Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά σε πέντε στοχευμένες παρεμβάσεις για τη διευθέτηση του ιδιωτικού χρέους, με τις «κόκκινες οφειλές» νοικοκυριών και επιχειρήσεων προς εφορία, ΕΦΚΑ, τράπεζες και servicers να υπερβαίνουν τα 235 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι νέες ρυθμίσεις θα ενεργοποιηθούν σταδιακά έως το τέλος Ιουνίου και περιλαμβάνουν μέτρα προστασίας της πρώτης κατοικίας, νέες διαδικασίες τακτοποίησης οφειλών και τη λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ ανακοίνωσε εκτεταμένο σχέδιο ψηφιακών ελέγχων με τεχνητή νοημοσύνη για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, με στόχο περισσότερους από 194.000 ελέγχους το 2026.
Τι προβλέπουν οι πέντε νέες ρυθμίσεις για το ιδιωτικό χρέος
Η πρώτη και πιο κρίσιμη παρέμβαση αφορά τη στοχευμένη προστασία της πρώτης κατοικίας. Οι δανειολήπτες θα μπορούν να ζητούν ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού αποκλειστικά για την κύρια κατοικία τους, απομονώνοντάς την από την υπόλοιπη περιουσία. Σε αντίθεση με το ισχύον πλαίσιο, όπου λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των οφειλών, η νέα διαδικασία εστιάζει μόνο στην αξία του ακινήτου και στα εισοδήματα του οφειλέτη. Ο οφειλέτης αποκτά έτσι τη δυνατότητα να επιτύχει μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, ενώ η υπόλοιπη περιουσία ρευστοποιείται μέσω πλειστηριασμών με τα έσοδα να κατευθύνονται στην αποπληρωμή των λοιπών χρεών.
Η δεύτερη ρύθμιση αφορά έκτακτη διευθέτηση σε 72 δόσεις για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς Εφορία και ΕΦΚΑ που έχουν βεβαιωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 και παραμένουν αρρύθμιστες έως τις 21 Απριλίου 2026. Η ενεργοποίησή της αναμένεται μέσα στον Ιούνιο. Προϋπόθεση ένταξης είναι η τακτοποίηση ή ρύθμιση των χρεών που δημιουργήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024, ώστε να διασφαλιστεί η συμμόρφωση των οφειλετών με τις τρέχουσες υποχρεώσεις τους. Η ρύθμιση αυτή απευθύνεται σε μεγάλο εύρος οφειλετών που βρέθηκαν σε δυσχερή θέση κατά την προηγούμενη περίοδο και δεν κατάφεραν να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους.
Για οφειλέτες με βαθύτερες δυσκολίες, η τρίτη παρέμβαση προβλέπει ρύθμιση έως 240 μηνιαίες δόσεις για οφειλές άνω των 5.000 ευρώ προς Εφορία και ΕΦΚΑ. Ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτηση υπαγωγής στον εξωδικαστικό μηχανισμό, συναινώντας στην άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου για πλήρη αξιολόγηση της οικονομικής του κατάστασης. Το επιτόκιο καθορίζεται στο 3%, ενώ προβλέπεται δυνατότητα «κουρέματος» υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, κάτι που ανοίγει ουσιαστική διέξοδο για όσους βρίσκονται σε αδυναμία πλήρους αποπληρωμής.
Φορέας Επαναμίσθωσης και άρση κατάσχεσης: τα υπόλοιπα μέτρα
Σε τελική φάση βρίσκεται η δημιουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ο οποίος θα αγοράζει την πρώτη κατοικία ευάλωτων οφειλετών που οδηγείται σε πλειστηριασμό και θα τη μισθώνει υποχρεωτικά για 12 χρόνια. Ο οφειλέτης δεν χάνει το σπίτι του και διατηρεί τη δυνατότητα επαναγοράς μετά τη λήξη της μίσθωσης, εφόσον είναι συνεπής στις πληρωμές και έχει ανακάμψει οικονομικά. Η επαναγορά μπορεί να γίνει και νωρίτερα, πριν τη συμπλήρωση της 12ετίας, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι. Παράλληλα, το κράτος χορηγεί στεγαστικό επίδομα από 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως για όλο το διάστημα της μίσθωσης από τον Φορέα.
Η πέμπτη παρέμβαση αφορά την άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού, η οποία ενεργοποιείται με την άμεση εξόφληση του 25% της συνολικής οφειλής, υπό τον όρο ότι το υπόλοιπο ποσό εντάσσεται σε ρύθμιση. Το μέτρο εφαρμόζεται μόνο μία φορά ανά οφειλέτη, ενώ σε περίπτωση νέου χρέους επιτρέπεται εκ νέου άρση μόνο μετά από πλήρη εξόφληση. Πρόκειται για ρύθμιση που επιτρέπει σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά να ξεπαγώσουν τους λογαριασμούς τους και να επανέλθουν σε λειτουργική ομαλότητα, χωρίς να βρίσκονται σε ασφυξία λόγω της κατάσχεσης.
Ψηφιακοί έλεγχοι με ΑΙ: η ΑΑΔΕ σαρώνει για φοροδιαφυγή
Ταυτόχρονα με τις ρυθμίσεις για το ιδιωτικό χρέος, η ΑΑΔΕ ανακοίνωσε πλήρη ψηφιακή χαρτογράφηση φορολογουμένων και επιχειρήσεων στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Σχεδίου 2026. Το σχέδιο προβλέπει περισσότερους από 194.000 ελέγχους και έρευνες, με κεντρικό στόχο τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων, ύποπτων συναλλαγών και κυκλωμάτων λαθρεμπορίου. Οι έλεγχοι θα βασίζονται σε προγνωστικά μοντέλα ανάλυσης κινδύνου και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που ανιχνεύουν μοτίβα φοροδιαφυγής πριν ακόμα ξεκινήσει ο επίσημος φορολογικός έλεγχος.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία πλήρους ψηφιακού φακέλου για κάθε ΑΦΜ, με εφαρμογή μοντέλων παραβατικής συμπεριφοράς που εντοπίζουν αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων και πραγματικών εισοδημάτων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους ελέγχους επιχειρήσεων υψηλού κινδύνου, στο ηλεκτρονικό εμπόριο και σε κυκλώματα ενδοκοινοτικού ΦΠΑ. Ενισχύεται επίσης ο εντοπισμός τραπεζικών καταθέσεων και περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό μέσω ανταλλαγής πληροφοριών με περισσότερες από 90 χώρες. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν και οι συναλλαγές μέσω POS, με τη διασύνδεση ταμειακών μηχανών και νέο λογισμικό που εντοπίζει ύποπτες κινήσεις.
Ωστόσο, το νέο ψηφιακό οπλοστάσιο δεν σταματά εκεί. Ενεργοποιείται πλήρως το σύστημα PARE (Payment Capacity – Attitude – Recency – Event), που δημιουργεί αναλυτικό προφίλ για κάθε οφειλέτη, αξιολογώντας εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία, τραπεζικούς λογαριασμούς και φορολογική συνέπεια. Παράλληλα εισέρχεται στην τελική ευθεία το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) ως ενιαία βάση δεδομένων για όλα τα στοιχεία ιδιοκτησίας και μίσθωσης ακινήτων. Επεκτείνεται η ηλεκτρονική τιμολόγηση, αναβαθμίζεται το myDATA και ενεργοποιείται σταδιακά το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής, μέσω του οποίου η διακίνηση αγαθών θα παρακολουθείται σε πραγματικό χρόνο.
