς τη Βουλγαρία με τη μακροχρόνια ελληνική προσπάθεια για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα. Σύμφωνα με τον Έλληνα πρωθυπουργό, η διεθνής κοινότητα επανεξετάζει πλέον ουσιαστικά τη μακροχρόνια στάση της απέναντι στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η πρωτοβουλία αυτή, όπως σημείωσε, βασίζεται στην αρχή ότι τα μνημεία και τα ιστορικά κειμήλια δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου ούτε ως απόρροια τυχαίων ιστορικών περιστάσεων.
Η συμβολική αυτή κίνηση ανάμεσα σε Ελλάδα και Βουλγαρία αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις διμερείς σχέσεις των δύο χωρών, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν εμβαθύνει τη συνεργασία τους σε πολλαπλά επίπεδα. Η επιστροφή των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ αποτελεί παράδειγμα διπλωματίας που βασίζεται στον σεβασμό της κοινής ιστορικής κληρονομιάς, σε μια περιοχή όπου το παρελθόν συχνά λειτουργούσε ως πηγή τριβών. Η μεγαλειώδης υποδοχή στη Σόφια επιβεβαίωσε τη βαρύτητα που αποδίδει η βουλγαρική κοινωνία στο συγκεκριμένο γεγονός.
