Η μείωση δημοσίου χρέους στην Ελλάδα μπαίνει φέτος σε νέα φάση, καθώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προβλέπει πως το χρέος θα υποχωρήσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ για πρώτη φορά από το 2010. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ισχυρό συμβολισμό, αφού σηματοδοτεί την επιστροφή σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα που καταγράφηκαν στην αρχή της μνημονιακής περιόδου. Ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό ορόσημο τοποθετείται στο 2029, όταν το χρέος αναμένεται να πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ. Η πορεία αυτή βασίζεται τόσο στην ανάπτυξη της οικονομίας όσο και στη στρατηγική πρόωρων αποπληρωμών που ακολουθεί η κυβέρνηση.
Ιστορική υποχώρηση κάτω από το 140% του ΑΕΠ
Το 2010, όταν η Ελλάδα εισήλθε στα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής, το δημόσιο χρέος είχε εκτιναχθεί στο 146% του ΑΕΠ, έπειτα από ραγδαία άνοδο από το 112% το 2008 στο 127% το 2009. Φέτος, σύμφωνα με τις προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών, το χρέος αναμένεται να διαμορφωθεί στο 136,8% του ΑΕΠ (357,515 δισ. ευρώ), από 146,1% το 2025. Η υποχώρηση αυτή σηματοδοτεί την πρώτη φορά που το ελληνικό χρέος επιστρέφει κάτω από τα επίπεδα που χαρακτήρισαν την έναρξη της κρίσης.
Η μείωση δεν σταματά εκεί. Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για περαιτέρω αποκλιμάκωση στο 131,5% του ΑΕΠ (355,8 δισ. ευρώ) το 2027, στο 124,6% (349,820 δισ. ευρώ) το 2028 και στο 119% του ΑΕΠ (346,045 δισ. ευρώ) το 2029. Το τελευταίο αυτό ποσοστό θεωρείται κρίσιμο όριο για τη στάση των διεθνών αγορών και των οίκων αξιολόγησης απέναντι στην ελληνική οικονομία, καθώς η χώρα πλησιάζει σταδιακά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ο ρόλος των πλεονασμάτων και της ανάπτυξης
Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) αποδίδει τη σημαντική βελτίωση του δείκτη χρέους κυρίως στη διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης και στη συνέχιση των πρωτογενών πλεονασμάτων. Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση Προόδου 2026 για τη δυναμική του χρέους, η συνεισφορά των πρωτογενών πλεονασμάτων στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ έφτασε τις 4,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, ενώ εκτιμάται σε 3,2 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026. Παράλληλα, ο υψηλός ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας διευρύνει το μέγεθος του ΑΕΠ, βελτιώνοντας περαιτέρω τους δημοσιονομικούς δείκτες.
Καθοριστική είναι και η στρατηγική ενεργητικής διαχείρισης του χρέους που εφαρμόζει ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών. Μετά την πλήρη αποπληρωμή των δανείων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου τον Απρίλιο του 2022, ύψους 32,1 δισ. ευρώ, η χώρα επικεντρώθηκε στην ταχύτερη εξόφληση μέρους των διμερών δανείων (Greek Loan Facility, GLF). Τον Δεκέμβριο του 2024 αποπληρώθηκαν πρόωρα περίπου 7,9 δισ. ευρώ, ενώ ακολούθησε νέα αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025. Έχει ήδη ανακοινωθεί και νέα πρόωρη εξόφληση ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ, που αφορά δόσεις οι οποίες θα έληγαν τα επόμενα χρόνια.
Τι ακολουθεί έως το 2031
Η εφαρμογή των τριών προγραμμάτων μακροοικονομικής προσαρμογής μεταξύ 2010 και 2018 είχε συνοδευτεί από δανειακά κεφάλαια συνολικού ύψους 288,7 δισ. ευρώ, τα οποία αντλήθηκαν από διμερή δάνεια χωρών της ευρωζώνης, από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) και από το ΔΝΤ. Μετά την πλήρη εξόφληση του ΔΝΤ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο αφορά πλέον αποκλειστικά τα δανειακά κεφάλαια των κρατών μελών της ευρωζώνης, ύψους 211,4 δισ. ευρώ. Ο σχεδιασμός του υπουργείου Οικονομικών προβλέπει ότι μέχρι το 2031 θα έχει ολοκληρωθεί η πρόωρη αποπληρωμή σχεδόν του συνόλου αυτών των διακρατικών δανείων, γεγονός που θα ελαφρύνει περαιτέρω το βάρος του ελληνικού χρέους για τις επόμενες δεκαετίες.
