Σημαντική εξέλιξη για το μέλλον της Θεολογικής Σχολής Χάλκης καταγράφηκε σήμερα, 21 Ιουνίου 2026, όταν ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έδωσε εντολή για την επανάληψη των συνομιλιών σχετικά με την επαναλειτουργία της. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από απαίτηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να επισκεφθεί την Άγκυρα τον επόμενο μήνα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ. Το θέμα μεταδόθηκε από το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters και χαρακτηρίστηκε ως είσοδος σε «νέα φάση» από εκπροσώπους του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Πρόκειται για ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα που αφορούν τη θρησκευτική ελευθερία και τις σχέσεις Τουρκίας με τη Δύση.
Εντολή Ερντογάν για τη Θεολογική Σχολή Χάλκης μετά από πίεση Τραμπ
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έδωσε σήμερα εντολή στο Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης της Τουρκίας να συνεχίσει τις συνομιλίες με την επιτροπή του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής Χάλκης. Η απόφαση αυτή συνδέεται άμεσα με τον ρόλο του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε θέσει το ζήτημα κατά τις συνομιλίες του με τον Ερντογάν τον περασμένο χρόνο στην Ουάσινγκτον. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να επισκεφθεί την Άγκυρα τον επόμενο μήνα με αφορμή τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, και η εντολή Ερντογάν φαίνεται να αποτελεί προπαρασκευαστικό βήμα ενόψει αυτής της κρίσιμης επίσκεψης. Προηγήθηκε η συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου με τον Ερντογάν στο Προεδρικό Μέγαρο της Άγκυρας στις 16 Ιουνίου 2026, αφιερωμένη ακριβώς στις προοπτικές επαναλειτουργίας της Σχολής.
Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ιδρύθηκε το 1844 και λειτούργησε για πάνω από έναν αιώνα ως η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία. Εκπαίδευσε γενιές ορθόδοξων κληρικών, συμπεριλαμβανομένου του σημερινού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Το τουρκικό κράτος έκλεισε τη Σχολή το 1971, μέσω νομοθεσίας που επέβαλλε κρατικοποίηση σε όλα τα ιδιωτικά ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Έκτοτε, το ζήτημα παρέμεινε ανοικτό στις διπλωματικές σχέσεις Τουρκίας και Δύσης για πάνω από πέντε δεκαετίες, χωρίς να έχει βρεθεί ουσιαστική λύση.
Αντιδράσεις Πατριαρχείου: «Το νερό μπήκε στο αυλάκι»
Ο μητροπολίτης Εμμανουήλ της Χαλκηδόνας, στενός συνεργάτης του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, χαρακτήρισε τις εξελίξεις ως είσοδο σε «νέα φάση». Η δήλωσή του ήταν εύγλωττη: «Για το Πατριαρχείο, έπειτα από δεκαετίες αδράνειας, το νερό μπήκε στο αυλάκι», σηματοδοτώντας ότι η θεσμική διαδικασία έχει επιτέλους ξεκινήσει. Ο μητροπολίτης Εμμανουήλ υπογράμμισε ότι η εντολή του Ερντογάν προς το Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης ενεργοποιεί για πρώτη φορά έναν επίσημο θεσμικό διάλογο μεταξύ των δύο πλευρών. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο επιδίωκε αυτό τον διάλογο επί δεκαετίες, και η σημερινή εντολή αποτελεί πρώτη επίσημη ρωγμή στο παλαιό αδιέξοδο.
Ωστόσο, ο μητροπολίτης Εμμανουήλ ήταν σαφής ότι ο δρόμος προς την πλήρη επαναλειτουργία παραμένει μακρύς. Οι δύο πλευρές χρειάζεται πρώτα να ολοκληρώσουν τις εργασίες ανακαίνισης του συγκροτήματος στη Χάλκη, και στη συνέχεια να καταλήξουν σε συμφωνία τόσο για το νομικό όσο και για το εκπαιδευτικό πλαίσιο λειτουργίας της Σχολής. Δεν υπάρχει ακόμη κανένα χρονοδιάγραμμα, γεγονός που δείχνει ότι η διαδικασία μπορεί να απαιτήσει σημαντικό χρόνο διαπραγματεύσεων. Η εντολή Ερντογάν αποτελεί πολιτική βούληση και πρώτο επίσημο βήμα, αλλά η υλοποίησή της θα κριθεί στις τεχνικές συζητήσεις που θα ακολουθήσουν ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Τι ακολουθεί: Επίσκεψη Τραμπ και διαπραγματεύσεις
Η επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα τον επόμενο μήνα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ αναμένεται να λειτουργήσει ως πρόσθετο κίνητρο για την πρόοδο του ζητήματος. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ήδη θέσει το ζήτημα στις συνομιλίες του με τον Ερντογάν στην Ουάσινγκτον τον περασμένο χρόνο, αποδεικνύοντας ότι οι ΗΠΑ αποδίδουν διπλωματική βαρύτητα στην τύχη της Θεολογικής Σχολής Χάλκης και του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η θεσμική διαδικασία που ξεκίνησε με την εντολή Ερντογάν προς το Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης αποτελεί την πρώτη επίσημη κίνηση από την τουρκική πλευρά. Το αν θα οδηγήσει σε χειροπιαστά αποτελέσματα θα κριθεί στις επόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ Άγκυρας και Φαναρίου.
