Σφοδρή επίθεση κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου εξαπέλυσε ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την ημέρα της Γιορτής των Θυσιών (Εΐντ αλ-Αντχά), ευχόμενος δημόσια ο Θεός να τιμωρήσει τον Ισραηλινό ηγέτη. Οι δηλώσεις έγιναν έξω από το Μεγάλο Τζαμί Τσάμλιτζα της Κωνσταντινούπολης, αμέσως μετά την πρωινή προσευχή. Ο Ερντογάν αναφέρθηκε εκτενώς στη Γάζα και την Παλαιστίνη, συνδέοντας τη γιορτή με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Τι είπε ο Ερντογάν έξω από το τέμενος
Μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά την πρωινή προσευχή, ο Ερντογάν χαρακτήρισε τον Νετανιάχου «τύραννο» και εξέφρασε την ελπίδα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός να «πάρει το μάθημα που του αξίζει απέναντι στους μουσουλμάνους του κόσμου». Συγκεκριμένα δήλωσε: «Πιστεύω ότι αυτός ο τύραννος που λέγεται Νετανιάχου θα πάρει το μάθημα που του αξίζει». Ο Τούρκος πρόεδρος πρόσθεσε ότι ελπίζει αυτή η «αντίδραση» να έρθει το συντομότερο δυνατό. Τα λόγια του ήταν σαφώς απευθυνόμενα στο ευρύτερο μουσουλμανικό κοινό που παρακολουθούσε τις εορταστικές εκδηλώσεις.
Ο Ερντογάν έκανε επίσης αναφορά σε συγκεκριμένους αριθμούς, δηλώνοντας ότι περιμένει «4 έως 5 εκατομμύρια μουσουλμάνοι να το βιώσουν προσωπικά». Χρησιμοποίησε εορταστική γλώσσα για να συνδέσει τη Γιορτή των Θυσιών με το ζήτημα της Παλαιστίνης, λέγοντας ότι «όσα συμβαίνουν στην Παλαιστίνη και στη Γάζα αποτελούν γι’ αυτή τη γιορτή μια ξεχωριστή στάση και μια ξεχωριστή δοκιμασία». Ο Τούρκος πρόεδρος ευχήθηκε η γιορτή να γίνει «αφορμή για την ενότητα του ισλαμικού κόσμου».
Πριν από τις αιχμηρές αυτές δηλώσεις, ο Ερντογάν είχε απευθύνει μήνυμα ενότητας στους πιστούς, ευχόμενος υγεία και ομόνοια. «Είθε ο Αλλάχ να μας αξιώσει να φτάσουμε σε πολλές ακόμη γιορτές με υγεία, ευημερία και αγαλλίαση. Είθε η ενότητά μας και η συνοχή μας να είναι αιώνιες», δήλωσε αρχικά ο Τούρκος πρόεδρος, πριν περάσει στις σφοδρές επιθέσεις κατά του Νετανιάχου.
Πλαίσιο και κλιμάκωση της τουρκικής ρητορικής
Οι νέες αυτές δηλώσεις του Ερντογάν εντάσσονται σε μια περίοδο έντονης κλιμάκωσης της ρητορικής της Άγκυρας απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση. Ο Τούρκος πρόεδρος έχει επανειλημμένως τοποθετηθεί με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα, χρησιμοποιώντας κατά κανόνα τις μεγάλες μουσουλμανικές γιορτές ως βήμα για την έκφραση αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό. Η επιλογή του τόπου — το Μεγάλο Τζαμί Τσάμλιτζα, το μεγαλύτερο τέμενος της Τουρκίας — ενισχύει το συμβολικό βάρος των λόγων του.
Η Γιορτή των Θυσιών είναι από τις σημαντικότερες θρησκευτικές εορτές του ισλαμικού κόσμου και εορτάζεται κάθε χρόνο από εκατοντάδες εκατομμύρια μουσουλμάνους παγκοσμίως. Ο Ερντογάν έχει αξιοποιήσει επανειλημμένα αυτές τις εορταστικές περιστάσεις για να μεταφέρει πολιτικά μηνύματα, ιδίως σε σχέση με το παλαιστινιακό ζήτημα. Η τοποθέτησή του φέτος ήταν από τις πλέον απροκάλυπτες και άμεσες που έχει κάνει δημόσια, με αναφορά σε «τιμωρία» του Νετανιάχου και συγκεκριμένο κάλεσμα στον μουσουλμανικό κόσμο.
Οι σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ βρίσκονται σε ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο τα τελευταία χρόνια, με την Άγκυρα να έχει ανακαλέσει τον πρέσβυτερό της από το Τελ Αβίβ και να διατηρεί κλειστά τα σύνορά της για το ισραηλινό εμπόριο. Ο Ερντογάν έχει χαρακτηρίσει κατ’ επανάληψη τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα ως «γενοκτονία», θέση που έχει αυξήσει σημαντικά την αντιπαράθεση με την ισραηλινή κυβέρνηση στη διεθνή σκηνή.
