Η Ισπανία βρίσκεται στα πρόθυρα πρόωρων εκλογών, μετά την απόρριψη από το ισπανικό Κοινοβούλιο δύο κυβερνητικών διαταγμάτων για την προστασία των ενοικιαστών και των ευάλωτων νοικοκυριών. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ πρόκειται να απευθύνει διάγγελμα σήμερα, Δευτέρα 5 Οκτωβρίου, στις 10:00 ώρα Ελλάδας από το Παλάτι Μονκλόα, για να ανακοινώσει την απόφασή του σχετικά με το μέλλον της κυβέρνησης. Η εξέλιξη έρχεται έπειτα από ένα Σαββατοκύριακο πυρετωδών επαφών με στελέχη του PSOE, την ώρα που εκατοντάδες πολίτες συνεχίζουν τις διαμαρτυρίες με αίτημα δίκαια ενοίκια και τέλος στις εξώσεις.
Η κοινοβουλευτική ήττα και τα δύο διατάγματα
Η πολιτική κρίση ξεκίνησε την Παρασκευή, όταν τα δεξιά κόμματα PP, Vox και οι Καταλανοί αυτονομιστές του Junts καταψήφισαν και τα δύο κυβερνητικά διατάγματα. Το πρώτο, που προέβλεπε παράταση της προστασίας από τις εξώσεις έως το 2030, διετή παράταση συμβάσεων μίσθωσης και περιορισμούς στην αγορά κατοικιών από επενδυτικά funds, απορρίφθηκε με 172 ψήφους έναντι 178. Το δεύτερο διάταγμα, που αφορούσε την παράταση ισχύος υφιστάμενων μισθωτικών συμβάσεων, καταψηφίστηκε με 166 έναντι 184 ψήφους.
Τα δύο νομοσχέδια αποτελούσαν τον πυρήνα της κυβερνητικής απάντησης στη στεγαστική κρίση, η οποία είχε ενταθεί μετά την υπόθεση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ. Η έξωση της ηλικιωμένης γυναίκας από την κατοικία της στη Μαδρίτη προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις, με χιλιάδες Ισπανούς να βγαίνουν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για το υψηλό κόστος ενοικίων και τις μαζικές εξώσεις. Στο πακέτο μέτρων περιλαμβάνονταν επίσης φορολογικά κίνητρα για ενοικιαστές και ιδιοκτήτες, καθώς και χρηματοδοτικά εργαλεία για την αγορά πρώτης κατοικίας.
Τα σενάρια για τις εκλογές και οι αντιδράσεις
Μετά την ήττα στη Βουλή, ο Σάντσεθ βρέθηκε αντιμέτωπος με δύο βασικά σενάρια. Το πρώτο αφορά την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, με πιθανότερη ημερομηνία την 29η Νοεμβρίου. Αν ο πρωθυπουργός επιλέξει αυτή την οδό, το διάταγμα διάλυσης του Κοινοβουλίου θα δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους, το γνωστό BOE, ενώ από εκείνη τη στιγμή ξεκινά η προθεσμία των 54 ημερών που ορίζει ο ισπανικός εκλογικός νόμος μέχρι την ημέρα της ψηφοφορίας. Το δεύτερο σενάριο προβλέπει προσπάθεια διατήρησης της κυβερνητικής θητείας μέσω νέων διαπραγματεύσεων με το Junts, με στόχο τη διάλυση του Κοινοβουλίου στο πρώτο τρίμηνο του 2027, όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί.
Σύμφωνα με ανάλυση της εφημερίδας El Pais, το ακροδεξιό Vox είναι το μόνο κόμμα που φαίνεται να κερδίζει έδαφος εν μέσω αυτής της πολιτικής αναταραχής, με το PP να χαρακτηρίζεται ως ο μεγαλύτερος χαμένος σύμφωνα με δημοσκόπηση. Μέσα στο PSOE, η πλειοψηφία των στελεχών φαίνεται να τάσσεται υπέρ της άμεσης διάλυσης του Κοινοβουλίου και της προκήρυξης εκλογών το συντομότερο δυνατό, θεωρώντας ότι η τρέχουσα συγκυρία, με τη δεξιά αντιπολίτευση να αποδίδεται υπεύθυνη για την απόρριψη των μέτρων στέγασης, είναι ευνοϊκή για τους Σοσιαλιστές.
Η κυβέρνηση εξετάζει παράλληλα τρόπους επαναφοράς τουλάχιστον μέρους των ρυθμίσεων για τη στέγαση, ανεξάρτητα από την απόφαση για τις εκλογές. Ένα από τα σενάρια που συζητούνται αφορά την επανακατάθεση της λεγόμενης «ασπίδας κατά των εξώσεων» μέσω της Μόνιμης Αντιπροσωπείας του Κοινοβουλίου. Το ζήτημα της στέγασης παραμένει σταθερά στην κορυφή των ανησυχιών των Ισπανών πολιτών, κάτι που ο Σάντσεθ ενδέχεται να επιχειρήσει να αξιοποιήσει πολιτικά, παρουσιάζοντας την αντιπολίτευση ως εμπόδιο στην επίλυση της κρίσης.
Το διάγγελμα της Δευτέρας αναμένεται να δώσει τέλος στην αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί τις τελευταίες ημέρες στη Μαδρίτη. Ωστόσο, οι πολίτες που διαδηλώνουν στους δρόμους για δίκαια ενοίκια και κατάργηση των εξώσεων δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις τους, ανεξάρτητα από την πολιτική εξέλιξη που θα ακολουθήσει το τελικό διάταγμα διάλυσης ή τη νέα προσπάθεια διαπραγμάτευσης.
