Το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης εγκατέστησε νέο επίγειο δορυφορικό σταθμό στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στην Κρήτη. Η υποδομή θα λειτουργεί ως κέντρο επιχειρησιακής επικοινωνίας με το ελληνικό σμήνος μικροδορυφόρων, παρέχοντας υπηρεσίες τηλεμετρίας, τηλεχειρισμού και μεταφοράς δεδομένων. Ο νέος δορυφορικός σταθμός εντάσσεται στο «Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων», συνολικού προϋπολογισμού 200 εκατομμυρίων ευρώ. Η επιλογή του ΙΤΕ ως τόπου φιλοξενίας αποτελεί στρατηγική κίνηση για την ενίσχυση της εθνικής διαστημικής πολιτικής.
Ο νέος δορυφορικός σταθμός και οι φορείς υλοποίησης
Επικεφαλής της κοινοπραξίας που ανέλαβε την κατασκευή του σταθμού εδάφους είναι η εταιρεία Open Cosmos Aegean. Την εγκατάσταση του εξοπλισμού ολοκλήρωσε η ελληνική εταιρεία Libre Space Foundation, η οποία διαθέτει τεχνογνωσία στην ανάπτυξη διαστημικών τεχνολογιών. Για τη λειτουργία του σταθμού και του συναφούς εξοπλισμού υπεγράφη σύμβαση μίσθωσης μεταξύ του ΙΤΕ και της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του υπουργείου, με ημερομηνία έναρξης την 1η Νοεμβρίου 2025.
Το έργο υλοποιείται σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), με πόρους που προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Πρόκειται για ένα ακόμη βήμα στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων, το οποίο αποσκοπεί στη δημιουργία εγχώριων υποδομών για την αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων. Η φιλοξενία του δορυφορικού σταθμού στο ΙΤΕ δεν έγινε τυχαία, καθώς το Ίδρυμα αποτελεί το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο της χώρας, με μακρόχρονη δραστηριότητα σε τομείς όπως η δορυφορική τηλεπισκόπηση, η αστροφυσική, οι προηγμένες τηλεπικοινωνίες, οι κβαντικές επικοινωνίες και η διαστημική επιτήρηση.
Παράλληλα, το ΙΤΕ λειτουργεί από κοινού με το Πανεπιστήμιο Κρήτης το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, μία από τις σημαντικότερες ερευνητικές υποδομές αστροφυσικής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το αστεροσκοπείο αναπτύσσεται περαιτέρω ώστε να συνεισφέρει σε τεχνολογίες επιτήρησης του Διαστήματος, καθώς και σε ασφαλή επικοινωνία εδάφους-διαστήματος μέσω λέιζερ. Με τον τρόπο αυτό, η Κρήτη συγκεντρώνει πλέον δύο σημαντικές υποδομές διαστημικής τεχνολογίας, τον νέο δορυφορικό σταθμό και το ήδη υπάρχον αστεροσκοπείο.
Αντιδράσεις και σημασία του έργου
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε ότι με το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων δημιουργούνται οι υποδομές και οι δυνατότητες που χρειάζεται η Ελλάδα για να αξιοποιεί τα δεδομένα του Διαστήματος στην Πολιτική Προστασία, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την προστασία του περιβάλλοντος, τη γεωργία ακριβείας, τη θαλάσσια επιτήρηση και τον χωροταξικό σχεδιασμό. Σύμφωνα με τον υπουργό, η εγκατάσταση του επίγειου σταθμού στο ΙΤΕ ενισχύει αυτή την προσπάθεια και συνδέει την εθνική διαστημική πολιτική με την ελληνική έρευνα και τεχνογνωσία. Ο κ. Παπαστεργίου τόνισε πως στόχος είναι η δημιουργία ενός ισχυρού διαστημικού οικοσυστήματος με ελληνική συμμετοχή, καινοτομία και απτά οφέλη για την κοινωνία και την οικονομία.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, σχολίασε την επιλογή του Ιδρύματος για τη φιλοξενία του επίγειου σταθμού, σημειώνοντας πως η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εθνική διαστημική στρατηγική. Η δήλωσή του αναδεικνύει τον ρόλο του ΙΤΕ ως κομβικού σημείου αναφοράς για τη διαστημική έρευνα στην Ελλάδα. Η συνδυασμένη λειτουργία του νέου δορυφορικού σταθμού με τις υπάρχουσες ερευνητικές υποδομές του Ιδρύματος, όπως το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, ενισχύει τη θέση της Κρήτης ως πόλου ανάπτυξης διαστημικών τεχνολογιών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
