Μετά την επίδειξη ισχύος στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν φαίνεται να στρέφει το βλέμμα του σε έναν νέο, εξίσου κρίσιμο στόχο: τα υποθαλάσσια καλώδια που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του παγκόσμιου ίντερνετ. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN, η Τεχεράνη εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο επιβολής τελών χρήσης σε μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες για τη διέλευση δεδομένων μέσα από καλώδια που διασχίζουν την ευαίσθητη αυτή περιοχή. Πρόκειται για μια κίνηση που, αν υλοποιηθεί, θα μπορούσε να αναστατώσει συστήματα επικοινωνίας και χρηματοοικονομικές ροές αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων σε ολόκληρο τον κόσμο. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια συγκυρία αυξημένης γεωπολιτικής έντασης ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ιρανοί βουλευτές συζήτησαν την περασμένη εβδομάδα ένα εκτεταμένο σχέδιο που αφορά όχι μόνο καλώδια που εξυπηρετούν άμεσα το Ιράν, αλλά και υποδομές που συνδέουν αραβικές χώρες με Ευρώπη και Ασία. Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος της χώρας, Εμπραχίμ Ζολφαγκαρί, δεν άφησε περιθώρια παρερμηνείας: «θα επιβάλουμε τέλη στα καλώδια διαδικτύου», έγραψε χαρακτηριστικά στο X. Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης άφησαν να διαρρεύσουν λεπτομέρειες ενός σχεδίου που θα υποχρέωνε κολοσσούς όπως η Google, η Microsoft, η Meta και η Amazon να καταβάλλουν οικονομικές εισφορές. Σύμφωνα με το ίδιο σχέδιο, εταιρείες υποθαλάσσιων καλωδίων θα χρειάζονται άδειες διέλευσης, ενώ η συντήρηση των υποδομών θα ανατίθετο αποκλειστικά σε ιρανικές εταιρείες.
Η «ραχοκοκαλιά» του παγκόσμιου ίντερνετ στο στόχαστρο
Για να κατανοήσει κανείς το πραγματικό μέγεθος της απειλής, πρέπει πρώτα να αντιληφθεί τι ακριβώς εξυπηρετούν τα υποθαλάσσια καλώδια. Μεταφέρουν τη συντριπτική πλειονότητα της παγκόσμιας διαδικτυακής κίνησης, υποστηρίζοντας τραπεζικά συστήματα, υποδομές cloud, διεθνείς επικοινωνίες και χρηματιστηριακές συναλλαγές. Ειδικοί του τομέα επισημαίνουν ότι μια πιθανή διακοπή στη λειτουργία τους θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις που θα αγγίξουν τα πάντα: από τις διεθνείς πληρωμές και τα τραπεζικά δίκτυα έως τις στρατιωτικές επικοινωνίες, τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και τα πλατφόρμες streaming. Σε αυτό το πλαίσιο, η εκτίμηση ότι δύο βασικά καλώδια διέρχονται από ιρανικά χωρικά ύδατα αναβαθμίζει σημαντικά τον θεωρητικό κίνδυνο.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια στοχευμένη επίθεση στις υποδομές αυτές θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη και παρατεταμένη διαταραχή που θα εκτεινόταν από τη Μέση Ανατολή έως την Ασία και την Αφρική. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικά ερωτηματικά ως προς την πρακτική εφαρμογή τέτοιων σχεδίων. Δεν είναι απόλυτα βέβαιο αν όλα τα καλώδια που αναφέρονται διέρχονται πράγματι από ιρανικά χωρικά ύδατα, ενώ οι αμερικανικές κυρώσεις απαγορεύουν ρητά κάθε είδους συναλλαγές με το Ιράν, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δυσχερή οποιαδήποτε πληρωμή από δυτικές εταιρείες. Παρά ταύτα, ιρανικά κρατικά μέσα δεν έχουν διστάσει να προειδοποιήσουν εμμέσως πως τυχόν πλήγμα στα καλώδια θα είχε άμεσες και σοβαρές συνέπειες σε παγκόσμια κλίμακα.
Γεωγραφία ως όπλο πίεσης
Πίσω από τις συγκεκριμένες απειλές κρύβεται μια ευρύτερη στρατηγική λογική που οικονομικοί αναλυτές αναγνωρίζουν ολοένα και πιο καθαρά. Η Τεχεράνη επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση ως μοχλό πίεσης απέναντι στη Δύση, ιδιαίτερα απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες του Τραμπ. Η λογική είναι απλή και ταυτόχρονα ανατριχιαστικά αποτελεσματική: αν το κόστος μιας πιθανής σύγκρουσης ή πίεσης γίνει αρκετά υψηλό για όλους τους εμπλεκόμενους, τότε κανείς δεν θα τολμήσει να προχωρήσει σε επιθετικές κινήσεις. Με τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ να αποδεικνύει εμπράκτως αυτή τη δυνατότητα, το Ιράν τώρα επιχειρεί να επεκτείνει τον «χάρτη εκβιασμού» του και στον ψηφιακό κόσμο. Η κίνηση αυτή, έστω κι αν παραμένει στο επίπεδο της απειλής, αποκαλύπτει πόσο ευάλωτη είναι η παγκόσμια ψηφιακή υποδομή σε γεωπολιτικές εντάσεις που εκτυλίσσονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Σε αυτό το πλαίσιο, η διεθνής κοινότητα καλείται να αντιμετωπίσει μια νέα διάσταση της ενεργειακής και ψηφιακής ασφάλειας που για χρόνια είχε παραμείνει στο περιθώριο της στρατηγικής σκέψης. Βλάβες σε υποθαλάσσια καλώδια, έστω και περιορισμένης έκτασης, έχουν στο παρελθόν προκαλέσει σημαντικές διακοπές σε υπηρεσίες, υπενθυμίζοντας πόσο λεπτός είναι ο ιστός πάνω στον οποίο στηρίζεται η σύγχρονη ψηφιακή οικονομία. Η Τεχεράνη γνωρίζει πολύ καλά αυτή την αχίλλειο πτέρνα και, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δεν διστάζει να την εκμεταλλευτεί ως διαπραγματευτικό χαρτί στη σκακιέρα της γεωπολιτικής.
