Νέο κύκλο ανατιμήσεων στην ενέργεια απειλεί να προκαλέσει η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν και να επιβάλει τέλος 20% στα φορτία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Ο λογαριασμός απειλεί να φτάσει από τα πρατήρια καυσίμων έως τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά στην Ελλάδα, καθώς οποιαδήποτε επιβάρυνση στη διέλευση των πλοίων μεταφέρεται άμεσα στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παράλληλα, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) έθεσε «φρένο» στην πρωτοβουλία, ενώ η εταιρεία DP World προχωρά σε σχέδια παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ.
Η απόφαση Τραμπ και ο κίνδυνος για τα καύσιμα
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τον ρόλο του «φύλακα» των Στενών του Ορμούζ, απαιτώντας ως αντάλλαγμα τέλος 20% στα φορτία που θα περνούν από τη θαλάσσια οδό. Μέχρι στιγμής δεν έχουν παρουσιαστεί λεπτομέρειες για τον τρόπο υπολογισμού του τέλους, τα φορτία στα οποία θα εφαρμόζεται, τις πιθανές εξαιρέσεις ή τον μηχανισμό είσπραξής του. Η αβεβαιότητα αυτή είναι από μόνη της αρκετή για να επιβαρύνει τις αγορές, καθώς οι ναυλωτές, οι πετρελαϊκές εταιρείες και οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις ενσωματώνουν στις τιμές τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης, καθυστερήσεων ή επιθέσεων σε εμπορικά πλοία.
Μέσω των Στενών του Ορμούζ διακινούνταν το πρώτο εξάμηνο του 2025 περίπου 20,9 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης και στο ένα τέταρτο του πετρελαίου που μεταφέρεται διά θαλάσσης. Ακόμη και μια μερική παρεμπόδιση των διελεύσεων μπορεί να προκαλέσει σημαντική άνοδο στις διεθνείς τιμές του αργού, με την επίπτωση να περνά σταδιακά στη βενζίνη, στο diesel κίνησης και στο πετρέλαιο θέρμανσης. Για την ελληνική αγορά ο κίνδυνος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς μια νέα άνοδος του αργού μπορεί να περιορίσει ή να εξουδετερώσει μέρος της μείωσης των 10 λεπτών ανά λίτρο στη βενζίνη και των 5 λεπτών στο diesel, η οποία έχει ανακοινωθεί ότι θα ισχύσει έως το τέλος Αυγούστου.
Παράλληλα, από τα Στενά του Ορμούζ περνά σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, χωρίς να υπάρχουν επαρκείς εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά αυτών των ποσοτήτων. Μια νέα διαταραχή στην προσφορά LNG θα μπορούσε να ανεβάσει τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου και, μέσω αυτών, το κόστος ηλεκτροπαραγωγής στην Ελλάδα. Οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να διαμορφώνουν την τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας για σημαντικό αριθμό ωρών, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις να μπορούν να περάσουν στους λογαριασμούς ρεύματος ή να απαιτήσουν μεγαλύτερες κρατικές παρεμβάσεις.
Ο ΙΜΟ αμφισβητεί τη νομιμότητα – Το σχέδιο της DP World
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός πήρε σαφή θέση απέναντι στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, τονίζοντας ότι δεν υφίσταται νομική βάση για την επιβολή υποχρεωτικών διοδίων σε στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Σύμφωνα με τον οργανισμό, το ισχύον διεθνές δίκαιο δεν προβλέπει τη δυνατότητα επιβολής υποχρεωτικών τελών διέλευσης, καθώς η ελεύθερη και ανεμπόδιστη διέλευση αποτελεί θεμελιώδη αρχή του διεθνούς ναυτιλιακού πλαισίου. Η τοποθέτηση του ΙΜΟ αναμένεται να τροφοδοτήσει τη συζήτηση γύρω από το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Στο πλαίσιο αυτής της αβεβαιότητας, η DP World, φορέας διαχείρισης λιμένων με έδρα το Ντουμπάι, σχεδιάζει την κατασκευή ενός νέου λιμανιού και τερματικού σταθμού εμπορευματοκιβωτίων στην ανατολική ακτή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η εταιρεία βρίσκεται σε συνομιλίες για την ανάπτυξη ενός νέου πολυλειτουργικού λιμανιού στην παράκτια περιοχή της Φουτζάιρα και ενός νέου τερματικού στο υπάρχον λιμάνι του ίδιου εμιράτου, με στόχο να μειωθεί η εξάρτηση του Ντουμπάι από το κεντρικό λιμάνι του Τζεμπέλ Άλι. Τα σχέδια εντάσσονται σε ευρύτερη κυβερνητική στρατηγική των ΗΑΕ για τη θωράκιση της οικονομίας απέναντι σε πιθανές μελλοντικές εντάσεις με το Ιράν.
Από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, το Ιράν έχει εκτοξεύσει σχεδόν 3.000 drones και πυραύλους κατά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, περισσότερους από κάθε άλλη χώρα. Η δραστηριότητα στο Τζεμπέλ Άλι, το μεγαλύτερο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων της περιοχής, μειώθηκε κατά 90-95% μετά το κλείσιμο των Στενών από το Ιράν, γεγονός που ώθησε την DP World να αναζητήσει εναλλακτικές διαδρομές. Το νέο λιμάνι στη Φουτζάιρα θα επιτρέπει τη μεταφορά εμπορευματοκιβωτίων χωρίς διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, με χερσαία μεταφορά προς το Ντουμπάι, το Αμπού Ντάμπι και άλλες χώρες του Κόλπου.
Τι ακολουθεί
Σύμφωνα με πληροφορίες, η DP World βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με κυβερνητικούς αξιωματούχους των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για τα τελικά χαρακτηριστικά και τη χρηματοδότηση του νέου έργου στη Φουτζάιρα. Το πρακτορείο Reuters σημείωσε ότι δεν μπόρεσε να επαληθεύσει άμεσα το δημοσίευμα των Financial Times. Στο μεταξύ, η θέση του ΙΜΟ αφήνει ανοιχτό το ερώτημα για το αν και πώς θα εφαρμοστεί τελικά το τέλος 20% που ανακοίνωσε ο Τραμπ, με τις διεθνείς αγορές ενέργειας να παραμένουν σε αναμονή εξελίξεων που θα κρίνουν και το ύψος των λογαριασμών στην Ελλάδα τους επόμενους μήνες.
