Ρωσία - Ιαπωνία: πίσω από την κατάσχεση της Japan Tobacco

Η απόφαση του Βλαντίμιρ Πούτιν να θέσει υπό προσωρινή διαχείριση τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία της ιαπωνικής Japan Tobacco International δεν ήρθε σε κενό αέρος. Πίσω από το προεδρικό διάταγμα που δημοσιοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου κρύβεται μια ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ Μόσχας και Τόκιο. Το Κρεμλίνο δεν διευκρίνισε τον λόγο της κίνησης, όμως η επιλογή της στιγμής και του στόχου μιλά από μόνη της. Το simera24.gr ανατέμνει το γεωπολιτικό υπόβαθρο μιας απόφασης που ξεπερνά τα όρια της ρωσικής αγοράς καπνού.

Η ρήξη Μόσχας - Τόκιο πίσω από το διάταγμα

Η Japan Tobacco International αποτελεί μέρος του ιαπωνικού ομίλου Japan Tobacco Inc. και, με βάση τα στοιχεία που επικαλείται η ίδια, είναι η μεγαλύτερη καπνοβιομηχανία στη Ρωσία ως προς τον όγκο πωλήσεων. Το διάταγμα μεταβιβάζει τα μερίδιά της σε τέσσερις εταιρείες στη διαχείριση της ρωσικής Industrial Assets. Η μεταφορά σε προσωρινή διαχείριση δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με οριστική αλλαγή ιδιοκτησίας, ωστόσο αφαιρεί από τον ξένο όμιλο τον έλεγχο των δραστηριοτήτων του. Η εταιρεία δεν είχε απαντήσει άμεσα σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό.

Η στόχευση της Ιαπωνίας δύσκολα μπορεί να διαβαστεί ανεξάρτητα από την κλιμάκωση των τελευταίων εβδομάδων. Τον Οκτώβριο, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε εχθρική ενέργεια την πώληση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ουκρανία από ιαπωνική εταιρεία, προειδοποιώντας για αυστηρή αντίδραση. Τον ίδιο μήνα, οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν τη σύλληψη Ιάπωνα δημοσιογράφου στην περιοχή της Σαχαλίνης, με την υποψία της κατασκοπείας. Το διάταγμα για την Japan Tobacco έρχεται να προστεθεί σε αυτό το φορτισμένο κλίμα, δίνοντας οικονομική διάσταση σε μια διπλωματική ένταση που μεγαλώνει.

Από τη Nestlé στην Japan Tobacco: η αλυσίδα των κατασχέσεων

Η ιαπωνική καπνοβιομηχανία δεν είναι η πρώτη μεγάλη ξένη επιχείρηση που βρίσκεται αντιμέτωπη με αντίστοιχη απόφαση της Μόσχας. Τον Σεπτέμβριο, η Ρωσία έθεσε υπό προσωρινή διαχείριση τα περιουσιακά στοιχεία της ελβετικής Nestlé, της γερμανικής Metro AG και της γαλλικής Auchan. Ακολούθησε, τον Οκτώβριο, η ανάληψη του ελέγχου των ρωσικών δραστηριοτήτων τεσσάρων ακόμη ευρωπαϊκών εταιρειών, σχηματίζοντας ένα μοτίβο που πλέον δύσκολα μοιάζει τυχαίο.

Οι ρωσικές αρχές είχαν συνδέσει τις προηγούμενες αποφάσεις με τη στήριξη ευρωπαϊκών χωρών προς την Ουκρανία, αλλά και με αυτό που η Μόσχα χαρακτηρίζει παράνομη απαλλοτρίωση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό. Παρότι το διάταγμα για την Japan Tobacco δεν αναφέρει ρητά την αιτία, το Κρεμλίνο έχει επανειλημμένα συνδέσει αντίστοιχες κινήσεις με τη στάση κρατών που χαρακτηρίζει «μη φιλικά» προς τη Ρωσία. Το εργαλείο της προσωρινής διαχείρισης λειτουργεί έτσι ως μοχλός πίεσης απέναντι σε δυτικές και, πλέον, ασιατικές κυβερνήσεις.

Οι τέσσερις επιχειρήσεις που περιλαμβάνονται στο διάταγμα καλύπτουν διαφορετικά στάδια της παραγωγικής αλυσίδας. Οι εγκαταστάσεις της Petro στην Αγία Πετρούπολη και της JTI Donskoy Tabak στο Ροστόφ επί του Ντον παράγουν έτοιμα προϊόντα καπνού, ενώ η JTI Yelets, στην περιφέρεια Λίπετσκ, και η Kres Neva, στην περιφέρεια Λένινγκραντ, δραστηριοποιούνται στην επεξεργασία πρώτων υλών. Με αυτόν τον τρόπο, ο έλεγχος που περνά στη ρωσική πλευρά αγγίζει ολόκληρη τη διαδρομή του προϊόντος, από την πρώτη ύλη έως το ράφι.