Πρέσπες προϋπόθεση για την ένταξη των Σκοπίων

Πέρα από τον έλεγχο της ρητορικής των Σκοπίων για το όνομα, η ετήσια Έκθεση Προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θέτει έναν σαφή όρο στην ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας. Η Κομισιόν, στην αξιολόγηση που δημοσιοποίησε την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2026, συνδέει ευθέως την καλόπιστη εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών με τη διατήρηση ομαλών σχέσεων καλής γειτονίας. Το μήνυμα προς την πολιτική ηγεσία της γειτονικής χώρας είναι ότι η συνεπής τήρηση των διμερών δεσμεύσεων παραμένει αναγκαία για το δρόμο προς την ένταξη.

Η καλή γειτονία ως κλειδί της ευρωπαϊκής πορείας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει στην έκθεσή της επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις όπου μέλη της κυβέρνησης και ανώτεροι κρατικοί αξιωματούχοι παραβλέπουν τις προβλέψεις της Συμφωνίας των Πρεσπών. Η πιο συχνή απόκλιση, όπως σημειώνεται, είναι η αποφυγή της συνταγματικά κατοχυρωμένης ονομασίας της χώρας στις δημόσιες τοποθετήσεις. Οι Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι τέτοιες πρακτικές μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τις σχέσεις καλής γειτονίας, ένα πεδίο που κρίνει καθοριστικά στην αξιολόγηση κάθε υποψήφιας προς ένταξη χώρας.

Η σύνδεση αυτή δεν είναι απλή τυπική διαδικασία. Για τα Σκόπια, η πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση περνά υποχρεωτικά μέσα από την εφαρμογή των διμερών συμφωνιών που έχουν υπογραφεί με γειτονικά κράτη, με τη Συμφωνία των Πρεσπών να διακρίνεται ως η κρισιμότερη. Η Κομισιόν καθιστά σαφές ότι η καλόπιστη τήρηση των δεσμεύσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη συνέχιση της ενταξιακής διαδικασίας, θέτοντας την Αθήνα ως απαραίτητη στο τραπέζι κάθε επόμενου βήματος.

Υπενθυμίζεται ότι η Συμφωνία των Πρεσπών υπεγράφη τον Ιούνιο του 2018 και τέθηκε σε ισχύ τον Φεβρουάριο του 2019, κλείνοντας μια πολυετή διπλωματική αντιπαράθεση για το ζήτημα της ονομασίας. Με βάση τις προβλέψεις της, καθιερώθηκε η επίσημη ονομασία Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, καθώς και η συντομότερη εκδοχή Βόρεια Μακεδονία για κάθε χρήση στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.

Η συνεργασία Αθήνας-Σκοπίων πέρα από το όνομα

Παρά τον προβληματισμό που διατυπώνει, η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι η συνεργασία ανάμεσα στην Αθήνα και τα Σκόπια αναπτύσσεται σε ευρύ φάσμα τομέων. Η έκθεση αναφέρει τη συνεργασία στην οικονομία, τις υποδομές και την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα, καθώς και στον τουρισμό και τον πολιτισμό. Το εύρος αυτό δείχνει ότι το πρόβλημα εντοπίζεται στη δημόσια ρητορική ορισμένων αξιωματούχων και όχι στο σύνολο των διμερών σχέσεων.

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν αφήνει περιθώρια για χαλαρή ερμηνεία. Υπογραμμίζει ότι η συνεπής και καλόπιστη εφαρμογή των διμερών συμφωνιών, με ιδιαίτερη έμφαση στη Συμφωνία των Πρεσπών, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση των ομαλών σχέσεων. Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τη ρητορική του πρωθυπουργού Χρίστιαν Μίτσκοσκι και στελεχών του κυβερνώντος VMRO-DPMNE, που συχνά χρησιμοποιούν τον όρο «Μακεδονία» αποφεύγοντας τον γεωγραφικό προσδιορισμό «Βόρεια».

Για την Αθήνα, η καταγραφή αυτή από τις Βρυξέλλες λειτουργεί ως θεσμική επιβεβαίωση των ελληνικών θέσεων. Η σύνδεση της τήρησης της συμφωνίας με την ευρωπαϊκή προοπτική των Σκοπίων ενισχύει το διπλωματικό βάρος της ελληνικής πλευράς, η οποία επιμένει ότι ο σεβασμός στη συνταγματική ονομασία αποτελεί μη διαπραγματεύσιμη βάση για τη σχέση των δύο χωρών.