Μια ανησυχητική εικόνα για την κατάσταση των πληθυσμών άγριας ζωής σε παγκόσμιο επίπεδο αποκαλύπτει νέα έκθεση του WWF, σε συνεργασία με τη Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου (ZSL). Σύμφωνα με τα στοιχεία, μέσα σε διάστημα 52 ετών οι πληθυσμοί σπονδυλωτών ζώων κατέγραψαν μέση μείωση της τάξης του 73%. Παρά το αρνητικό συνολικό πρόσημο, η έρευνα εντοπίζει και θετικά σημάδια, ιδιαίτερα για ορισμένα εμβληματικά είδη της Μεσογείου. Η έκθεση «Ζωντανός Πλανήτης» αποτελεί μία από τις πιο εκτεταμένες καταγραφές του είδους παγκοσμίως.
Διαβάστε επίσης: Η παράξενη πινακίδα «Κολωνάκι» στην καρδιά των Αγράφων
Τα στοιχεία της έκθεσης για τους πληθυσμούς άγριας ζωής
Η έρευνα παρακολούθησε πάνω από 35.000 επιμέρους πληθυσμούς, οι οποίοι καλύπτουν συνολικά 5.790 είδη θηλαστικών, πτηνών, αμφιβίων, ερπετών και ψαριών, για την περίοδο από το 1970 έως το 2022. Κατά μέσο όρο, το μέγεθος των πληθυσμών μειώνεται με ρυθμό 2,5% ετησίως, μια τάση που οι επιστήμονες περιγράφουν ως ιδιαίτερα ανησυχητική. Τα μεγαλύτερα πλήγματα καταγράφονται στα οικοσυστήματα γλυκού νερού, με μείωση 85%, στα χερσαία οικοσυστήματα με 69%, και στα θαλάσσια με 59%. Σε γεωγραφικό επίπεδο, οι μεγαλύτερες απώλειες εντοπίζονται στη Νότια Αμερική και στην Αφρική.
Ως κύρια αιτία της κατάρρευσης αναγνωρίζεται η απώλεια και υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων των ζώων, ενώ ακολουθούν η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων, η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση, τα ξενικά είδη και οι ασθένειες. Η έκθεση διευκρινίζει πάντως πως το ποσοστό του 73% δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν τα τρία τέταρτα των άγριων ζώων του πλανήτη, καθώς αφορά αναλογικές μεταβολές στο μέγεθος των πληθυσμών και όχι τον απόλυτο αριθμό των ζώων που χάθηκαν. «Οι παρακολουθούμενοι πληθυσμοί συνεχίζουν κατά μέσο όρο να μειώνονται, χωρίς να υπάρχουν ακόμη ενδείξεις ανάκαμψης σε παγκόσμιο επίπεδο», δήλωσε ο Άντριου Τέρι, επικεφαλής του τομέα προστασίας της φύσης στη ZSL.
Θετικά σημάδια για καρέτα καρέτα και ερυθρό τόνο στην Ελλάδα
Παρά τη δυσοίωνη συνολική εικόνα, η έκθεση επισημαίνει ότι οι μισοί από τους πληθυσμούς ειδών που εξετάστηκαν παραμένουν σταθεροί ή παρουσιάζουν αύξηση. Ανάκαμψη καταγράφεται σε πληθυσμούς εμβληματικών ειδών, όπως οι θαλάσσιες χελώνες, ο ερυθρός τόνος, οι τίγρεις και οι ελέφαντες. Για τη Μεσόγειο και ειδικότερα για την Ελλάδα, τα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά για δύο απειλούμενα είδη. Στην περίπτωση της χελώνας Caretta caretta, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται σταθερή αύξηση των φωλιών στις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας της χώρας, τον Κυπαρισσιακό Κόλπο και τον Κόλπο του Λαγανά, στη Ζάκυνθο.
Η ανάκαμψη αυτή συνδέεται άμεσα με τα μέτρα προστασίας που εφαρμόζονται στις περιοχές εδώ και περίπου 30 χρόνια. Παράλληλα, θετική τάση καταγράφεται και στον πληθυσμό του ερυθρού τόνου (Thunnus thynnus) στη Μεσόγειο, η οποία αποδίδεται στη βελτίωση της διαχείρισης του είδους τα τελευταία χρόνια. Τα δύο αυτά παραδείγματα, σύμφωνα με την έκθεση, αποδεικνύουν ότι οργανωμένα και μακροχρόνια προγράμματα προστασίας μπορούν να αντιστρέψουν αρνητικές τάσεις, έστω και σε τοπικό επίπεδο, ενώ η συνολική εικόνα για τους πληθυσμούς άγριας ζωής παγκοσμίως παραμένει ανησυχητική.
Οι ερευνητές του WWF και της ZSL τονίζουν ότι η διατήρηση και επέκταση τέτοιων στοχευμένων παρεμβάσεων, όπως αυτές που εφαρμόστηκαν στον Κυπαρισσιακό Κόλπο και τον Κόλπο Λαγανά, θα κρίνει αν παρόμοιες επιτυχίες μπορούν να αναπαραχθούν και για άλλα απειλούμενα είδη στα επόμενα χρόνια.
