Νέος κύκλος στρατιωτικής αντιπαράθεσης ξέσπασε μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, με αμερικανικές δυνάμεις να πλήττουν ιρανικούς στόχους το βράδυ της Παρασκευής 26 Ιουνίου και τους Φρουρούς της Επανάστασης να εξαπολύουν αντίποινα τα ξημερώματα του Σαββάτου. Η κρίση πυροδοτήθηκε από επίθεση drone εναντίον εμπορικού πλοίου στο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, θέτοντας σε αμφιβολία την εκεχειρία που είχε συμφωνηθεί ανάμεσα στις δύο χώρες. Η ένταση αναζωπυρώνεται σε μια περιοχή από την οποία διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Διαβάστε επίσης: Τα αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν μετά το drone στον Ορμούζ
Τι έγινε: Από την επίθεση στο Ever Lovely έως τα αμερικανικά αντίποινα
Η αλυσίδα των γεγονότων ξεκίνησε στις 25 Ιουνίου, όταν ιρανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση με τέσσερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον πλοίων που διέπλεαν τα Στενά του Ορμούζ. Στόχος ήταν το M/V Ever Lovely, φορτηγό πλοίο υπό σημαία Σιγκαπούρης που εκτελούσε διέλευση από τα στενά κατά μήκος των ακτών του Ομάν. Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ, ένα drone έπληξε το κατάστρωμα του πλοίου, προκαλώντας ζημιές χωρίς ωστόσο να ανακόψει την πορεία του, ενώ τα υπόλοιπα τρία μη επανδρωμένα αεροσκάφη καταρρίφθηκαν από αμερικανικές δυνάμεις.
Ως απάντηση, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) εξαπέλυσε αεροπορικά πλήγματα εναντίον ιρανικών εγκαταστάσεων αργά τη νύχτα της Παρασκευής. Αμερικανικά αεροσκάφη έπληξαν αποθήκες πυραύλων και drones, καθώς και παράκτιους σταθμούς ραντάρ στο ιρανικό έδαφος. Αναφορές από το Ιράν έκαναν λόγο για τρεις εκρήξεις στην παραλιακή πόλη Σιρίκ, η οποία βρίσκεται πάνω στα Στενά του Ορμούζ. Η δημόσια ιρανική ραδιοτηλεόραση IRIB επιβεβαίωσε πως στις 23:15 ακούστηκε ήχος έκρηξης στην αποβάθρα Ταχερούι στο Σίρικ, με στρατιωτική πηγή να επιβεβαιώνει ότι αιτία ήταν η πρόσκρουση βλήματος στην περιοχή. Μη επιβεβαιωμένες αναφορές έκαναν επίσης λόγο για θόρυβο συστημάτων αεροπορικής άμυνας κοντά στην Κουμ, νοτιοδυτικά της Τεχεράνης.
Τα ξημερώματα του Σαββάτου 27 Ιουνίου, λίγο μετά τις 2:00, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν πλήγματα εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών θέσεων στην περιοχή. Ωστόσο, στην ανακοίνωσή τους δεν προσδιόρισαν τις τοποθεσίες που έπληξαν ούτε την έκταση των χτυπημάτων. Ο ημιεπίσημος οργανισμός ISNA είχε μεταδώσει νωρίτερα σχετική δήλωση περί «γρήγορης και αποφασιστικής» απάντησης, την οποία διέγραψε αργότερα χωρίς καμία εξήγηση.
Αντιδράσεις: Απειλές από Τεχεράνη, παρέμβαση ΟΗΕ
Η CENTCOM χαρακτήρισε τα αμερικανικά πλήγματα «ισχυρή απάντηση» στην ιρανική επίθεση, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη παραβίασε σαφώς την εκεχειρία. «Η αδικαιολόγητη επιθετικότητα των ιρανικών δυνάμεων κατά της εμπορικής ναυτιλίας παραβίασε σαφώς την εκεχειρία», ανέφερε η ανακοίνωση, υπογραμμίζοντας ότι ο αμερικανικός στρατός «παραμένει παρών και σε εγρήγορση» για να διασφαλιστεί η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας. Ο Τραμπ αποκάλεσε την επίθεση στο εμπορικό πλοίο «σοβαρή παραβίαση» της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, χωρίς να δώσει επιπλέον λεπτομέρειες. Ο ιρανικός στρατός, από την πλευρά του, ισχυρίστηκε ότι απέκρουσε την αμερικανική επίθεση στο νησί Σιρίκ και ότι «ανάγκασε τις επιτιθέμενες δυνάμεις να υποχωρήσουν, διαφυλάσσοντας την κυριαρχία του Ιράν επί των εδαφών και των υδάτων του».
Ιδιαίτερα σκληρή στάθηκε η ρητορική από το Κεντρικό Αρχηγείο «Χατάμ αλ-Ανμπίγια», που συντονίζει τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και το Σώμα των Φρουρών (IRGC). Ο εκπρόσωπός του, Ιμπραήμ αλ-Φικάρ, προειδοποίησε ότι «η αντίδρασή μας αυτή τη φορά θα είναι άνευ προηγουμένου». Οι Φρουροί της Επανάστασης διευκρίνισαν παράλληλα ότι «εάν η επιθετικότητα επαναληφθεί, η απάντησή μας θα είναι ευρύτερη», σύμφωνα με ανάρτηση της κρατικής τηλεόρασης. Η Τεχεράνη επανέλαβε το δικαίωμά της να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά και προειδοποίησε τις χώρες του Κόλπου να μην ταχθούν με το μέρος της Ουάσινγκτον.
Παράλληλα, βαθιά ανησυχία εξέφρασε ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός του ΟΗΕ (IMO). Ο Γενικός Γραμματέας του, Αρσένιο Ντομίνγκεζ, ανακοίνωσε ότι ο Οργανισμός «ανέστειλε προσωρινά» την επιχείρηση εκκένωσης πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, μετά την επίθεση στο πλοίο που εκμεταλλευόταν η εταιρεία Evergreen της Ταϊβάν. Πριν ανασταλούν οι επιχειρήσεις, 115 πλοία και περίπου 2.500 ναυτικοί κατάφεραν να διέλθουν από το στενό. Ο Ντομίνγκεζ δήλωσε ότι βρίσκεται σε συνεχείς συνομιλίες με Ομάν, ΗΠΑ και Ιράν, αναζητώντας εγγυήσεις ότι τα πλοία δεν θα γίνουν στόχος.
Τι ακολουθεί: Εκατοντάδες πλοία παγιδευμένα, εβδομάδες για εκκένωση
Περίπου 500 πλοία παραμένουν παγιδευμένα στα Στενά του Ορμούζ, με τον Ντομίνγκεζ να εκτιμά ότι «θα χρειαστούν μερικές εβδομάδες» για να ολοκληρωθεί η εκκένωσή τους. Πρόσθετη δυσκολία αποτελούν οι περίπου 80 νάρκες που εκτιμάται ότι βρίσκονται στο κεντρικό τμήμα του διαδρόμου ναυσιπλοΐας, καθιστώντας αδύνατη τη διέλευση από αυτό. Το σχέδιο εκκένωσης προβλέπει δύο διαύλους: είτε μέσω των ιρανικών υδάτων στα βόρεια είτε μέσω των υδάτων του Ομάν στα νότια, ωστόσο η επιχείρηση δεν μπορεί να συνεχιστεί χωρίς εγγυήσεις ασφαλείας. «Μόλις λάβω περαιτέρω επιβεβαιώσεις, είμαστε έτοιμοι να επανεκκινήσουμε τη διαδικασία», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΙΜΟ, χωρίς να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Το κεντρικό ερώτημα παραμένει αν τα αμερικανικά πλήγματα θα αποτελέσουν περιορισμένη απάντηση ή αν θα πυροδοτήσουν νέο κύκλο αντιποίνων. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα του κόσμου, καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Κάθε στρατιωτικό επεισόδιο στην περιοχή προκαλεί άμεση ανησυχία στις αγορές, στις ναυτιλιακές εταιρείες και στις χώρες του Κόλπου. Ο ΙΜΟ δήλωσε ότι διερευνά «τα αίτια και τα κίνητρα» της επίθεσης στο εμπορικό πλοίο, ενώ η CENTCOM επισήμανε ότι ο αμερικανικός στρατός διασφαλίζει τη συντεταγμένη διέλευση των εμπορικών πλοίων από το στενό.
