Η κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ άσκησε πιέσεις στην αρμόδια κυβερνητική υπηρεσία για την κυκλοφορία χαρτονομίσματος αξίας 250 δολαρίων που θα έφερε το πορτρέτο του εν ενεργεία προέδρου, σε κίνηση που δεν έχει προηγούμενο εδώ και περισσότερα από 150 χρόνια. Το αποκάλυψε η εφημερίδα Washington Post, επικαλούμενη νυν και πρώην υπαλλήλους της υπηρεσίας που ζήτησαν να παραμείνουν ανώνυμοι. Το σχέδιο συνδέεται με την 250ή επέτειο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας και εντάσσεται σε μια σειρά ενεργειών που αποσκοπούν να αποτυπωθεί το στίγμα του Τραμπ σε σύμβολα και κτίρια των Ηνωμένων Πολιτειών.
Τι έγινε με το χαρτονόμισμα των 250 δολαρίων
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ, μεταξύ των οποίων ο Ταμίας των ΗΠΑ Brandon Beach και ο σύμβουλός του Mike Brown, έδωσαν κατ’ επανάληψη εντολές στο Bureau of Engraving and Printing (BEP) — την υπηρεσία αρμόδια για το εθνικό νόμισμα — να προχωρήσει στο σχεδιασμό του νέου χαρτονομίσματος. Μια μακέτα που περιήλθε στην κατοχή της Washington Post έφερε την ένδειξη «America 250 Anniversary», παραπέμποντας στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας της 4ης Ιουλίου 1776. Ο καλλιτέχνης Ian Alexander αποκάλυψε επίσης ότι είχε συζητήσει ο ίδιος το ενδεχόμενο του σχεδίου απευθείας με τον πρόεδρο Τραμπ.
Αν το σχέδιο προχωρούσε, θα αποτελούσε ιστορική εξαίρεση: η τελευταία φορά που εν ζωή πρόσωπο απεικονίστηκε σε αμερικανικό χαρτονόμισμα ήταν το 1866, όταν ένας μεσαίας βαθμίδας γραφειοκράτης του Υπουργείου Οικονομικών εμφανίστηκε σε χαρτονόμισμα 5 σεντς. Από τότε, η ισχύουσα ομοσπονδιακή νομοθεσία επιτρέπει την απεικόνιση αποκλειστικά αποβιωσάντων προσωπικοτήτων στα αμερικανικά νομίσματα και χαρτονομίσματα. Παράλληλα, η διαδικασία σχεδιασμού και παραγωγής νέων χαρτονομισμάτων υψηλής αξίας είναι εξαιρετικά χρονοβόρα — ειδικοί και ο πρώην διευθυντής της υπηρεσίας Larry R. Felix επισημαίνουν ότι απαιτεί συνήθως έξι έως οκτώ χρόνια λόγω των αυστηρών προδιαγραφών ασφαλείας.
Το σχέδιο για το χαρτονόμισμα των 250 δολαρίων δεν είναι το μόνο που επιχειρεί η κυβέρνηση Τραμπ στον τομέα του νομίσματος. Ήδη από τον Μάρτιο, η BEP ενέκρινε την εκτύπωση χαρτονομισμάτων 100 δολαρίων που φέρουν την υπογραφή του Τραμπ — κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά για εν ενεργεία πρόεδρο. Από το 1861 και έπειτα, στα αμερικανικά χαρτονομίσματα εμφανίζονταν αποκλειστικά οι υπογραφές του υπουργού Οικονομικών και του Ταμία, χωρίς καμία εξαίρεση.
Αντιδράσεις και πολιτικό πλαίσιο
Η διευθύντρια της BEP, Patricia Solimene, είχε επανειλημμένα πρόβαλε αντιρρήσεις, εγείροντας σοβαρά νομικά και διαδικαστικά εμπόδια και τονίζοντας ότι ένα τέτοιο εγχείρημα θα απαιτούσε χρόνια υλοποίησης. Ωστόσο, απομακρύνθηκε αιφνιδιαστικά από τη θέση της στα τέλη Απριλίου από το υπουργείο Οικονομικών. «Εδώ σταματούν οι ευθύνες μου», είπε στους υπαλλήλους αποχωρώντας, σε μια φράση που επιβεβαίωσε τις εσωτερικές διαφωνίες. Υπάλληλοι της υπηρεσίας που μίλησαν ανώνυμα εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις, επικαλούμενοι τόσο νομικές απαγορεύσεις όσο και διαδικαστικά εμπόδια που δεν μπορούν να παρακαμφθούν χωρίς νέα νομοθεσία.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent ενημέρωσε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο ότι οι υπηρεσίες του «προετοιμάζονται εκ των προτέρων σε περίπτωση που ψηφιστεί ο νόμος». Ο Μπέσεντ υπεράσπισε το σχέδιο λέγοντας ότι δεν βρίσκει τίποτα «μεμπτό» στο να εμφανίζεται ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών σε αναμνηστικό χαρτονόμισμα για την επέτειο. Το σχέδιο έχει ήδη προκαλέσει κατηγορίες για προσωπολατρία, καθώς εντάσσεται σε μια ευρύτερη σειρά κινήσεων της κυβέρνησης Τραμπ να αποτυπώσει το όνομα και την εικόνα του προέδρου σε κτίρια και σύμβολα των ΗΠΑ.
Σε νομικό επίπεδο, τόσο ειδικοί όσο και ο πρώην διευθυντής της BEP, Larry R. Felix, τονίζουν ότι η δημιουργία χαρτονομίσματος των 250 δολαρίων με εικόνα εν ζωή προσώπου θα απαιτούσε έγκριση από το Κογκρέσο και ψήφιση νέου νόμου. Μια σχετική πρόταση νόμου έχει ήδη κατατεθεί στο Κογκρέσο το 2025, εκμεταλλευόμενη το κλίμα των εορτασμών για την 250ή επέτειο της Αμερικής, που αναμένεται να κορυφωθούν γύρω από την 4η Ιουλίου.
Τι ακολουθεί
Το μέλλον του σχεδίου εξαρτάται άμεσα από την πορεία της πρότασης νόμου στο Κογκρέσο. Ο υπουργός Scott Bessent διευκρίνισε ότι οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών ήδη προετοιμάζονται για ενδεχόμενη νομοθετική έγκριση, γεγονός που υποδηλώνει ότι το ζήτημα παραμένει ενεργό στην πολιτική ατζέντα της κυβέρνησης. Ωστόσο, ακόμη και αν ψηφιστεί ο νόμος, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η παραγωγή νέου χαρτονομίσματος είναι μια διαδικασία που απαιτεί έξι έως οκτώ χρόνια — προθεσμία που παραπέμπει πολύ πέρα από τη θητεία του ίδιου του Τραμπ.
