Ο Βρετανός ψυχίατρος, φιλόσοφος και νευροεπιστήμονας Ίαν Μακγκίλκριστ απάντησε στο ερώτημα αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη ψυχή, σε συνέντευξή του στο βρετανικό μέσο Unherd. Κατά τον ίδιο, κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο, καθώς αυτό που λείπει πρωτίστως από την τεχνητή νοημοσύνη είναι η ανθρώπινη σχέση. Ο επιστήμονας υποστήριξε ότι η τεχνητή νοημοσύνη στερείται σώμα, συναισθήματα και ψυχή, συνδέοντας αυτή τη διαφορά με τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια περίοδο όπου η συζήτηση για τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης απέναντι στον άνθρωπο εντείνεται διεθνώς.
Διαβάστε επίσης: Η Μαρία Αντωνά απαντά σε σχόλια για την εμφάνισή της
Η έλλειψη σχεσιακότητας στην τεχνητή νοημοσύνη
Σε όσα δήλωσε, ο Μακγκίλκριστ ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «χάνονται πολλά πράγματα. Πρώτα απ’ όλα, η σχεσιακότητα». Πρόκειται για τη φιλοσοφική και κοινωνική θεώρηση σύμφωνα με την οποία τα πάντα ορίζονται και κατανοούνται μέσα από τις αλληλεπιδράσεις και τις σχέσεις τους και όχι ως απομονωμένες οντότητες. Ο ίδιος εξήγησε ότι αυτή η σχεσιακότητα, αυτό το «ανάμεσα» στις σχέσεις, φέρνει μαζί της ένα στοιχείο ευαλωτότητας, που σημαίνει ότι κανείς δεν κατέχει κάτι οριστικά, αλλά το μοιράζεται με έναν άλλο ανθρώπινο νου. Για τον Μακγκίλκριστ, αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που απουσιάζει από την τεχνητή νοημοσύνη.
«Δεν έχει σώμα. Δεν έχει συναισθήματα. Δεν έχει ψυχή. Και όταν σκεφτείτε πόσο μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης αποτελούν αυτά τα πράγματα, τότε της λείπουν πάρα πολλά», ανέφερε ο Βρετανός επιστήμονας, θέτοντας ουσιαστικά ένα όριο ανάμεσα στις ικανότητες της μηχανής και στην ανθρώπινη εμπειρία.
Δεξί ημισφαίριο, ποίηση και μουσική
Ο Μακγκίλκριστ συνέδεσε αυτή τη διαφορά με όσα θεωρεί ότι χαρακτηρίζουν το δεξί ημισφαίριο του ανθρώπινου εγκεφάλου. Όπως είπε, «το δεξί ημισφαίριο είναι μακράν καλύτερος οδηγός προς την πραγματικότητα από το αριστερό». Πρόσθεσε ότι το δεξί ημισφαίριο μπορεί να συνδέσει τον άνθρωπο με πολλά σημαντικά πράγματα, και πρώτα απ’ όλα με αυτό που είναι άρρητο ή υπονοούμενο, καθώς σχεδόν όλα όσα έχουν πραγματική σημασία παραμένουν άρρητα.
Για να στηρίξει το επιχείρημά του, ο φιλόσοφος αναφέρθηκε στην ποίηση και στη μουσική. Εξήγησε ότι αν κάποιος πάρει ένα ποίημα που μιλά έμμεσα, μέσα από τη μεταφορά και τον τόνο, και προσπαθήσει να περιγράψει σε καθημερινό πεζό λόγο περί τίνος πρόκειται, τότε όλο το νόημα καταρρέει. Το ίδιο, σύμφωνα με τον ίδιο, συμβαίνει και με τη μουσική, όπου τα πάντα είναι άρρητα και βρίσκονται στη συνολική μορφή του έργου, στη λεγόμενη Gestalt. Όπως σημείωσε, αυτή η ιδέα της Gestalt είναι κάτι που μια μηχανή δεν μπορεί να κατανοήσει, επειδή διασπά τα πράγματα σε επιμέρους στοιχεία και θεωρεί ότι το όλον αποτελείται απλά από το άθροισμά τους.
Ο Μακγκίλκριστ κατέληξε σε μια σαφή διάκριση ανάμεσα στον άνθρωπο και τη μηχανή, λέγοντας ότι όλα όσα σημαίνουν τόσα πολλά και μεσολαβούν στη δημιουργία νοήματος είναι ανοιχτά στο δεξί ημισφαίριο, ενώ μια μηχανή δεν διαθέτει τίποτα από αυτά. Σύμφωνα με τον ίδιο, η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί μέσα από ανάλυση και κατάτμηση, μια διαδικασία αντίθετη με τον τρόπο που ο ανθρώπινος νους προσλαμβάνει το νόημα, γεγονός που θεωρεί θεμελιώδη διαφορά και όχι απλώς τεχνικό περιορισμό που θα ξεπεραστεί με την πάροδο του χρόνου.
Ερωτηθείς αν οι άνθρωποι πράγματι έχουν ψυχή, ο Μακγκίλκριστ απάντησε καταφατικά, λέγοντας ότι πιστεύει πως έχουμε, αν και πιθανότατα η ψυχή είναι αρκετά διαφορετική από την αντίληψη που επικρατεί στη λαϊκή κουλτούρα. Πρόσθεσε ότι ενδεχομένως βρισκόμαστε στη διαδικασία να τη χάσουμε, καθώς δεν είναι κάτι δεδομένο, και σημείωσε πως η αποξένωσή μας από την ψυχή συμβαδίζει, με έναν παράξενο τρόπο, με την αποξένωσή μας από το σώμα.
