Βανς: Το μανιφέστο που ανοίγει την κούρσα του 2028

Λίγες ώρες μετά τη βαριά ήττα των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια ασυνήθιστα αιχμηρή ανάρτηση-μανιφέστο. Το κείμενο δεν αποτελεί απλή αποτίμηση του αποτελέσματος, αλλά την πρώτη ουσιαστική κίνηση του αντιπροέδρου προς τη διεκδίκηση της ηγεσίας του κόμματος μετά τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Βανς αποδίδει τη συντριβή στον πόλεμο με το Ιράν και στην αποτυχία του οικονομικού μηνύματος, διαφοροποιούμενος ανοιχτά από τον πρόεδρο. Με στόχο τις προεδρικές εκλογές του 2028, επιχειρεί να ανασυγκροτήσει τη συμμαχία που έφερε το κίνημα MAGA στην εξουσία.

Ο Τραμπ στους πολυελαίους, ο Βανς στα εκλογικά συντρίμμια

Την Τετάρτη στον Λευκό Οίκο εκτυλίχθηκε μια ενδεικτική σκηνή της απόστασης που χωρίζει πλέον τους δύο άνδρες. Ενώ ο Τραμπ παρακολουθούσε την τοποθέτηση της τελευταίας δοκού στην οροφή της υπό κατασκευή αίθουσας χορού, ο αντιπρόεδρος Βανς ξεκινούσε ουσιαστικά τη δική του πολιτική εκστρατεία. Ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ χαρακτήρισε την ημέρα «ημέρα γιορτής», με τον πρόεδρο να μιλά για πολυελαίους και μαρμάρινα δάπεδα.

Η προσήλωση του προέδρου σε ένα έργο προσωπικής προβολής συμβόλιζε την απόστασή του από τις οικονομικές δυσκολίες των πολιτών. Το αυξημένο κόστος ζωής και οι τιμές των καυσίμων βρέθηκαν στο επίκεντρο της δυσαρέσκειας που οδήγησε στην απώλεια τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας. Παρά την έκταση της αποτυχίας, ο Τραμπ δεν εμφανίστηκε απογοητευμένος, κατά τα αναφερόμενα στο Fox News, όπου αρνήθηκε ότι το αποτέλεσμα αποτελεί πλήγμα εναντίον του.

Την ίδια στιγμή, ο Βανς αντιμετωπίζει διαφορετική πρόκληση: την ανασυγκρότηση του εκλογικού συνασπισμού που έφερε τον Τραμπ στην εξουσία, καράλληλα με τη διατήρηση των δικών του προεδρικών φιλοδοξιών.

«Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος» - οι αιχμές του αντιπροέδρου

Η ανάρτηση προκάλεσε αίσθηση γιατί περιλάμβανε αρκετές, όχι και τόσο καλυμμένες, επικρίσεις για τις επιλογές της δεύτερης θητείας Τραμπ. Ο Βανς αναγνώρισε ότι το οικονομικό μήνυμα των Ρεπουμπλικάνων δεν ήταν αρκετά αποτελεσματικό στην τελική ευθεία, την ώρα που ο πρόεδρος μιλούσε για μια «χρυσή εποχή» και οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ αυξάνονταν. Ιδιαίτερα κατηγορηματική ήταν η αναφορά του στη σύγκρουση με το Ιράν. «Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος», έγραψε, αποδίδοντας ευθέως στην εμπλοκή και στις οικονομικές συνέπειές της το αποτέλεσμα.

Ο αντιπρόεδρος επιμένει ότι το πρόβλημα δεν ήταν η προσέλευση των ψηφοφόρων. Στη Φλόριντα το εκλογικό σώμα ήταν κατά 9 μονάδες πιο ρεπουμπλικανικό παρά δημοκρατικό, μόλις δύο μονάδες χειρότερα από το 2024. Το ουσιαστικό πρόβλημα, γράφει, ήταν ότι πολλοί από όσους ψήφισαν Τραμπ και Βανς το 2024 στράφηκαν στους Δημοκρατικούς το 2026. Έμπειρος δημοσκόπος τον είχε προειδοποιήσει πως το κόμμα θα έχανε τη λαϊκή ψήφο με διαφορά 13 μονάδων.

Στελέχη των Ρεπουμπλικάνων εκτιμούν πως τέτοιες διαφοροποιήσεις ενδέχεται να γίνουν συχνότερες, εάν εξασθενήσει η επιρροή του Τραμπ στη βάση του κόμματος. Ο βετεράνος πολιτικός σύμβουλος Τζον Φίχερι χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «τεράστια καταστροφή». Για τον Βανς, το μανιφέστο λειτουργεί ως αφετηρία για τη δική του πορεία προς το χρίσμα του 2028.