Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημοσίευσε χθες πρόσκληση για την επιλογή έως επτά γιγα-εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε η ΔΕΗ να καταθέσει επίσημη πρόταση για ένα AI Gigafactory στη Δυτική Μακεδονία. Η πρωτοβουλία προβλέπει χρηματοδότηση έως 10 δισ. ευρώ από την ΕΕ και τα κράτη-μέλη, με στόχο την κινητοποίηση τουλάχιστον 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών κεφαλαίων. Συνολικά, οι επενδύσεις στο πρόγραμμα αναμένεται να ξεπεράσουν τα 30 δισ. ευρώ. Η ΔΕΗ είχε ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον τον Ιούλιο του 2025, προτείνοντας τις πρώην λιγνιτικές εκτάσεις της Κοζάνης.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόσκληση για το AI Gigafactory
Σύμφωνα με το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η χρηματοδότηση των γιγα-εργοστασίων χωρίζεται σε δύο κατηγορίες. Στην πρώτη κατηγορία θα επιλεγούν έως τέσσερα σχέδια, με ευρωπαϊκή συμμετοχή έως 100 εκατ. ευρώ κατά την εκκίνηση κάθε επένδυσης. Δικαίωμα συμμετοχής στη διαδικασία έχουν κοινοπραξίες ή εταιρείες ειδικού σκοπού, στις οποίες μπορούν να μετέχουν επιχειρήσεις, δημόσιοι φορείς και επενδυτές. Η πρόσκληση επιτρέπει επίσης διασυνοριακά σχήματα, με εγκαταστάσεις σε περισσότερες από μία ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο η ΔΕΗ να συνεργαστεί με εταίρους από άλλο κράτος-μέλος. Τα νέα γιγα-εργοστάσια θα προστεθούν στο δίκτυο των 19 εργοστασίων Τεχνητής Νοημοσύνης που αναπτύσσεται ήδη σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι μονάδες αυτές θα συγκεντρώνουν προηγμένους επεξεργαστές, εξειδικευμένο λογισμικό, τεχνολογίες υπολογιστικού νέφους και συνδεσιμότητα υψηλών ταχυτήτων, σε συνδυασμό με ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων. Θα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση, την εξαγωγή συμπερασμάτων και τη λεπτομερή προσαρμογή προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης. Πρόσβαση στην υπολογιστική τους ισχύ θα έχουν νεοφυείς επιχειρήσεις, αναπτυσσόμενες εταιρείες, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανίες, πανεπιστήμια, ερευνητικοί φορείς και δημόσιες αρχές.
Το σχέδιο της ΔΕΗ για τη Δυτική Μακεδονία
Το σχέδιο της ΔΕΗ έχει τη στήριξη της κυβέρνησης και εντάσσεται στην προσπάθεια αξιοποίησης των εκτάσεων και των ενεργειακών εγκαταστάσεων της Δυτικής Μακεδονίας για επενδύσεις που συνδέουν την ενέργεια με την τεχνολογία. Η πιθανή πρόταση της επιχείρησης συνδέεται με το κέντρο δεδομένων που έχει ήδη συμπεριλάβει στο επενδυτικό της πρόγραμμα για την περίοδο 2026-2030. Η πρώτη φάση του έργου θα έχει ισχύ 300 ΜW, με την κατασκευή να προγραμματίζεται να ξεκινήσει εντός του 2026 και στόχο η μονάδα να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2028.
Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες για το συγκεκριμένο έργο υπολογίζονται σε 1,2 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδίου της ΔΕΗ, το οποίο έχει συνολικό ύψος 24,2 δισ. ευρώ. Η επιχείρηση αναμένεται να επανέλθει στην επίσημη διαδικασία επιλογής είτε μόνη της είτε σε συνεργασία με άλλες εταιρείες και φορείς, πιθανώς και από άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Η επιλογή της Κοζάνης δεν είναι τυχαία, καθώς οι πρώην λιγνιτικές περιοχές διαθέτουν ήδη υποδομές και ενεργειακά δίκτυα που μπορούν να στηρίξουν μια τόσο απαιτητική επένδυση.
Διαπραγματεύσεις με hyperscalers και τη Meta
Η ΔΕΗ βρίσκεται παράλληλα σε εμπιστευτικές διαπραγματεύσεις με κορυφαίους παρόχους υπερκλίμακας, γνωστούς διεθνώς ως hyperscalers. Μεταξύ των ομίλων με τους οποίους έχει συνομιλήσει περιλαμβάνεται η Meta, η οποία γνωστοποίησε χθες ότι οι μελλοντικές συμβάσεις μίσθωσης που έχει συνάψει, κυρίως για κέντρα δεδομένων Τεχνητής Νοημοσύνης, ανέρχονται σε 279 δισ. δολάρια. Το μέγεθος αυτό αναδεικνύει τον ανταγωνισμό που έχει αναπτυχθεί διεθνώς για την εξασφάλιση υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης, στον οποίο επιχειρεί να μπει και η ελληνική επιχείρηση.
Η δυνατότητα διασυνοριακής συνεργασίας που προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόσκληση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η ΔΕΗ να προχωρήσει σε κοινό σχήμα με εταίρους από άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η τελική απόφαση για τη μορφή της πρότασης αναμένεται να οριστικοποιηθεί καθώς η επιχείρηση θα προχωρά στην επίσημη διαδικασία υποβολής, με τη Δυτική Μακεδονία να διεκδικεί θέση ανάμεσα στα επτά έργα που θα επιλεγούν συνολικά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
